Mito (Ibaraki)
Мито (японча: 水戸市, Мито-си) — Япониянинг Канто ҳудудининг шимолидаги Ибараки префектурасининг маркази. 2020-йил 1-июл ҳолатига кўра, шаҳарнинг 123,282 хонадонида 269,330 киши истиқомат қилади ва ҳар 1 км² ҳудудига 1239 киши тўғри келади. 65 ёшдан ошганлар аҳолининг 27.1 % ини ташкил этади[1]. Майдони — 217.32 км².
Мито 水戸市 | |
|---|---|
| алоҳида шаҳар | |
| Мамлакат | Япония |
| Префектура | Ибараки префектураси |
| Майдон | 217.32 км2 (83.91 кв ми) |
| Иқлим тури | нам континентал |
| Расмий тил(лар)и | япон |
| Аҳолиси (2020) |
269,343 киши |
| Миллий таркиб | японлар |
| Конфессиявий таркиб | буддизм, синтоизм |
| Вақт минтақаси | УТC+9 |
| Телефон коди | 029-224-1111 |

Географияси
Мито Ибараки префектурасининг марказида жойлашган. Мито Тинч океанидан 10 км ичкарида, шаҳарнинг шимолидан шарққа қараб оқиб ўтадиган Нака дарёси қуйиладиган жойда жойлашган. Жанубда Сенба кўли дам олиш маскани мавжуд. Мито стансиясидан ғарб, айниқса жануби-ғарб томонида турар-жой бинолари мавжуд асосий кўча жойлашган.
Атрофидаги муниципалитетлар
Ибараки префектураси
- Ҳитачинака
- Касама
- Нака
- Ибараки
- Оараи
- Сиросато
Иқлими
Мито нам субтропик иқлимга эга бўлиб, иссиқ ёз ва совуқ қиш, енгил қор ёғиши билан ажралиб туради. Митода ўртача йиллик ҳарорат 13,6 °C. Йиллик ўртача ёғин миқдори 1353,8 мм, сентябр эса энг нам ой ҳисобланади. Энг юқори ҳарорат августда 25,2 °C атрофида, энг пасти эса январда 3,0 °C атрофида бўлади[2].
Демографияси
Япония аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра[3], Мито аҳолиси ўтган асрда барқарор равишда кўпайган.
| Йил | Аҳоли | ±% |
|---|---|---|
| 1950 | 141,154 | — |
| 1960 | 162,16 | +14.9% |
| 1970 | 195,818 | +20.8% |
| 1980 | 239,742 | +22.4% |
| 1990 | 260,456 | +8.6% |
| 2000 | 261,562 | +0.4% |
| 2010 | 268,75 | +2.7% |
| 2020 | 270,685 | +0.7% |
Тарихи
Милоддан аввалги ИВ асрда Митога Ямато халқи жойлашди. Ҳеиан даврининг охирида, Ҳеике уруғининг саркардаси Баба Сукемото Митога кўчиб ўтди ва у ерда қал’а қурди. Мито қал’асида шундан кейин бир неча марта бошлиқ ўзгарди; Сатаке уруғи назорати остида бўлганлар Сенгоку даврида уни қўлга киритдилар, аммо 1603-йилда Секигаҳара жангидан кейин Сатаке уни Токугава Иэясуга топширишга мажбур бўлди. Иэясунинг ўғли Токугава Ёрифусага Мито қал’аси берилди, у оиланинг асосий насл-насаби муваффақияцизликка учраган тақдирда янги сёгун билан таъминлашга қодир бўлган учта „госанке“ филиалидан бирининг раҳбари бўлди. Бу даврда Мито ХВИИИ—ХИХ асрларда Ғарб таълимини нафақат япон халқининг технологик тараққиёти, балки Япониянинг технологик тараққиёти учун восита сифатида қўллаб-қувватлаган Айзава Сеисисаи бошчилигидаги конфуций эътиқодидаги натативист олимларнинг йиғилиши бўлган Мито мактаби қароргоҳи эди. Шаҳар Япониянинг ўзига хослиги ва халқлар орасидаги устунлигини исботлаш воситаси эди. Кодокан хан мактабларининг энг каттаси эди. Эдо пойтахти Мито билан тўғридан-тўғри Мито Каидо орқали боғланган[4]. Токугава Митони Меидзи ислоҳоти давригача бошқарган.
