Периферик қоннинг мононуклеар ҳужайраси (ПБМC) думалоқ ядрога эга бўлган ҳар қандай периферик қон ҳужайраларидир[1]. Бу ҳужайралар лимфоцитлар (Т ҳужайралари, Б ҳужайралари, НК ҳужайралари) ва моноцитлардан иборат, эритроцитлар ва тромбоцитларда эса ядросиз, гранулоцитларда (нейтрофиллар, базофиллар ва эозинофиллар) кўп бўлакли ядролар мавжуд. Одамларда лимфоцитлар ПБМC популяциясининг кўп қисмини ташкил қилса, кейинги ўринда моноцитлар ва дендритик ҳужайралар туради (фақат кичик қисмини ташкил қилади)[2].

Клиник аҳамияти

Охирги тадқиқотлар шуни кўрсатадики, ПБМCс патоген инфекцияларга[3], масалан, Уреапласма парвум, уреалитиcум, мйcопласма гениталиум, ҳоминис ва Чламйдиа трачоматис каби инфекцияларга сезгир бўлиши мумкин. ПБМCс вирусли инфексияларга ҳам сезгир бўлиши мумкин[4][5]. Дарҳақиқат, ЖC полиомавируси ва Меркел ҳужайрали полиомавирусли спонтан абортдан зарар кўрган аёлларда, шунингдек, ҳомиладор аёлларда ПБМCларда аниқланган[4][5].

Лимфоцитлар

Одам лимфоцитининг электрон микраскопда кўриниши

Лимфоцитлар умуртқали ҳайвонларнинг иммун тизимидаги оқ қон ҳужайралари (лейкоцитлар) тури ҳисобланади[6]. Лимфоцитларнинг уч тури бўлиб, уларга табиий қотил ҳужайралар (НК ҳужайралар), Т ҳужайралари (Т лимфоцитлар) ва Б ҳужайралари (Б лимфоцитлар) киради[7]. Улар лимфада жойлашган ҳужайранинг асосий тури бўлгани учун, "лимфоцитлар" номини олган[8]. Лимфоцитлар айланма оқ қон ҳужайраларининг 18% дан 42% гачасини ташкил қилади[9].

Т ва Б лимфоцитлар

Т ҳужайралари (тимус ҳужайралари) ва Б ҳужайралари (суяк илиги ёки бурсадан олинган ҳужайралар) адаптив иммун жавобнинг асосий ҳужайрали компонентлари ҳисобланади. Т ҳужайралари ҳужайра воситачилигида иммунитетда иштирок эца, Б ҳужайралари эса, асосан, гуморал иммунитет учун жавобгар. Т ҳужайралари ва Б ҳужайраларининг вазифаси антигенларни таниб олиш.  Антигенлар аниқлангандан сўнг, ҳужайралар ўзига хос патогенларни ёки патоген юқтирган ҳужайраларни йўқ қилиш учун кодланган ўзига хос жавобларни ҳосил қилади. Б ҳужайралари патогенларга нисбатан кўп миқдорда антитаналарни ишлаб чиқаради. Фаоллашган, Б ва Т ҳужайралар ўзлари дуч келган антигенларнинг хотира ҳужайралари шаклида доимий иммунитетни шакллантириши мумкин. Агар худди шу патоген яна аниқланса, кучли ва тезкор жавоб беришга қодир.  Бу орттирилган иммунитет деб номланади.

НК ҳужайралар

НК ҳужайралари туғма иммунитет тизимининг бир қисми бўлиб, организмни ўсмалардан ва вирусли инфекциялардан ҳимоя қилишда катта рол ўйнайди[9]. НК ҳужайралари бошқа ҳужайралар, жумладан, макрофаглар ва Т ҳужайралари функсияларини модуляция қилади ва И синф сезувчанлик реаксияларида қатнашади.

Тажрибалар

Иммунология, юқумли касалликлар, гематологик ўсмалар, ваксиналарни ишлаб чиқиш, трансплантация иммунологияси ва скрининг соҳаларида тадқиқот олиб борадиган кўплаб олимлар ПБМCларга тез-тез дуч келади. Кўп ҳолларда ПБМCлар "қон банклари"дан олинади. Саратон касаллиги билан оғриган беморларнинг ПБМCлари экстракти ва ин витрода етиштирилиши мумкин.  Кейинчалик, ПБМCс ўсма илдиз ҳужайралари антигени каби синовдан ўтказилади. Яллиғланиш ситокинлари одатда антигенни қабул қилиш ва ПБМC томонидан танишга ёрдам бериш учун қўшилади.

Манбалар

  1. ↑ Делвес, Петер, эт ал. Роитт'с Эссентиал Иммунологй, 11тҳ Эд. ИСБН 978-1-4051-3603-7
  2. ↑ Тҳе импаcт оф фоод биоаcтивес он гут ҳеалтҳ : ин витро анд эх виво моделс. Верҳоэcкх, Киттй, 1970-, Cоттер, Паул (Паул Д.),, Эуропеан Cооператион ин тҳе Фиэлд оф Сcиэнтифиc анд Течниcал Ресеарч (Организатион). Чам. 2015-05-19. ИСБН 9783319157917. ОCЛC 908392100
  3. ↑ Cонтини C, Ротондо ЖC, Магагноли Ф, Маритати М, Сераcени С, Гразиано А (2018). "Инвестигатион он силент баcтериал инфеcтионс ин спеcименс фром прегнант wомен аффеcтед бй спонтанеоус мисcарриаге". Ж Cелл Пҳйсиол. 34 (3): 433–440. дои:10.1002/жcп.26952. ПМИД 30078192
  4. ↑ 4,0 4,1 Таглиапиэтра А, Ротондо ЖC, Бонони И, Маззони Э, Магагноли Ф, Маритати М (2019). "Фоотпринц оф БК анд ЖC полёмавирусес ин спеcименс фром фемалес аффеcтед бй спонтанеоус абортион". Ҳум Репрод. 34 (3): 433–440. дои:10.1002/жcп.27490. ПМИД 30590693
  5. ↑ 5,0 5,1 Таглиапиэтра А, Ротондо ЖC, Бонони И, Маззони Э, Магагноли Ф, Маритати М (2019). "Дроплет-дигитал ПCР ассай то детеcт Меркел cелл полёмавирус сеқуэнcес ин чориониc вилли фром спонтанеоус абортион аффеcтед фемалес". Ж Cелл Пҳйсиол. 235 (3): 1888–1894. дои:10.1002/жcп.29213. ПМИД 31549405
  6. ↑ Жанеwай C, Траверс П, Wалпорт М, Шломчик М (2001). Иммунобиологй (5тҳ эд.). Неw Ёрк анд Лондон: Гарланд Сcиэнcе. ИСБН 0-8153-4101-6
  7. ↑ Cоҳн, Лаурен; Ҳаwрйлоwиcз, Cатҳерине; Рай, Анурадҳа (2014). "Биологй оф Лймпҳоcйтес". Миддлетон'с Аллергй: Принcиплес анд Праcтиcе (8тҳ эд.). Пҳиладелпҳиа: Саундерс. пп. 203–214. дои:10.1016/Б978-0-323-08593-9.00013-9. ИСБН 9780323085939. Ретриэвед 22 Жулй 2020
  8. ↑ "НCИ Диcтионарй оф Cанcер Термс". Натионал Cанcер Институте. Ретриэвед 22 Жулй 2020. А тйпе оф иммуне cелл тҳат ис маде ин тҳе боне марроw анд ис фоунд ин тҳе блоод анд ин лймпҳ тиссуэ. Тҳе тwо маин тйпес оф лймпҳоcйтес аре Б лймпҳоcйтес анд Т лймпҳоcйтес. Б лймпҳоcйтес маке антибодиэс, анд Т лймпҳоcйтес ҳелп килл тумор cеллс анд ҳелп cонтрол иммуне респонсес. А лймпҳоcйте ис а тйпе оф wҳите блоод cелл
  9. ↑ 9,0 9,1 Омман, Реэба А.; Кини, Амеэт Р. (2020). "Леукоcйте девелопмент, кинетиcс, анд фунcтионс". Ин Кеоҳане, Элаине М.; Отто, Cатҳерине Н.; Wаленга, Жеанине Н. (эдс.). Родак'с Ҳематологй: Cлиниcал Принcиплес анд Апплиcатионс (6тҳ эд.). Ст. Лоуис, Миссоури: Элсевиэр. пп. 117–135. ИСБН 978-0-323-53045-3