Molochay Milya sahifasining manbasini koʻrish

{{Таксон
 |image file        = 
 |image descr       = 
 |regnum            = O'simliklar
 |parent            = Euphorbia subg. Euphorbia
 |rang              = Tur
 |latin             = Euphorbia milii
 |author            = [[Des Moul.]], 1826
 |syn               = 
 |range map         = 
 |range map caption = 
 |range map width   = 
 |range legend      = 
 |iucnstatus        = LC
 |iucn              = 44389
 |wikispecies       = Euphorbia milii
 |grin              = 70278
}}
'''Euphorbia Mil<ref>{{Книга|ссылка=https://books.google.ru/books?id=jqACNMAeseAC&pg=PA124&dq=%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%87%D0%B0%D0%B9+%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D1%8F&hl=|автор=Бердникова О. В.|заглавие=Комнатные растения от А до Я|ответственный=|год=2006|издание=|место=|издательство=ОЛМА Медиа Групп|страницы=124|страниц=317|isbn=}}</ref><ref>{{Книга|ссылка=http://dudinadezhda.narod.ru/Lim_a_pal.pdf|автор=Лимаренко А. Ю., Палеева Т. В.|заглавие=Кактусы и другие суккуленты|ответственный=|год=2005|место=М.-СПб.|издательство=АСТ:Сова|страницы=42|страниц=95|isbn=5-17-028790-9}}</ref>''', shuningdek, '''Euphorbia Milius<ref>{{Книга|ссылка=https://books.google.ru/books?id=Y0UlAQAAMAAJ&q=%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%87%D0%B0%D0%B9+%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%83%D1%81%D0%B0&dq=%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%87%D0%B0%D0%B9+%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%83%D1%81%D0%B0&hl=|автор=[[Фёдоров, Александр Александрович (ботаник)|Фёдоров А. А.]], [[Артюшенко, Зинаида Трофимовна|Артюшенко З. Т.]]|заглавие=Атлас по описательной морфологии высших растений: цветок|ответственный=|год=1975|издание=|место=М.-Л.|издательство=Наука|страницы=87|страниц=350|isbn=}}</ref>''', '''Euphorbia goʻzal'''({{Lang-la|Euphorbia milii}}) — [[buta]], koʻp yillik oʻsimlik, Molochayniye oilasiga tegshli sukkulent .

Bu ism baron {{Tarjima qilinmagan 3|Milius, Pierre Bernard|Pierre Bernard Millius|fr|Milius}} Reyunion orolining gubernatori nomi bilan berilgan, 1821-yilda bu turni [[Fransiya|Fransiyaga]] olib kelgan .

Bu tur qadim zamonlarda [[Yaqin Sharq|Yaqin Sharqqa]] [[Introduksiya|koʻchirib olib kelingan]] va [[Iso Masih|Isoga]] tikan toji boʻlib xizmat qilgan degan taxmin bor.

Uy gulchiligini yaxshi koʻradiganlar orasida bu oʻsimlik ehtimol uning shoxlarida tikanlarning koʻpligi tufayli baʼzan „tikan toji“ deb ataladi. Yana bir ismi -Porloq Molochay (''Euphorbia splendens'').

== Tarqalishi ==
[[Madagaskar]] [[Endemiklar|uchun endemik]] .

== Morfologiyasi ==
[[Buta]] moʻl-koʻl tarvaqaylab ketgan, balandligi 1,8 m gacha oʻsadi. [[Poya|Poyasi]] kulrang, bir oz qovurgʻali. Shohlarinig tepalarida 3,5 sm uzunlikdagi va 1,5 sm kengligida elliptik och yashil [[Barg|barglar]] tugʻiladi, ularning har biri oʻtkir tikanlarga aylantirilgan ikkita stipula bilan jihozlangan. [[Barg]] lari vaqt oʻtishi bilan tushadi, lekin kuchli tikanlar abadiy qoladi, shuning uchun faqat [[Poya|poyalarning]] tepalari [[Barg|barglar]] bilan qoplangan.
[[Fayl:Cyathium_cross1_ies.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/Cyathium_cross1_ies.jpg/288px-Cyathium_cross1_ies.jpg|left|thumb|288x288px| Cyathia Euphorbia Milening tuzilishi: '''b''' — bract, '''i''' — involucre, '''g''' — nektar, '''ag''' — urugʻ qoʻshimchasi, '''bo''' — bract, '''mf''' — erkak gul, '''jmf''' — balogʻatga etmagan erkak gul, '''a''' — anter, '''pmf -''' erkak gul pedikel, '''ff''' — urgʻochi gul, '''o''' — tuxumdon, '''s''' — pistilaning stigmasi, '''pff''' — urgʻochi gulning poyasi.]]
[[Barg|Gullari]]<nowiki/>ning barchasi juda yorqin rangiga ega (qizil, toʻq sariq yoki sariq), yumaloq, kengligi 12 mm gacha. Guldastasi 2-4 guruh [[Gul|gullardan]] iborat boʻlib, ularning har biri novdalar bilan [[Barg|oʻralgan]] . Toʻpgullari- uzun yashil tikanlarning gʻalati nozik poyalaridan chiqqan<ref name="ВВЧ">V. V. Chub, K. D. Lezina. Polnaya ensiklopediya komnatnix rasteniy. M.: EKSMO-Press, 2001. ISBN 5-04-006077-7 {{V|19|10|2009}}</ref>.