Мито шаҳри 1889-йил 1-апрелда замонавий муниципалитетлар тизимининг ўрнатилиши билан ташкил топган. Бу пайт шаҳар Японияда ташкил этилган биринчи 31 шаҳардан бири эди. 25 000 аҳолиси бўлган шаҳар Ибараки префектурасининг префектура маркази сифатида белгиланган. 1900-йилга келиб Жобан линияси Митони Токио билан боғлади ва 1910-йилга келиб бутун шаҳарда телефонлар ва электр ёритгичлар мавжуд бўлган. 1945-йил 2-августдаги Мито ҳаво ҳужуми пайтида, Иккинчи Жаҳон уруши тугаши арафасида шаҳарнинг тўртдан уч қисмидан кўпроғи ёниб кетган.
Мито чегаралари 1955-йилдан 1958-йилгача қўшни Камионо, Ватари, Ёшида, Сакедо, Кававада, Янагава, Кунита ва Иитоми ва Акацука қишлоқларини қўшиб олиш орқали кенгайтирилган. Цунезуми қишлоғи 1992-йилда қўшиб олинган. 2001-йилда Мито маҳаллий автономияга эга бўлган махсус шаҳар сифатида белгиланди. Қўшни Учиҳара шаҳри 2005-йилда Митога бўйсундирилади. Шаҳар 2011-йил Тоҳоку зилзиласи ва сунамида жиддий зарар кўрган, 25 982 та уй тўлиқ ёки қисман вайрон бўлган; ҳалокатдан сўнг 2 ўлим ҳолати қайд этилган.
Мито 2020-йил 4-апрелда маҳаллий автономиялар янада кўпайган ҳолда асосий шаҳар сифатида белгиланди.
Ҳукумат
Мито тўғридан-тўғри сайланадиган мер ва 28 аъзодан иборат бир палатали шаҳар кенгашига эга бўлган мер-кенгаш бошқарув шаклига эга. Мито Ибараки префектураси ассамблеясига олти нафар аъзони қўшади. Миллий сиёсат нуқтаи назаридан, шаҳар Япония режими қуйи палатасининг Ибараки 1-округи ва Ибараки 2-округи ўртасида бўлинган.
Иқтисодиёт
Мито биринчи навбатда минтақавий савдо маркази ва маъмурий шаҳардир, чунки Ибаракидаги саноатнинг аксарияти яқин атрофдаги Цукуба ва Ҳитачи шаҳарлари атрофида жойлашган. Мито камтарона, аммо гуллаб-яшнаётган туризм индустриясига эга, марказида Кайраку-эн боғлари ва Токугава оиласига бағишланган маҳаллий музейлар мавжуд.
Таълим
- Ибараки университети
- Токива университети
- Токива Жуниор коллежи
- Митода шаҳар ҳукумати томонидан бошқариладиган 32 та давлат бошланғич мактаби ва 15 та давлат ўрта мактаби ва миллий ҳукумат томонидан бошқариладиган битта давлат бошланғич ва битта давлат ўрта мактаби мавжуд. Шаҳарда битта хусусий бошланғич ва иккита хусусий ўрта мактаб мавжуд. Митода Ибараки префектураси таълим кенгаши томонидан бошқариладиган еттита давлат ўрта мактаби ва еттита хусусий ўрта мактаб, шунингдек, фақат тунги ва сиртқи курсларни таклиф қилувчи битта давлат ва битта хусусий ўрта мактаб мавжуд. Префектурада ногиронлар учун олтита махсус таълим мактаби ҳам мавжуд.
