Monreal
Монреал (франсузча: Монтрéал) — Канаданинг жан.шарқий қисмидаги шаҳар. Санлаврентий дарёси бўйида, Квебек провинсиясидаги жойлашган энг йирик шаҳар бўлиб, катталиги бўйича Торонтодан кейин иккинчи йирик шаҳар ҳисобланади. Шаҳар дастлаб Вилле-Мари (Мария шаҳри) деб номланган. Монреал номи шаҳарнинг марказида жойлашган Монт-Роял (Қироллик тоғи) тоғининг номидан келиб чиққан бўлиб, Монреал шакли илк кўчманчи халқлардан баъзилари сўзлашувчи Окситан тили таъсири остида пайдо бўлган.
Монреал франсузча: Монтрéал | |
|---|---|
| пойтахт | |
|
| |
| Мамлакат | Канада |
| Провинсия | Квебек |
| Аҳолиси |
|
| Этнохороним | монреаллик |
| Вақт минтақаси | УТC-5 |
| Телефон коди |
+1 514 +1 438 |
| Почта индекс(лар)и | Ҳ |
Тарихи
Шаҳарга 1642-йилда индейсларнинг Хочелага қишлоғи ўрнида франсузлар томонидан фактория ва форт (қалъа) сифатида асос солинган. ХВИИИ асрнинг 1-ярмида муҳим савдо маркази бўлган. 1760-йилда инглизлар босиб олган. 1844—49 йилларда Канада инглиз мустамлакаси пойтахти бўлган.
Транспорт
Аэропортлари халқаро аҳамиятга эга. Транспорт йўлларининг йирик тугуни; денгиз кемалари кира оладиган йирик порт (йилига 15 млн. т юк ортиб-туширилади), асосан, дон экспорти учун мўлжалланган.
Аҳоли
Шаҳар аҳолиси 1 942 694 кишини[1] ташкил қилади.
Жуғрофияси

Монреал Квебек провинсиясининг жануби-ғарбий қисмида жойлашган. Шаҳар Лоренс ва Оттава дарёларининг қўшилиш қисмида жойлашган Монреал оролининг катта қисмини эгаллайди. Монреал порти Буюк кўллардан то Атлантикага қадар чўзилган Авлиё Лаврентий денгиз йўлининг бир четида жойлашган[2] .
Монреал жанубда Авлиё Лаврентий ва шимолида Ривер де Прери дарёлари оралиғида жойлашган. Шаҳар оролнинг энг кўзга кўринган жуғрофий об’екти, денгиз сатҳидан 232 м баландликда жойлашган Моунт Роял деб номланган уч чўққили тепалик шарафига Монреал деб номланган.
Монреал шаҳри Монреал пойтахт ҳамжамиятининг марказида жойлашган ҳамда шимолда Лавал шаҳри билан, жанубда Лонгей, Сен-Ламбер, Броссар ва бошқа муниципалитетлар билан, шарқда Репднтини ва ғарбда Ғарбий орол муниципалитетлари билан чегарадош[3].
Иқлими
Монреал иссиқ-ёзга эга нам континентал иқлим сифатида таснифланади (Кöппен иқлим таснифи бўйича: Дфб)[4][5] Ёз илиқдан иссиқ ва нам ҳолатгача кечади, кунлик максимал ўртача ҳарорат июлда 26-27 °C (79-81 °Ф) бўлади, баъзан эса 30 °C (86 °Ф) дан юқори ҳароратлар кузатилади. Ва аксинча, совуқ оқимлар ёзнинг бошида ва кейинги қисмларида тиниқ, қуруқ ва шамолли об-ҳаво ҳосил қилиши ҳам мумкин.
