Mixail Gerasimov
Михаил Михайлович Герасимов 1907.2(15).9, Петербург — 1970.21.7, Москва — антрополог, археолог ва ҳайкалтарош; одамнинг калла суяги асосида қиёфасини тиклаш илмий мактаби асосчиси. Тарих фанлари дри (1956). Ўрта Осиёга уюштирилган археологик экспедицияларда қатнашган. Сибирдаги Малта, Сурхондарё вилоятидаги Мачай гори, Тешиктош гори, Тошкент вилоятидаги Обираҳмат ғори каби ибтидоий маконларни текширган. Г. ўзи ишлаб чиққан усул билан қад. одамлар (питекантроп, синантроп, неандертал) қиёфаси (мас, Тешиктош ғоридан топилган мусте одами юз тузилиши)ни ва бир неча тарихий шахслар (Ярослав Мудрий, Иван Грозний, Амир Темур, Ибн Сино, Рудакий, Шиллер, Шоҳрух, Улуғбек ва б.) ҳайкал-портретини яратган[1].
| Михаил Герасимов | |
|---|---|
| Таваллуди |
2-сентябр (15-сентябр) 1907-йил Санкт Петербург, Россия империяси |
| Вафоти |
21-июл 1970-йил Москва, РСФСР |
| Фуқаролиги |
 СССР |
| Соҳаси | Антропология, археология |
| Иш жойлари | Россия ФА Этнография институти |
| Таълими | Иркуцк давлат университети |
| Илмий даражаси | Тарих фанлари доктори (1956) |
| Илмий унвони | Профессор |
| Мукофотлари |
  |
Биографияси
1907-йил 2(15)-сентябрда Санкт-Петербургда шифокор оиласида туғилган. Болалик ва ўсмирлик йилларини Иркуцкда ўтказган. 11 ёшидан бошлаб Герасимов археологик қазишмаларда — Верхоленская Гора (Иркуцк чеккаси) экспедициясида қатнашган. 13 ёшидан бошлаб Иркуцк университетининг тиббиёт факултетининг анатомик музейида ишлайди, ўликхонада кўп вақт ўтказади, юзнинг юмшоқ тўқималари ва бош суяклари ўртасидаги алоқаларни ўрганади. Герасимов Иркуцкда тош даври одамларининг қабрларини биринчи марта 14 ёшида, иккинчисини 17 ёшида очган[2]. У Б. Э. Петрини ўзининг устози ҳисоблаган.
18 ёшида Михаил Герасимов Иркуцкдаги палеолит даврининг қазишма ишлари бўйича ўзининг биринчи илмий мақоласини нашр этган.
1928-йилда Герасимов ўлкашунослик музейи ходими сифатида Малта қишлоғига (Иркуцк вилояти) келади. Ҳудудда маҳаллий аҳоли томонидан бироз олдин мамонт тишини топилган эди. Герасимов олиб борган тадқиқот ишлари Малтанинг дунёга машҳур палеолит даври манзилгоҳи сифатида кашф қилинишига олиб келди.
1931—1936-йилларда ва 1959-йилларда у Бурятиянинг Кабанский туманидаги Фофаново қишлоғи яқинидаги Фофановский қабристонини ўрганди.
Михаил Герасимов 1939—1945-йилларда Самарқандда яшаб ижод қилган. Гўри Амирдаги Темурийлар қабрларини очиб текширишган экспедиция таркибида бўлган[3]. 1941-йил июндан бошлаб у бир қатор тарихий шахслар: Амир Темур, Шоҳруҳ, Мироншоҳ, Улуғбек, Муҳаммад Султон ва бошқаларнинг ҳайкалтарош сифатида портретларини яратган[4].
1944-йилда Герасимов оиласи билан Москвага кўчиб ўтади. Моддий маданият тарихи институтида ишлаган. Герасимов ўз соҳаси бўйича қуйидагича фикр билдирган:
„Қадимги одамнинг қиёфасини тиклаш имконияти ҳақидаги ғоя менда жуда узоқ вақт олдин пайдо бўлган. Амалга ошириш кўп йиллик тайёргарликни талаб қилди, чунки мен мустақил равишда бош суягидан юзни тиклаш техникасини ишлаб чиқишим керак эди. Археологик ишим билан параллел равишда мен антропологик материалларни ўргандим, калла суякларни ажратдим, мушак қопламининг қалинлигини ўлчадим ... Антропологларга ўз ишимни таклиф қилишга жур'ат этгунимча кўп вақт ўтди“.
1966-йилдан бошлаб „Тўртламчи даврни ўрганиш комиссиясининг бюллетени“ журналининг таҳририят ҳай’атида ишлаган.
Михаил Герасимов ҳайкалтарош антрополог сифатида тарихий шахсларнинг 200 дан ортиқ портретларини яратган, шу жумладан: Амир Темур, Иван ИВ Даҳлиз, Улуғбек, Ф. Ф. Ушаков, Ярослав Владимирович Мудрий, Андрей Юревич Боголюбский ва бошқалар.
1970-йил 21-июлда Москвада вафот этган. У Новодевичй қабристонига дафн этилган[5].
Оиласи
Хотини — Тамара Сергеэвна Ван дер Беллен (1911-2000), стенограф[6]. Қизлари:
Манбалар
- ↑ "Герасимов Михаил Михайлович" ЎзМЕ. Г-ҳарфи[сайт ишламайди] Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
- ↑ Антрополог Михаил Герасимов // Иркипедия
- ↑ Милана Милана. „Тайна гробницы Тимура Проклятие Тамерлана“ (ру). ЁуТубе. 2020-йил 18-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 5-январ.
- ↑ „Список известных личностей, связанных с Самаркандом“. Қаралди: 2011-йил 19-апрел.
- ↑ Новодевичье кладбище, Новая территория. Колумбарий, 124 сексия .
- ↑ Батаршев А. Неожиданниэ встречи (Wайбаcк Мачине сайтида 2020-06-04 санасида архивланган)
- ↑ М. М. Герасимова — о жизни, об оце, об антропологии[сайт ишламайди]
- ↑ „Как Михаил Герасимов возвращал лица тиранам и героям / Редакция“ (ру-РУ). Қаралди: 2023-йил 18-сентябр.
 | Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
 | Олим ҳақидаги уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |