Аардварк – ўзининг тури, жинси, оиласи ва тартибининг ягона ҳозирги вакили

Биологияда монотип таксон – фақат битта тур ёки битта вакилни ўз ичига оладиган таксономик гуруҳ[1]. Монотип тур – таркибида кичикроқ бўлинмалар (яъни, кенжа турлар ёки инфраспесифик таксонлар) бўлмаган тур. Жинслар мисолида эса „униспесифик“ ёки „моноспесифик“ атамалари ишлатилиши мумкин. Ботаник номенклатурада монотип авлод деб авлод ва унинг ягона тури бир вақтнинг ўзида тавсифланадиган алоҳида ҳолатга айтилади[2].

Назарий аҳамияти

HayotDomenDunyoTipSinfTurkumOilaUrugʻTur

Монотип таксонлар биологик таснифлашда бир қатор муҳим назарий муаммоларни келтириб чиқаради. Асосий масалалардан бири „Грегг парадокси“ деб аталади: агар битта тур бир нечта иерархик даражаларнинг ягона вакили бўлса (масалан, ўз оиласидаги ягона авлодга мансуб бўлган ягона тур), унда мантиқий тузилишни сақлаш учун ҳар бир даража алоҳида таърифга муҳтож бўлади. Акс ҳолда, турли таксономик даражалар амалда бир-биридан фарқ қилмай қолади, бу эса биологик хилма-хилликни иерархик тизимда ташкил этишда қийинчиликлар туғдиради[3].

Таксономистлар монотип таксонни аниқлашганда, бу кўпинча унинг ҳақиқий эволюцион изоляциясини эмас, балки бошқа турлар билан алоқалари ҳақидаги ноаниқликни акс эттиради. Бундай ноаниқлик турли хил турларда кўп ҳолларда кузатилади. Мисол учун, Лиcмопҳора жуэргенсии номли диатом сув ўти монотип туркумга киритилган, чунки олимлар ҳали унинг бошқа турлар билан қариндошлик алоқалари ҳақида аниқ далилларни топа олмаганлар.

Манбалар

  1. ↑ Майр Э, Ашлоcк ПД. (1991). Принcиплес оф Сйстематиc Зоологй (2нд эд.). МcГраw-Ҳилл. ИСБН 0-07-041144-1
  2. ↑ ; Барриэ, Ф.Р.; Буcк, W.Р.; Демоулин, В.; Греутер, W. „Артиcле 38“, Интернатионал Cоде оф Номенcлатуре фор алгаэ, фунги, анд планц (Мелбоурне Cоде) адоптед бй тҳе Эигҳтеэнтҳ Интернатионал Ботаниcал Cонгресс Мелбоурне, Аустралиа, Жулй 2011. А.Р.Г. Гантнер Верлаг КГ, 2012. ИСБН 978-3-87429-425-6. 
  3. ↑ Эбач, Малте C.; Wиллиамс, Давид М. (2010). "Апҳйлй: А Сйстематиc Десигнатион фор а Тахономиc Проблем". Эволутионарй Биологй 37 (2–3): 123–127. дои:10.1007/с11692-010-9084-5. ҳттпс://www.ресеарчгате.нет/публиcатион/225388188.