== Amaliy foydalanish ==
Bu oʻsimlikni oʻtib boʻlmaydigan chakalakzorlar tropiklarida toʻsiqlar yaratish va dekorativ maqsadlarda ishlatiladi<ref name="autogenerated2">></ref>. ''Euphorbia milii'' var. ''splendens''<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/7072/i-Euphorbia-milii-i-var-i-splendens-i/Details|sarlavha=RHS Plantfinder - ''Euphorbia milii'' var. ''splendens''|kirish sanasi=14 February 2018|arxivsana=2022-02-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220218122619/https://www.rhs.org.uk/plants/7072/i-euphorbia-milii-i-var-i-splendens-i/details}}</ref> .Turlar<ref name="RHSPF">{{Veb manbasi|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/32739/i-Euphorbia-milii-i/Details|sarlavha=RHS Plantfinder - ''Euphorbia milii''|kirish sanasi=23 February 2018|arxivsana=2022-02-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220218122614/https://www.rhs.org.uk/plants/32739/i-euphorbia-milii-i/details}}</ref> va navi ikkalasi ham Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining „Bogʻdagi xizmatlari uchun“ mukofotiga sazovor boʻlgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|sarlavha=AGM Plants - Ornamental|sana=July 2017|nashriyot=Royal Horticultural Society|kirish sanasi=16 February 2018|arxivsana=2020-05-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200503221317/https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf}}</ref>.

Uy oʻsimligi sifatida oʻstirish uchun ishlatiladi. Koʻp nav va duragaylar yetishtirilgan.

Oʻsimlikning oʻzi samarali mollyuskosid va zararkunandalarga qarshi kurashning tabiiy alternativi ekanligini isbotladi. [[Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti]] shilliq qurtlar bilan kurashishda Euphorbia milii dan foydalanishni tavsiya qildi<ref>{{Cite journal|last1=Souza|first1=C.A.M.|title=Study of the embryofeto-toxicity of Crown-of-Thorns (Euphorbia milii) latex, a natural molluscicide|journal=Brazilian Journal of Medical and Biological Research|date=November 1997|volume=30|issue=11|pages=1325–32|doi=10.1590/S0100-879X1997001100011|pmid=9532242}}</ref>. Ayniqsa, endemik mamlakatlarda. Shistosomoz — chuchuk suv parazitlari keltirib chiqaradigan yuqumli kasallikni tarqatuvchisi shilliq qurtlar bilan kurashish. Zavodda ishlab chiqariladigan ekstraktlar zararkunandalar tarqatadigan kasalliklardan saqlanish uchun, shilliq qurtlar populyatsiyasini nazorat qilish uchun ishlatiladi.

== Yetishtirishi ==
Oʻsimlik yorugʻlikni va koʻp quyosh nurini talab qiladi. Bahordan kuzgacha sugʻorish mo<nowiki>''</nowiki>tadil, qishda — kam. Oʻsimlik suv sepishga muhtoj emas

Uy sharoitida [[Urugʻlik|urugʻlar]] kamdan-kam paydo boʻladi, shuning uchun Milya soʻqmoqlar bilan koʻpaytiriladi<ref name="autogenerated2">></ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Complete Guide to Houseplants|publisher=Meredith Publishing Group}}</ref>.

Euphorbia Milya sovuqqa chidamsiz va 10 ° C dan past haroratlarda nobud boʻlishi mumkin. Qishda 13 °C dan yuqori haroratni ta<nowiki>'minlash kerak. Mo''tadil mintaqalarda u to'liq quyoshda, oyna ostida o'stirilishi kerak. Yozda, sovuq xavfi bo'</nowiki>lmaganda, uni tashqariga, himoyalangan joyga ekish mumkin.

Har ikki yilda bir marta oʻsimlik tuproq aralashmasi bilan kaktus substratiga koʻchiriladi.

== Toksikligi ==
[[Fayl:Hazard_T.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/Hazard_T.svg/50px-Hazard_T.svg.png|alt=Giftig|left|50x50px| sovgʻa]]
Gulning shirali suyuqligi oʻrtacha darajada zaharli boʻlib, teri yoki koʻz bilan aloqa qilganda yalligʻlanish xususiyati keltirib chiqaradi. Yutib yuborilsa, kuchli oshqozon ogʻrigʻi, tomoq va ogʻizda yalligʻlanish va qayt qilishga olib keladi. Zaharli tarkibiy qismlari forbol efirlari sifatida aniqlangan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.library.illinois.edu/vex/toxic/crown/crown.htm|sarlavha=Crown-of-Thorns (''Euphorbia milii'')|ish=Veterinary Medicine Library|nashriyot=University Library, University of Illinois at Urbana-Champaign|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170323043612/http://www.library.illinois.edu/vex/toxic/crown/crown.htm|arxivsana=2017-03-23|kirish sanasi=2017-04-08}}</ref>. Otlar, qoʻylar, mushuklar va itlar kabi uy hayvonlari uchun juda zaharli hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://guides.library.illinois.edu/plantstoxictoanimals|sarlavha=Plants Toxic to Animals|kirish sanasi=18 December 2020|arxivsana=2022-03-09|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220309165529/https://guides.library.illinois.edu/plantstoxictoanimals}}</ref> . Odamlar uchun u biroz zaharli va faqat jarohatlanish xususiyati beruvchi vosita sifatida ishlaydi.

