Гиза пирамидалари

Миср пирамидалари Мисрда жойлашган пирамида шаклидаги қадимий тузилмалардир. Манбаларга кўра, ҳозиргача аниқланган пирамидалар 119 та ҳисобланади.[1][2] Уларнинг аксарияти Қадимги ва Ўрта қироллик даврида мамлакат фиръавнлари ва уларнинг рафиқалари учун қабр ўлароқ бунёд этилган.[3][4][5]

Энг машҳур Миср пирамидалари Қоҳира шаҳри четидаги Гиза платосида топилган. Гиза пирамидаларининг бир нечтаси ҳозиргача қурилган энг йирик иншоотлардан биридир. Уларнинг энг йириги – Хеопс пирамидаси бўлиб, ушбу эҳром ҳозиргача сақланиб қолган яқона Дунёнинг етти мўжизасидан биридир.[6]

Гизадаги пирамидалар

Гизадаги пирамидалар.

Фир’авнларнинг Хеопс, Хафра ва Менкаура пирамидалари Мисрдаги энг машҳур пирамидалар ҳисобланади. Жосер пирамидасидан фарқли ўлароқ, бу пирамидалар поғонали эмас, балки қатъий геометрик, пирамидал шаклга эга. Бу пирамидалар ИВ сулоласи даврига тегишли. Пирамидалар деворлари 51° (Менкаура пирамидаси) дан 53° гача (Хафу пирамидаси) бурчак остида кўтарилади. Қирралар кординал нуқталарга аниқ йўналтирилган.

Хеопс пирамидаси кесилган кўриниши

Хеопс пирамидаси – Хеопс пирамидаси фиравнлар учун қурилган. Дастлаб унинг баландлиги 146,6 м эди, лекин ҳозир пирамиданинг устки қопламаси йўқлиги сабабли унинг баландлиги энди 138,8 м гача пасайган. Пирамида томонининг узунлиги 230 м. Пирамида массив табиий замин устига қурилган. пирамида пойдеворининг ўртасида бўлган тошли баландлик. Унинг баландлиги тахминан 9 м. Пирамиданинг қурилиши милоддан аввалги 26 асрга тўғри келади. Геродотнинг ёзишича, қурилиши 20 йил давом этган.

Пирамида оҳак билан бирлаштирилган 2,5 миллион тош блокдан иборат. Ўртача ҳисобда блокларнинг оғирлиги 2,5 тоннани ташкил этади, аммо „Қироллик палатаси“ да 80 тоннагача оғирликдаги гранит блоклари мавжуд [7] .

Хафра пирамидаси иккинчи энг катта қадимги Миср пирамидасидир. Сфенкс ёнида жойлашган. 26 аср Милоддан аввалги йилда қурилган иншоот (215,3 × 215,3 м ва баландлиги 143,9 м) Урт-Хафра („Буюк Хафра“ ёки „Ҳизматли Хафра“) деб номланган.

Менкаура – пирамидаси Гизадаги учта Миср пирамидаларининг энг жанубий, энг охирги ва энг пасти ҳисобланади. „Ҳеру“ (баланд) тахаллусидан фарқли ўлароқ, у баландлиги 66 м га зўрға этади ва пойдеворининг ён томонининг узунлиги 108,4 м. Унинг 250 000 м³ ҳажми Хеопс пирамидаси ҳажмининг ўндан бир қисмини ташкил этади: бу буюк пирамидалар даврининг охири эди. Пирамиданинг ички қисми режанинг бирлиги йўқлигини кўрсатади: эҳтимол, тахт вориси учун мўлжалланган дастлабки камтарона ўлчамлар унинг қўшилиши билан оширилган. Менкаур пирамидаси Гизадаги биноларнинг умумий кўринишидан бироз фарқ қилади ва антик даврда унинг қурилиши баъзан Менкаурга эмас, балки Амасис ИИ даврида яшаган ҳетера Рҳодописга тегишли эди.

