Miyonqol sahifasining manbasini koʻrish

{{Bilgiquti aholi punkti
| mamlakat             = Oʻzbekiston
|oʻzbekcha nomi        =Miyonqol
| mintaqa              = 
| qaram                = 
| mavqe                = orol
| asl nomi             = 
| avvalgi nomlari      = Samarqand Sugʻdi<br/>Nim Sugʻd (yarim Sugʻd)<br/>Sugʻdi Xurd (Kichik Sugʻd)
| koordinatalar        = 
}}

'''Miyonqol''', Miyonkol, Miyonkolot – [[Oʻzbekiston]]dagi [[Oqdaryo]] va [[Qoradaryo (daryo)|Qoradaryo]] oraligʻidagi [[orol]]. Qadimda Samarqand Sugʻdi, Nim Sugʻd (yarim [[Sugʻd]]), Sugʻdi Xurd (Kichik Sugʻd) [[nom]]lari bilan mashhur boʻlgan. [[Oʻzbek xonliklari|Xonliklar]] davrida [[Buxoro]] bilan [[Samarqand]] oʻrtasida uzunligi 12 farsang keladigan [[devor]] olingan. Miyonqol [[dehqonchilik]] uchun qulay boʻlib, [[Xatirchi tumani|Xatirchi]], [[Payshanba (shaharcha)|Payshanba]], Qalʼai Dabus ([[Dabusiya]]) va boshqa [[shahar]], [[qishloq]]larni oʻz ichiga olgan. Keyinchalik [[Zarafshon vodiysi]]ning Samarqand bilan Xatirchi oraligʻidagi yerlar Miyonqol deb atalgan<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref><ref>''Bartold V. V.'' K istorii orosheniya Turkestana, SPb, 1914, 113-b</ref>.
== Tarixi ==
Arablar [[Movarounnahr]] shaharlarini bosib olishlari chogʻida Soʻgʻdni [[Xuroson (tarixiy viloyat)|Xurosondagi]] [[Umaviylar|ummaviylar]] hokimi [[Qutayba ibn Muslim|Qutayba]] egallaydi. [[Soʻgʻd ixshidlari|Soʻgʻd ixshidi]] va uning qoʻl ostidagilar Qutaybaning buyrugʻi bilan Samarqandni tark etishga majbur boʻlganlar. Soʻgʻdning keyingi hukmdorlari qarorgoh sifatida Balazuriy – Samarqanddan 7 farsax uzoqlikdagi Zarafshon daryosi shimolidagi [[Ishtixon]] shahrini tanlaydi. Bu nomdagi viloyat va shahar hozirgacha Oʻzbekistonning [[Samarqand viloyati|Samarqand viloyatida]] mavjud. Nasafiy aytadiki, ixshid Samarqandni tark etib, Samarqanddan 4 farsax uzoqlikda yangi shahar qurdirib, uni ukasi Afarun sharafiga Ferenkent deb nomlagan. Manbalarda Ofarunkent va Ofarinkent nomlari ham bor. Manbalarda Farankent shahrida turklar yashashi va uning aholisi qisman dualistlar, qisman xristianlar ekanligi aytiladi<ref>V. V. Bartold, Sochineniya, Tom 5, Izdatelstvo „Nauka“, Moskva 1968, 305—306-b</ref>. Temuriylar davrida Ofarinkent shahri Miyonqolning markazi boʻlgan.

Shayboniyxonning Movarounnahrga qarshi yurishlaridan keyin Samarqand viloyati yoki viloyatining Ofarinkent hududi butunlay [[Shayboniylar]] qoʻl ostiga oʻtadi. Ofarikentdan mashhur hokimlar qatorida keyinchalik Buxoro xonligining xoni etib saylangan [[Iskandarxon]] va [[Abdullaxon II]] boʻlgan. Abdullaxon II ning bobosi Jonibek sulton Karmana va Miyonqol hokimi boʻlgan. Otasi Iskandar sulton oʻgʻli tugʻilgan paytda Ofarinkentni, keyinchalik, aftidan aka-ukalaridan biri vafot etgach, Karmanani boshqargan<ref>{{veb manbasi |title=Kalon мasjidi |url=https://meros.uz/object/kalon-%D0%BCasjidi- |accessdate=20-sentabr 2023-yil}}</ref>.

Buxoro xoni [[Abulfayzxon]] davrida bu yerda qoʻzgʻolon koʻtarilib, keyinchalik bu qoʻzgʻolon Buxorogacha yetib boradi. Qoʻzgʻolonni Buxoroda oʻzbek mangʻitlar sulolasiga asos solgan [[Muhammad Rahimxon]] boshchiligidagi qoʻshin tomonidan bostirildi. U Miyonqoldan ayirmachilarga, oʻzbek zodagonlari Baxrin, Qipchoq, Keneges va Yetti-Urugʻlarga qarshi kurash olib bordi. Qoʻzgʻolonchi urugʻlarning yerlari tortib olindi, xalq Buxoroga yaqinroq joyga koʻchirildi.

[[Buxoro amirligi]] davrida Miyonqol mamlakatning eng zich joylashgan va iqtisodiy rivojlangan hududi boʻlib, aholisi sugʻorma dehqonchilik va chorvachilik bilan shugʻullangan.
== Miyonqol qoʻzgʻoloni ==
1821-yilda Buxoro amiri siyosatiga qarshi oʻzbek qabilalari va qoraqalpoqlar ishtirokida XIX asrdagi eng yirik [[Miyonqol qoʻzgʻoloni|qoʻzgʻolon Miyonqol shahrida]] boshlandi<ref>Ivanov, P. P. „Vosstanie kitay-kipchakov v Buxarskom xanstve 1821-1825 gg. Istochniki i opit ix issledovaniya.“ M.-L.: AN SSSR (1937), 82-bet</ref>. 1825-yilda amir Haydar va shahzoda Nasrulloning koʻp urinishlaridan soʻng qoʻzgʻolonni bostirishga muvaffaq boʻlingan. Shundan soʻng, Muhammad Mir Olim Buxoriyning yozishicha, „amir xotirjamlik bilan hukmronlik qila boshlagan“.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}}

[[Turkum:Oʻzbekiston geografiyasi]]
[[Turkum:Oʻzbekiston tarixi]]
[[Turkum:Samarqand tarixi]]


{{chala}}