== Turlari ==
Turlar ichida bir qancha navlar ajratilgan, ularning baʼzilari alohida turlar sifatida tavsiflangan<ref name="rhs">Huxley, A., ed. (1992). ''New RHS Dictionary of Gardening''. ISBN 0-333-47494-5</ref>.[[File:Molochay Milya-Молочай Миля.jpg|thumb|Molochay Milya gullaganda]]

* ''Euphorbia milii'' var. ''bevilaniensis'' <small>(Kroizat) Ursch va Leandri, 1955 yil</small>
* ''Euphorbia milii'' var. ''hislopii'' <small>(NEBr.) Ursch va Leandri 1955</small> (sin. ''E. hislopii'')
* ''Euphorbia milii'' var. ''imperatae'' <small>(Leandri) Ursch va Leandri 1955 yil</small>
* ''Euphorbia milii'' var. ''longifolia'' <small>Rauh 1967 yil</small>
* ''Euphorbia milii'' var. ''milii''
* ''Euphorbia milii'' var. ''Roseana'' <small>Marn.</small> <small>- aylana. 1962 yil</small>
* ''Euphorbia milii'' var. ''splendens'' <small>(Bojer ex Hook.</small> <small>) Ursch va Leandri 1955 yil</small>
* ''Euphorbia milii'' var. ''tananarivae'' <small>(Leandri) Ursch va Leandri 1955 yil</small>
* ''Euphorbia milii'' var. ''tenuispina'' <small>Rauh va Razaf. 1991 yil</small>
* ''Euphorbia milii'' var. ''tulearensis'' <small>Ursch va Leandri, 1955 yil</small>
* ''Euphorbia milii'' var. ''vulcanii'' <small>(Leandri) Ursch va Leandri 1955 yil</small>
[[File:Molochay Milya.jpg|thumb|Molochay Milya]]

== Fotogalereya ==
<gallery>
Fayl:Euphorbia Milii-crown of Thorns.jpg|''Euphorbia milii'', crown of thorns
Fayl:Christ thorn flowers just opening.jpg|Christ thorn inflorescences (cyathia) opening
Fayl:Emerging stem.jpg|Emerging stem
Fayl:Christ thorn flower close up view.jpg|Christ thorn inflorescence (cyathium) close up view
Fayl:Euphorbiamilli.jpg|''Euphorbia milii ''var'' splendens''
Fayl:Euphorbia sp 01.jpg|''Euphorbia milii''
Fayl:E milii vulcanii ies.jpg|''Euphorbia milii ''var''. vulcanii''
Fayl:Euphorbia milii var.milii.JPG|''Euphorbia milii ''var''. milii''
Fayl:Cyathium cross1 ies.jpg|Longitudinal section of the cyathium
Fayl:Mahkota duri.jpg|Grown in [[Malaysia]]
Fayl:Euphorbia milii buds.jpg|Flower buds of crown-of-thorns (''Euphorbia milii'').
Fayl:Infected euphorbia flower.jpg|Infected euphorbia inflorescences (cyathia)
Fayl:Euphorbia milii in Malaysia.jpg|Close-up view of ''Euphorbia milii''
Fayl:Euphorbia milii Prague 2011 1.jpg|In Prague botanic garden
Fayl:EUPHORBIAMILII.jpg|''Euphorbia milii'' from Kerala, India
Fayl:Euphorbia milii-1.jpg|''Euphorbia milii'' in Pakistan
Fayl:Euphorbia milii bd2.jpg|''Euphorbia milii'' in Bangladesh.
Fayl:Euphorbia milii bd3.jpg|Thorns of ''Euphorbia milii''.
Fayl:Leaf of Euphorbia milii.jpg|Leaf of ''Euphorbia milii'' from the back.
Fayl:Euphorbia milii bd.jpg|Leaf of ''Euphorbia milii'' from the back.
</gallery>

== Manbalar ==
<references responsive="1"></references>

== Adabiyot ==

* V. V. Chub, K. D. Lezina. Uy oʻsimliklarining toʻliq ensiklopediyasi. M.: EKSMO-Press,2001-yil. ISBN 5-04-006077-7
[[Turkum:Molochay]]
[[Turkum:Madagaskar florasi]]
[[Turkum:Uy o‘simliklari]]