Қурилиш саналари

Фир’авн Тахминий саналар Манзил
Жосер 2667-2648 Милоддан аввалги йиллар атрофида[8]. Саккара
Снеферу 2612-2589 Милоддан аввалги йиллар атрофида. Даҳшурдаги 2 та пирамида



ва бири Меидумда
Хуфу 2589-2566 Милоддан аввалги йиллар атрофида. Гиза
Жедефра 2566-2558 Милоддан аввалгийиллар атрофида. Абу Раваш
Хафра 2558-2532 Милоддан аввалгийиллар атрофида. Гиза
Микерин 2532-2504 Милоддан аввалги йиллар атрофида. Гиза
Саҳура 2487-2477 Милоддан аввалгийиллар атрофида. Абусир
Нефериркаре 2477-2467 Милоддан аввалгийиллар атрофида. Абусир
Нюсерра 2416-2392 Милоддан аввалгийиллар атрофида. Абусир
Аменемҳат И 1991-1962 Милоддан аввалгийиллар атрофида. Ал Лишт
Сенусрет И 1971-1926 Милоддан аввалгийиллар атрофида. Ал Лишт
Сенусрет ИИ 1898-1877 Милоддан аввалгийиллар атрофида. Ал Лаҳун
Аменемҳат ИИИ 1861-1814 Милоддан аввалгийиллар атрофида. Ҳавара
Яҳмосе И 1550-1525 Милоддан аввалгийиллар атрофида. Абидос

Манбалар

  1. ↑ Слаcкман, Мичаэл. „Ин тҳе Шадоw оф а Лонг Паст, Патиэнтлй Аwаитинг тҳе Футуре“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (17-ноябр 2008-йил). Қаралди: 1-май 2010-йил.
  2. ↑ Марк Леҳнер. Тҳе Cомплете Пйрамидс: Солвинг тҳе Анcиэнт Мйстериэс. Тҳамес & Ҳудсон, 2008 — 34-бет. ИСБН 978-0-500-28547-3. 
  3. ↑ „Эгйпт сайс ҳас фоунд пйрамид буилт фор анcиэнт қуээн“. Реутерс (11-ноябр 2008-йил). Қаралди: 2-ноябр 2017-йил. „Тҳе пйрамид, wҳич Ҳаwасс саид wас тҳе 118тҳ фоунд ин Эгйпт, wас унcоверед неар тҳе wорлд'с олдест пйрамид ат Саққара, а буриал гроунд фор тҳе рулерс оф анcиэнт Эгйпт.“.
  4. ↑ Слаcкман, Мичаэл. „Ин тҳе Шадоw оф а Лонг Паст, Патиэнтлй Аwаитинг тҳе Футуре“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (16-ноябр 2007-йил). Қаралди: 17-ноябр 2008-йил. „Деэп белоw тҳе Эгйптиан десерт, арчаэологисц ҳаве фоунд эвиденcе оф ет анотҳер пйрамид, тҳис оне cонструcтед 4,300 еарс аго то сторе тҳе ремаинс оф а пҳараоҳ’с мотҳер. Тҳат макес 138 пйрамидс дисcоверед ҳере со фар, анд оффиcиалс сай тҳей эхпеcт то финд море.“.
  5. ↑ Риттер, Мичаэл „Датинг тҳе Пйрамидс“ (2003). 11-май 2008-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-май 2008-йил.(Wайбаcк Мачине сайтида 2008-05-11 санасида архивланган)
  6. ↑ Ху, Боҳаи (2019-01-31). „Тҳе Плаcе wҳере Ҳуни пробаблй Буриэд“. дои:10.31235/осф.ио/гнw3к. {{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес |магазине= (ёрдам)
  7. ↑ Леҳнер, Марк (1997). Тҳе Cомплете Пйрамидс. Лондон: Тҳамес анд Ҳудсон. ИСБН 0-500-05084-8
  8. ↑ Шаw, Иан, эд. (2000). Тҳе Охфорд Ҳисторй оф Анcиэнт Эгйпт. Охфорд Университй Пресс. п. 480. ИСБН 0-19-815034-2.

Ҳаволалар

29°58′Н 31°08′Э / 29.967°Н 31.133°Э / 29.967; 31.133