Mixail Vizgo
Михаил Сигизмундович Визго (русча: Михаил Сигизмундович Вызго; 1902-йил 11-октябр, Когон, Бухоро вилояти — 1980-йил 3-март, Киев, Украина ССР) — гидротехник олим, ЎзССРФА мухбир аъзоси (1952)[1], техника фанлари доктори (1947), профессор (1940), Ўзбекистонда хизмат кўрсатган ирригатор (1950). Ўрта Осиё пахтачилик ирригация политехника институтини тугатган (1930)[2]. 1925-йилдан Ўрта Осиё ирригация илмий тадқиқот институтида, Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институтида муҳандис, катта илмий ходим, раҳбарлик лавозимида. 1963—1976-йилларда Украина гидротехника ва мелиорация илмий тадқиқот институтида ишлади. Илмий ишлари гидротехника иншоотларининг қуйи барелефларида ювилишга қарши кураш ва бу ҳодисалар назариясига бағишланган. Бир қанча сув тўғони ва ГЕС қурилишида қатнашган.
| Михаил Визго | |
|---|---|
| русча: Михаил Сигизмундович Вызго | |
| Таваллуди |
1902-йил 11-октябр Янги Бухоро, Бухоро амирлиги |
| Вафоти |
1980-йил 18-март Киев Украина ССР |
| Фуқаролиги |
|
| Иш жойлари |
Марказий Осиё ирригация илмий-тадқиқот институти Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институти Қозоқ миллий аграр тадқиқот университети Украина гидротехника ва мелиорация илмий-тадқиқот институти Украина қишлоқ хо'жалиги академияси |
| Таълими |
Петроград политехника институти Тошкент сув хо'жалиги политехникуми Ўрта Осиё политехника пахта суғориш институти |
| Илмий даражаси | техника фанлари доктори |
| Илмий унвони | профессори |
| Мукофотлари |
|
| Турмуш ўртоғи | Тамара Визго |
Олим бо'рон шароитида гидравлика иншоотлари орқа қисмида эрозиянинг мумкин бо'лган чуқурлигини аниқлаш учун қуйидаги ҳисоблаш формуласини таклиф қилган: [3][4].
Таржимаи ҳоли ва илмий фаолияти
1902-йил 11-октябрда Янги Бухорода (ҳозирги Когон, Ўзбекистон) туғилган. Унинг отаси Сигизмунд Визго (1867—1940) Ковно губерниясининг меросхўр зодагони, католик, Қозон университетининг юридик факултетини тамомлаган, 1892—1902-йилларда Перм округ судида хизмат қилган, кейинроқ Тошкент округ суди аъзоси, давлат маслаҳатчиси[5].
Михаил Визго 1923—1924-йилларда Петроград политехника институтининг механика факултетида таҳсил олган, 1926-йилда Тошкент политехника сув хўжалиги институтини, 1933-йилда Ўрта Осиё сув хўжалиги факултетини тамомлаган.
1925—1940-йилларда Сув хўжалиги экспериментал илмий-тадқиқот институтида (В. Д. Журин номидаги Ўрта Осиё ирригация илмий-тадқиқот институти, Тошкент), 1940—1956-йилларда Ўрта Осиё ирригация илмий-тадқиқот институти гидротехника лабораториясига раҳбарлик қилган. 1934-йилда Ленин номидаги Бутуниттифоқ қишлоқ хўжалиги фанлари академияси томонидан катта илмий ходим илмий унвони билан тақдирланган.
1931—1955-йилларда Тошкент ирригация муҳандислари ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш институтида гидравлика (1947-йилдан профессор) фанидан дарс берган.
1953—1956-йилларда Ўзбекистон ССР Фанлар академияси ҳузуридаги Республика ишлаб чиқариш кучларини ўрганиш бўйича кенгаш раисининг ўринбосари. Фан бўйича директор ўринбосари (1956), Сув муаммолари ва гидротехника институти Гидравлика лабораторияси катта илмий ходими (1957).
1957-йилдан Қозоғистон ССРда: Қозоғистон ССР Фанлар академияси Энергетика институти гидротехника лабораторияси бошлиғи, Олмаотадаги Қозоғистон қишлоқ хўжалиги институти профессори лавозимларида ишланган.
1963-йилдан Киевда — Украина гидротехника ва мелиорация илмий-тадқиқот институти фан бўйича директор ўринбосари ва гидротехника иншоотлари бўлими бошлиғи. 1967—1973-йилларда Гидравлика ва иссиқлик техникаси кафедраси мудири, 1974—1978-йилларда Украина қишлоқ хўжалиги академиясида катта илмий ходим ва маслаҳатчи.
1957-йилдан йирик тўғонлар бўйича халқаро қўмитанинг Совет қўмитаси гидравлик тадқиқотлар бўлими аъзоси.
1957—1967-йилларда Халқаро Гидравлика Тадқиқотлар Ассоциациясининг Совет миллий қўмитаси аъзоси.
Илмий фаолият сув хўжалиги қурилиши ва гидротехника фанлари билан боғлиқ. Унинг раҳбарлигида ва бевосита иштирокида Ўрта Осиё ва Қозоғистонда кўплаб гидротехника лойиҳаларини такомиллаштириш бўйича тадқиқотлар олиб борилди: Каттақўрғон сув омбори, Сўх дарёсидаги Сариқўрғон гидроэлектр мажмуаси, Мурғоб дарёсидаги Тошкепри тўғони, Чирчиқ-Бўзсув каскадидаги сув тўғони, Сирдарёдаги Қизилоб ГЕСи (30 дан ошиқ обектлар). „Фарғона“ номли янги турдаги сув олиш иншоотини яратишдаги иштироки учун гидротехниклар гуруҳи орасида 1961-йилда СССР Халқ хўжалиги ютуқлари кўргазмасининг Катта кумуш медали билан тақдирланган.
140 дан ортиқ илмий ва илмий-оммабоп ишлар муаллифи. 24 нафар техника фанлари номзоди тайёрлаган.
Т. Визгога уйланган (1928—1959). Фарзандлари: Э. М. Фраёнова; Ирина Михайловна Визго-Иванова (1929-йил 7-апрел, Тошкент — 2005-йил 16-март, Санкт-Петербург) — мусиқашунос, санъацҳунослик номзоди.
Мукофотлари
- „Шон-шараф белгиси“ ордени (1946)
- Ленин ордени (1951)
- Халқ хўжалиги ютуқлари кўргазмасининг катта кумуш медали (1961).
Адабиётлар
- ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
Манбалар
- ↑ Академия наук Узбекской ССР. Ташкент: Фан — 515-бет.
- ↑ Мирахмедов, С. М. Энциклопедия хлопководства. Редкол, 1985 — 199-бет.
- ↑ Вестник Академии наук Казахской ССР, 1960, Алма-Ата. Қаралди: 23-июл 2023-йил.
- ↑ Вопросы гидравлики открытых русел, трубопроводов и двухкомпонентных сред / Труды Московского института железнодорожного транспорта, вып. 176, М.:, 1963 — 36-бет. Қаралди: 23-июл 2023-йил.
- ↑ Государственный архив Пермского края (официальный веб-сайт) (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-01-11 санасида архивланган).