- Шаҳарда Ибараки корейс бошланғич, ўрта ва юқори мактаби, Шимолий Корея мактаби жойлашган.
Транспорти
Темир йўл
ЖР Эаст — Мито/Жобан линиялари
- Учиҳара — Акацука — Каиракуэн — Мито
- Мито
Касима Ринкаи темир йўли Оараи Касима линияси
- Мито — Ҳигаси-Мито — Цунезуми
Магистрал йўл
ОАВ
- Ибараки Симбун
- Ибараки эшиттириш тизими
Маҳаллий диққатга сазовор жойлари
- Мито — Япониянинг учта буюк боғидан бири ҳисобланган Кайраку-эн япон бог'и жойлашган жой. 1842-йилда Токугава Нариаки томонидан қурилган боғ бутун мамлакат бўйлаб ўзининг дарахтлари билан машҳур. Кўп одамлар баҳорда, айниқса Уме фестивали пайтида гулларни кўриш учун боғга келишади. Ёзда Митода шунингдек, Мито Кумон фестивалини ўтказилади.
- Арт Тоwер Мито
- Ибараки замонавий санъат музейи
- Ибараки префектураси тарих музейи
- Кодокан мактаби
- Сенба кўли
- Мито қал’аси
- Мито шаҳар ботаника боғи
- Токива Жиндза
Профессионал спорт
- Мито ҲоллйҲоcк, Ж. Леагуэ
- Ибараки Робоц, Б. Леагуэ
- Малва ФК, Ф. Леагуэ
Қардош шаҳар муносабатлари
— Анаҳеим, Калифорния, АҚШ, 1976-йил 21-декабрдан буён
— Чунсин, Хитой, 2000-йил 6-июндан бери
— Цуруга, Фукуи, Япония, 1964-йил 10-октябрдан буён
Таниқли шахслар
- Юко Сузуҳана, мусиқачи
- Ёкояма Таикан, рассом
- Накамура Цуне, рассом
- Стому Такеиши, мусиқачи
- Аритомо Гото, ИЖН адмирали
- Такео Курита, ИЖН адмирали
- Киндзи Фукасаку, режиссёр

Киндзи Фукасаку иш устида - Такаши Коизуми, режиссёр
- Теру Шимада, актёр
- Ютака Накадзима, актёр
- Ҳироюки Ватанабе, актёр
- Мика Кацумура, актриса
- Синъичиро Икебе, мусиқачи
- Маюми Годзо, қўшиқчи
- Нобуо Тобита, дубляж актёри
- Мегуми Накадзима, дубляж актрисаси, қўшиқчи

Майън (чапда) ва Мегуми Накадзима (ўнгда) консертда - Азуса Тадокоро, овозли актриса, қўшиқчи
- Митоизуми Масаюки, сумо курашчиси (Секиваке)
- Мусояма Масаши, сумо курашчиси (Озеки)
- Миябияма Тецуши, сумо курашчиси (Озеки)
- Такаши Ягиҳаши, ошпаз
- Сугиура Сигемине, Иккинчи Жаҳон уруши қирувчи учувчиси
- Ҳитачияма Таниэмон, сумо курашчиси (Ёкозуна)
Галерея
-
Арт Тоwер Мито
-
Каираку-эн бог'идаги Уме фестивали
-
Даидаработчи афсонаси
-
Сенба ко'ли ва о'рдак
-
Сенба ко'ли ва Мито шаҳри
-
Мито шаҳрининг маркази
Манбалар
- ↑ „Ибараки префеcтурал оффиcиал статистиcс“ (японча).
- ↑ Мито cлимате дата
- ↑ Мито популатион статистиcс
- ↑ Чиба Кокаидō Рекиши Санпо. Министрй оф Ланд, Инфраструcтуре анд Транспорт. Аccессед Деcембер 28, 2007.
Ҳаволалар
- Расмий веб- (японча)
- Публиc Интерест Инcорпоратед Фоундатион Токугава музейи (ингл.)