Mixail Kabanov sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
 | ismi                 = Mixail Kabanov
 | tasvir               = 
 | tasvir_eni           = 
 | izoh                 = 
 | asl_ismi             = <!-- bu parametrga faqat kishining ona tili lotin yozuviga asoslanmagan hollarda qiymat kiritilishi kerak (masalan, kirill, arab, xitoy yozuvlarida va h.k.). -->
 | tavallud_paytidagi_ismi = 
 | tavallud_sanasi      = 1937-yil 25-iyul
 | tavallud_joyi        = [[Toʻrtkoʻl]], [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi]], [[Oʻzbekiston SSR]]
 | vafot_sanasi         = {{vafot sanasi va yoshi|2020|01|18|1937|07|25}}
 | vafot_joyi           = [[Tomsk]], [[Rossiya]]
 | fuqaroligi           = {{SSSR}} {{RUS}}
 | taʼlimi              = 
 | kasbi                = Fizik olim
 | dini                 = 
 | faoliyat_yillari     = 
 | asarlari             = 
 | boʻyi                = 
 | unvoni               = 
 | turmush_oʻrtogʻi     = 
 | bolalari             = 
 | otasi                = 
 | onasi                = 
 | qarindoshlari        = 
 | mukofotlari          = {{Vatan oldidagi xizmatlari uchun IV darajali ordeni}} {{Hurmat ordeni (Rossiya)}} {{Mehnat Qizil Bayroq ordeni}} {{Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan ta’sis etilgan medal}} {{Mehnat fahriysi}}
 | veb-sayt             = <!-- {{URL|sayt havolasi}}-->
 | imzosi               = 
}}
'''Mixail Vsevolodovich Kabanov''' ([[1937-yil]] [[25-iyul]], [[Toʻrtkoʻl]]<ref name="nsc">{{книга |автор=Составитель Е. Г. Водичев и др. |заглавие=Российская академия наук. Сибирское отделение: Персональный состав |ответственный=[[Фомин, Василий Михайлович|В. М. Фомин]] |ссылка=http://www.prometeus.nsc.ru/elibrary/2007pers/382-383.ssi |место=Новосибирск |издательство=Наука |год=2007 |том= |страниц=601 |страницы=382—383 |isbn=978-5-02-032106-9 |ref= |archivedate=2018-02-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180215095731/http://www.prometeus.nsc.ru/elibrary/2007pers/382-383.ssi }}</ref>, [[Qoraqalpoq Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qoraqalpogʻiston ASSR]], [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Oʻzbekiston SSR]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] – [[2020|2020-yil]] [[18-yanvar]]<ref>[http://www.imces.ru/index.php?rm=news&action=viewNews&cat_id=372&id=1011 Некролог Института ИМКЭС СО РАН: умер член-корреспондент РАН М. В. Кабанов] </ref>, [[Tomsk]], [[Rossiya]]) – sovet va rus fizigi, atmosfera fizikasi boʻyichai mutaxassis, SSSR Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1987-yildan buyon).

== Biografiyasi ==
Mixail Kabanov [[agronom]] oilasida dunyoga kelgan – otasi, mutaxassis Vsevolod Mixaylovich (1911—1942), Qozon qishloq xoʻjaligi institutini tugatgandan soʻng, ish faoliyatini boshlagan.

[[1959|1959-yilda]] Mixail Kabanov [[Tomsk davlat universiteti|Tomsk davlat universitetining]] fizika fakultetini fizika (optika va spektroskopiya) ixtisosligi boʻyicha tamomlagan. Institutda taʼlim olayotgan vaqtida ilmiy ishlarda qatnashib, Tomsk viloyat komsomol qoʻmitasi va tuman komsomol qoʻmitasining diplomlari bilan taqdirlangan. [[1962|1962-yilda]] nomzodlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qilgan (ilmiy rahbari – V. E. Zuyev)<ref name="tsu">{{cite web|url=http://www.tsu.ru/upload/medialibrary/bee/kabanov.pdf|title=Кабанов Михаил Всеволодович. Почётный доктор Томского государственного университета|publisher=tsu.ru|accessdate=2017-06-29|archive-date=2017-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170413223804/http://tsu.ru/upload/medialibrary/bee/kabanov.pdf|deadlink=no}}</ref>. [[1962|1962-yildan]] [[1975|1975-yilgacha]] – TDU qoshidagi Sibir fizika-texnika institutida: katta [[ilmiy xodim]] va laboratoriya mudiri sifatida ishlagan ([[1969|1969-yildan]])<ref name="tsu" /><ref name="nsc" />. [[1973|1973-yilda]] doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan<ref name="tsu" />. [[1975|1975-yildan]] Fanlar akademiyasining Sibir boʻlimi tarkibida: laboratoriya mudiri, boʻlim boshligʻi, Atmosfera optikasi instituti (IAO) direktorining oʻrinbosari ([[1977|1977-yildan]]) lavozimlarida ishlagan<ref name="nsc" />. [[1981|1981-yilda]] [[professor]] ilmiy unvoniga loyiq koʻrilgan<ref name="nsc" />. [[1984|1984-yildan]] [[1992|1992-yilgacha]] – SFTI direktori va Atmosfera optikasi instituti boʻlimi ilmiy rahbari boʻlib ishlagan<ref name="nsc" />. 1987-yildan 1994-yilgacha TDU radiofizika fakulteti optik-elektron asboblar kafedrasi professori lavozimiga oʻtgan<ref name="tsu" />.

