Моисей Илич Слоним (1875-1945) — таниқли тошкентлик шифокор, тиббиёт ходими, ўқитувчи, Тошкент университети асосчиларидан бири, тиббиёт фанлари доктори (1918), профессор (1935), Ўзбекистон ССР ФА мухбир аъзоси. (1943).

Моисей Илич Слоним
Таваллуди 1875-йил
Тошкент, Сирдарё вилояти, Россия империяси
Вафоти 1945-йил
Тошкент, Ўзбекистон ССР, СССР
Фуқаролиги Sovet Ittifoqi СССР Rossiya Россия империяси
Соҳаси шифокор
Иш жойлари Ўзбекистон миллий университети
Таълими Қозон университети
Илмий даражаси тиббиёт фанлари доктори

Биографияси

Моисей Илич Слоним 1893-йили Тошкент гимназиясини олтин медал билан тугатган[1]. 1893-йил ёзида Қозон университетининг тиббиёт факултетига ўқишга кирган ва уни 1898-йилда тугатган.

Университетни тугатгач, М. И. Слоним Тошкентга қайтиб, Тошкент туманидаги Барданкўл қишлоғида, Китатуб ва Жалолтуб қишлоқларида уезд врачлик пунктида шифокорлик фаолиятини бошлаган. Бу ерда у беморларни, шу жумладан безгак билан оғриган беморларни муваффақиятли даволаган.

1890-1904-йилларда Тошкент шаҳар касалхонасида врач бўлиб ишлаган. Бу ерда М. И. Слоним терапевт, невропатолог, инфексионист, педиатр, офталмолог, стоматолог ва жарроҳ вазифаларини бажариши керак бўлган ва бу унинг касбий дунёқарашини сезиларли даражада кенгайтириб, тиббий маҳоратини оширишга ёрдам берган.

1905-йилда Санкт-Петербургдаги Ҳарбий тиббиёт академиясида профессор Н. А. Веляминов раҳбарлигида кенгайтирилган резидентурада таҳсил олган. Шу билан бирга, М. И. Слоним Петербургдаги Экстремал тиббиёт институтида профессор Э. С. Лондон раҳбарлигида докторлик диссертациясини ёзган. 1906-йил 13-майда Слоним „Нормал ва асаб патологик ҳужайраларининг энг нозик тузилиши ҳақидаги таълимот тўғрисида“ номли номзодлик диссертациясини муваффақиятли ҳимоя қилган. Шундан сўнг академия раҳбарияти Моисей Илични билимини янада ошириши учун Берлин, Вена ва Париждаги энг яхши клиникаларга юборган. Слоним 1907-йилгача чет элда малака оширган.

1907-йилнинг ёзида Тошкентга қайтиб келган М. И. Слоним Тошкент шаҳар касалхонасида врач бўлиб ишлай бошлаган ва Туркистон ўлкасининг энг яхши шифокори сифатида кенг шуҳрат қозонган.

М. И. Слоним ҳар доим тиббиёт фанида ўз даврининг энг олдинги поғонасида бўлишга ҳаракат қилган, шунинг учун акаси Соломон Илич Слонимга тиббий мақсадларда рентген аппаратлари, физиотерапия учун асбобларни олиш ва улардан фойдаланишни ўрганишда фаол ёрдам берган.

1917-йил июл ойида М. И. Слоним армияга чақирилиб, дастлаб стажёр, сўнгра Тошкент ҳарбий округ госпиталига маслаҳатчи лавозимига тайинланган. 1919-йил май ойидан шаҳар соғлиқни сақлаш бошқармаси буйруғи билан янги ташкил этилган касалхонага маслаҳатчи-терапевт лавозимига ўтказилган. Кейинчалик ушбу касалхона ТошМИ госпитали даволаш факултетининг таянч клиникасига айлантирилган.

Тошкентда университет очилгандан сўнг Моисей Илич Слоним ўз ҳамкасблари билан биргаликда университетнинг тиббиёт факултетини тузган. 1920-йил декабр ойида М. И. Слоним доцент ва терапевтик клиниканинг пропедевтика кафедраси мудири этиб сайланган. 1921-йилда профессор унвонини олган. Кафедра мудири сифатида тиббиёт факултетининг моддий таъминотини яхшилаш, даволаш факултети дастурлари ва ўқув режаларини тизимлаштиришга катта куч сарфлаган.

1922-йилда факултет терапевтик поликлиникаси кафедрасига ўтказилган, 1932-йилдан эса госпитал терапевтик поликлиникасида ишлай бошлаган. 1921-1925-йилларда Слоним тиббиёт факултети декан ўринбосари, 1924-1926-йилларда эса университетнинг тиббиёт факултети декани бўлиб ишлаган. 1929-1930-йилларда М. И. Слоним ТошМИ ўқув бўлими мудири бўлган.

1932-йилда М. И. Слоним бир вақтнинг ўзида Ўрта Осиё шифокорларни такомиллаштириб бориш институтига директор этиб тайинланган, 1938-1941-йилларда эса соғлиғи ёмонлашгани сабабли бу лавозимни ўз хоҳиши билан тарк этиб, 1938-1941-йилларда институтнинг илмий раҳбари бўлган.

Ўзбекистон ССР Фанлар академияси тузилганида (1943) мухбир аъзолигига сайланган (биринчи таркиб).

Маълумки, Моисей Илйич Слоним тошкентлик яна бир таниқли шифокор[2], жарроҳ В. Ф. Войно-Ясенецкий билан дўстона муносабатда бўлган.

Моисей Илйич Слоним 1945-йилда Тошкентда вафот этган. „Эски ТошМИ“ деб аталавчи бинолар ёнидаги боғга дафн этилган.

Оиласи

  • Қизи — Юдиф Моисеевна Слоним, совет астрономи, физика-математика фанлари доктори, профессор, Ўзбекистон ССР Фанлар академияси Астрономия институти Қуёш физикаси кафедраси мудири.
  • Ўғли — Евсей Моисеевич Слоним, архитектор, Тошкент педагогика институти архитектура факултети профессори.
    • Набираси — Андрей Евсеевич Слоним, А.Навоий номидаги Давлат академик катта театри директори. Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими.
  • Акаси — Соломон Илйич Слоним (1879-1928), рентгенолог ва физиотерапевт, тиббиёт фанлари доктори, профессор, И. Семашко номидаги Ўрта Осиё физика терапия институтининг асосчиси ва биринчи директори.
  • Акаси — Лев Илйич Слоним (1883-1945), кон муҳандиси, Нефт институтининг аспиранти ва кейинчалик профессори, „Нефт конлари электротехникаси асослари“ дарслиги (1946), „Америка нефт саноатини электрлаштириш“ (1927) монографияси муаллифи; у ва унинг рафиқаси Анна Григоревна Слоним (қизлик фамилияси Тафт, 1887-1954) ёзувчи И. Э. Бабелнинг яқин дўстлари ва мухбирлари бўлган. Уларнинг ўғли Иля Лвович Слоним ҳайкалтарош[3].

Хотира

Тошкент шаҳрининг шимоли-шарқидаги кўчага профессор М. И. Слоним номи берилган. 2011-йилда Слоним кўчаси Асалобод кўчаси деб ўзгартирилган[4].

Манбалар

Ҳаволалар