Mohchechak begim
Моҳчечак бегим (ой гули дегани[1]; 1564-йил 28-мартда вафот этган) — Бобурийлар императори Ҳумоюннинг рафиқаси[2]. У Наиб Субадарни қувиб юборган ва Кобулни ўзи бошқарган, бир пайтлар ўз қўшинини шахсан бошқарган ва Жалолободда Мунимхонни мағлуб этган шуҳратпараст аёл эди[3].
| Моҳчечак Бегим | |
|---|---|
| Бобурий малика | |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
1570-йил Афғонистон |
| Вафоти |
1564-йил 28-март Балои Ҳисор, Кобул, Бобурийлар империяси |
| Турмуш ўртоғи | Ҳумоюн 1546-1556-йиллар |
| Болалари |
|
| Дини | Сунни Ислом |
Ёшлиги
Моҳчечак бегимнинг ота-онаси ҳозирги замон йилномаларининг ҳеч бирида қайд этилмаган. У арғунлик Байрам Ўғлон ва Фаридунхон Кобулийнинг синглиси эди[4]. Ҳумоюн 1546-йилда Моҳчечакка уйланади. Унинг Муҳаммад Ҳаким Мирзо ва Фаррух Фол Мирзо исмли икки ўғли ҳамда Бахтинисо Бегим, Сакина Бону Бегим, Амина Бону Бегим исмли уч қизи бор[5].
Император саройида
У Акбар ҳукмронлигининг дастлабки даврида кўп муаммоларга дуч келган аёлларидан бири эди. Унинг Мирзо Муҳаммад Ҳаким исмли ўғли бўлган. 1554-йилда Ҳумоюн ўша пайтда уч ёшли бу болани Мунимхон бошчилигида Кобулга ҳоким қилиб тайинлайди. 1566-йилда Акбар бу лавозимни яна давом эттиртиради. Мунимхон 1561-йилда саройга келади ва унинг ўрнига унинг ўғли Ғани Кобулга кетади. Моҳчечак сиёсий жиҳатдан шуҳратпараст аёл бўлган. Ғанихонни ёмон кўрадиган Фазли бегим ва унинг ўғли Абдулфатҳга Ғанихонга қарши Кобул эшикларини ёпишни маслаҳат берган. Ғани Хон ўзига ёндош бўладиган тарафдорларни топа олмай, Ҳиндистонга йўл олади. Моҳчечак бегим кейин Фазли бегимни Вакил, Абдулфатҳни ноиб (регент) этиб тайинлайди, лекин улардан норози бўлиб, ўз зодагонларидан Шоҳ Валининг маслаҳати билан иккаласини ҳам ўлдиртиради. Буни эшитган Акбар Мунимхонни Моҳчечакка қарши қўшин билан жўнатади. Моҳчечак уни яхши тайёрланган қўшин билан кутиб олган ва Жалолободда Мунимхон устидан ғалаба қозонган. Моҳчечак Кобулни учта маслаҳатчи ёрдамида бошқарган, улардан иккитаси аввалроқ ўлдирилган. Кейинроқ учинчиси ҳам ўлдирилган. Уларнинг ўрнига Моҳчечак бегим Ҳайдар Қосим Кўҳбур тайинлайди. Кейинчалик хонимнинг бу вакили Акбардан қўрқиб, иккиланиб Акбарга қўшилди ва Акбар уни Агра қал’асига қўмондон қилиб тайинлади.
Тахминан шу пайтларда Лаҳордаги зиндондан қочган Термиз (ҳозирги Ўзбекистон) нинг буюк саййидлари оиласига мансуб Шоҳ Абул Маали Кобулга етиб келиб, бошпана сўраб Моҳчечак Бегимга мурожаат қилди. Бегим уни кутиб олди, унга сахийлик қилди ва қизи Бахтинисо Бегимни унга турмушга берди.
Вафоти
Шоҳ Абул Маали тез орада Моҳчечак Бегимнинг ҳукмронлигидан ва унинг шахсий ишларига аралашиш усулларидан чарчади. Унинг ўзи Кобулга кетишни хоҳларди. Шу сабабли у 1564-йилда Моҳчечак Бегим ва Ҳайдар Қосимни ўлдиради[6].
Моҳчечак бегимнинг фаолияти ва унинг сиёсий ҳукмлари, шубҳасиз, Акбарнинг бош оғриғи бўлиб, уни худди отасидан мерос қолган, йўқотилган ва ниҳоят қўлга киритилган империяни Ҳиндистонда мустаҳкамламоқчи бўлганида уни жуда безовта қилган эди. Аммо у тез орада Моҳчечак Бегим ва унинг шуҳратпарастлик йўлларидан халос бўлди.
Яна қаранг
2013-йилда Зеэ ТВ телеканалида Жодҳа Акбар деб номланган телесериал намойиш этилган, унда Моҳчечак Бегим ролини актриса Мита Вашишт ўйнаган.
Манбалар
- ↑ Аннемариэ Счиммел. Тҳе Эмпире оф тҳе Греат Мугҳалс: Ҳисторй, Арт анд Cултуре. Реактион Боокс, 2004. ИСБН 978-1-861-89185-3.
- ↑ Беверидге, Ҳенрй. Акбарнама оф Абу'л-Фазл ибн Мубарак - Волуме ИИ. Асиатиc Соcиэтй, Cалcутта, 1907 — 319-бет.
- ↑ Рекҳа Мисра. Wомен ин Мугҳал Индиа, 1526–1748 А.Д.. Мунширам Маноҳарлал, 1967 — 24-бет.
- ↑ Бегум, Гулбадан. Тҳе Ҳисторй оф Ҳумаюн (Ҳумаюн-Нама). Роял Асиатиc Соcиэтй, 1902 — 260-бет.
- ↑ [[Гулбадан бегим|Гулбадан бегим]]. Тҳе Ҳисторй оф Ҳумаюн (Ҳумаюн-Нама). Роял Асиатиc Соcиэтй, 1902 — 186-бет.
- ↑ Аннемариэ Счиммел. Тҳе Эмпире оф тҳе Греат Мугҳалс: Ҳисторй, Арт анд Cултуре. Реактион Боокс, 2004. ИСБН 978-1-861-89185-3.