[[1987|1987-yilda]] SSSR Fanlar akademiyasining muxbir aʼzosi, [[1991|1991-yilda]] esa [[Rossiya fanlar akademiyasi|Rossiya Fanlar akademiyasi]] muxbir aʼzosi etib saylangan. [[1992|1992-yildan]] – [[Rossiya fanlar akademiyasi|Rossiya Fanlar akademiyasi]] Sibir boʻlinmasi Atmosfera optikasi instituti departament direktori va ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari, [[1993|1993-yildan]] – [[Rossiya fanlar akademiyasi|Rossiya Fanlar akademiyasi]] Sibir boʻlinmasi (Tomsk) „Optika“ dizayn va texnologiya institutiga vaqtinachalik direktor etib saylangan<ref name="nsc" />. [[1997|1997-yildan]] [[2008|2008-yilgacha]] – [[Rossiya fanlar akademiyasi|Rossiya Fanlar akademiyasi]] Sibir boʻlinmasi  (Tomsk) Optik monitoring instituti direktori lavozimida toʻlaqonli ishlagan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.imces.ru/index.php?rm=news&action=viewArt&cat_id=362 |sarlavha=IMCES - История Института |nashriyot=imces.ru |qaralgan sana=2017-06-29 |arxivsana=2017-07-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170722053249/http://www.imces.ru/index.php?rm=news&action=viewArt&cat_id=362}}</ref>.

[[2020|2020-yil]] [[18-yanvar]] kuni [[Tomsk|Tomskda]] 82 yoshida vafot etgan.

== Ilmiy faoliyati ==
Mixail Kabanov yer atmosferasida optik toʻlqinlarning tarqalishi, shu jumladan [[lazer]] va [[quyosh]] nurlarining tarqalishi, sinishi muammosi boʻyicha tadqiqotlar olib borgan<ref name="nsc" />.

Mixail Kabanov sochiluvchi muhitda optik oʻlchovlar nazariyasini va yer atmosferasidagi optik sinishi nazariyasini uning real tabaqalanishini hisobga olgan holda yaratgan; lazer nurlanishini va optik tasvirlarni sochuvchi muhitda oʻtkazishda optik effektlarni oʻrganib, turli iqlim va geografik hududlarda atmosfera tumanlarining optik xususiyatlariga oid statistik materialni tahlil qilgan<ref name="nsc" />.

Kichik va oʻrta masofalarda (yagona tarqalish yaqinlashuvida) tarqaladigan atmosferada optik nurlanishning [[Energiya|energiyani]] susaytirish muammosi hal qilgan<ref name="nsc" />.

Akademik V. E. Zuyev bilan birgalikda uzoq masofalarda lazer nurlarining yorqinlik kontrastini saqlab qolish effektini kashf etgan (lazerli navigatsiya qurilmalarini yaratishda foydalaniladi). Mixail Kabanov fundamental xususiyatlarni oʻrganib, atmosfera optik shovqinlarini hisoblashning muhandislik usullarini ishlab chiqqan<ref name="nsc" />.

Turli iqlim sharoitida [[atmosfera]] nurlanishi va aerozolni oʻrganish natijasida Mixail Kabanov [[troposfera]] [[Aerozollar|aerozolining]] optik modellarini aniqlagan<ref name="nsc" />.

Masofaviy va kontaktli kuzatish usullaridan foydalangan holda atmosferani kompleks monitoring qilish uchun idoralararo dastur ishlab chiqqan<ref name="nsc" />.

300 dan ortiq asarlar, jumladan, 13 ta [[monografiya]], 4 ta [[darslik]] hammuallifi, 16 ta [[ixtiro]] yaratishda hammuallif sifatida ishtirok etgan<ref name="tsu" />.

Mixail Kabanov rahbarligida 20 dan ortiq nomzodlik dissertatsiyasi himoya qilingan<ref name="tsu" />.

== Oilasi ==
Otasi Vsevolod Mixaylovich ([[1911]]—[[1942]]) Oʻzbekistonda [[agronom]] boʻlib ishlagan. Onasi Kseniya Matveevna (qizlik familiyasi Volkova, [[1917]]—[[2000]]), kelib chiqishi Qozon guberniyasi dehqonlaridan boʻlgan<ref name="tsu" /> . Turmush oʻrtogʻi Valentina Matveyevna (qizlik familiyasi Chicherina, [[1936]]—[[2019]]), [[Tomsk davlat universiteti]] [[Ilmiy xodim|ilmiy xodimi]]. Oʻgʻillari: Dmitriy (1960-yilda tugʻilgan), Andrey (1962-yilda tugʻilgan), [[Rossiya fanlar akademiyasi|Rossiya Fanlar akademiyasi]] Sibir boʻlinmasi Atmosfera optikasi instituti ilmiy xodimlari; Mixail (1975-yilda tugʻilgan), [[Rossiya fanlar akademiyasi|Rossiya Fanlar akademiyasi]] Sibir boʻlinmasi Optika monitoringi instituti ilmiy xodimi<ref name="tsu" />.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

[[Turkum:Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari]]
[[Turkum:Mehnat faxriysi medali sohiblari]]
[[Turkum:Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Hurmat ordeni sohiblari (Rossiya)]]
[[Turkum:Vatan oldidagi xizmatlari uchun 4-darajali ordeni sohiblari]]
[[Turkum:2020-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:18-yanvarda vafot etganlar]]
[[Turkum:Toʻrtkoʻlda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1937-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:25-iyulda tugʻilganlar]]