| Монреал (Монреал аэропорти) WМО ИД: 71627; координата 45°28′Н 73°45′W / 45.467°Н 73.750°W; баландлик: 36 м (118 фт); 1981−2010 норма, экстремал 1941−ҳозиргача иқлим кўрсаткичлари | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ой | Январ | Феврал | Март | Апрел | Май | Июн | Июл | Август | Сентябр | Октябр | Ноябр | Декабр | Йил |
| Макс. юқори ҳарорат | 13.5 | 14.7 | 28.0 | 33.8 | 40.9 | 45.0 | 45.8 | 46.8 | 42.8 | 33.5 | 26.2 | 18.1 | 46.8 |
| Юқори ҳарорат °C (°Ф) | 13.9 (57.0) |
15.1 (59.2) |
25.8 (78.4) |
30.0 (86.0) |
36.6 (97.9) |
35.0 (95.0) |
35.6 (96.1) |
37.6 (99.7) |
33.5 (92.3) |
28.3 (82.9) |
24.3 (75.7) |
18.0 (64.4) |
37.6 (99.7) |
| Ўртача юқори ҳарорат °C (°Ф) | −5.3 (22.5) |
−3.2 (26.2) |
2.5 (36.5) |
11.6 (52.9) |
18.9 (66.0) |
23.9 (75.0) |
26.3 (79.3) |
25.3 (77.5) |
20.6 (69.1) |
13.0 (55.4) |
5.9 (42.6) |
−1.4 (29.5) |
11.5 (52.7) |
| Кунлик ўртача ҳарорат °C (°Ф) | −9.7 (14.5) |
−7.7 (18.1) |
−2 (28) |
6.4 (43.5) |
13.4 (56.1) |
18.6 (65.5) |
21.2 (70.2) |
20.1 (68.2) |
15.5 (59.9) |
8.5 (47.3) |
2.1 (35.8) |
−5.4 (22.3) |
6.8 (44.2) |
| Ўртача паст ҳарорат °C (°Ф) | −14 (7) |
−12.2 (10.0) |
−6.5 (20.3) |
1.2 (34.2) |
7.9 (46.2) |
13.2 (55.8) |
16.1 (61.0) |
14.8 (58.6) |
10.3 (50.5) |
3.9 (39.0) |
−1.7 (28.9) |
−9.3 (15.3) |
2.0 (35.6) |
| Минимум паст ҳарорат °C (°Ф) | −37.8 (−36.0) |
−33.9 (−29.0) |
−29.4 (−20.9) |
−15 (5) |
−4.4 (24.1) |
0.0 (32.0) |
6.1 (43.0) |
3.3 (37.9) |
−2.2 (28.0) |
−7.2 (19.0) |
−19.4 (−2.9) |
−32.4 (−26.3) |
−37.8 (−36.0) |
| Реcорд лоw wинд чилл | −49.1 | −46 | −42.9 | −26.3 | −9.9 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | −4.8 | −10.9 | −30.7 | −46 | −49.1 |
| Ўртача ёғингарчилик см (дюйм) | 77.2 (3.04) |
62.7 (2.47) |
69.1 (2.72) |
82.2 (3.24) |
81.2 (3.20) |
87.0 (3.43) |
89.3 (3.52) |
94.1 (3.70) |
83.1 (3.27) |
91.3 (3.59) |
96.4 (3.80) |
86.8 (3.42) |
1 000,3 (39.38) |
| Ўртача ёғингарчилик миқдори см (дюйм) | 27.3 (1.07) |
20.9 (0.82) |
29.7 (1.17) |
67.7 (2.67) |
81.2 (3.20) |
87.0 (3.43) |
89.3 (3.52) |
94.1 (3.70) |
83.1 (3.27) |
89.1 (3.51) |
76.7 (3.02) |
38.8 (1.53) |
784.9 (30.90) |
| Авераге сноwфалл см (дюйм) | 49.5 (19.5) |
41.2 (16.2) |
36.2 (14.3) |
12.9 (5.1) |
0.0 (0.0) |
0.0 (0.0) |
0.0 (0.0) |
0.0 (0.0) |
0.0 (0.0) |
1.8 (0.7) |
19.0 (7.5) |
48.9 (19.3) |
209.5 (82.5) |
| Ёғингарчилик кузатиладиган ўртача кунлар (≥ 0.2 мм) | 16.7 | 13.7 | 13.6 | 12.9 | 13.6 | 13.3 | 12.3 | 11.6 | 11.1 | 13.3 | 14.8 | 16.3 | 163.3 |
| Авераге раинй дайс (≥ 0.2 мм) | 4.2 | 4.0 | 6.9 | 11.6 | 13.6 | 13.3 | 12.3 | 11.6 | 11.1 | 13.0 | 11.7 | 5.9 | 119.1 |
| Авераге сноwй дайс (≥ 0.2 cм) | 15.3 | 12.1 | 9.1 | 3.2 | 0.07 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.72 | 5.4 | 13.0 | 58.9 |
| Авераге релативе ҳумидитй (%) (ат 1500) | 68.1 | 63.4 | 58.3 | 51.9 | 51.4 | 55.3 | 56.1 | 56.8 | 59.7 | 62.0 | 68.0 | 71.4 | 60.2 |
| Ойлик ўртача қуёшли соатлар | 101.2 | 127.8 | 164.3 | 178.3 | 228.9 | 240.3 | 271.5 | 246.3 | 182.2 | 143.5 | 83.6 | 83.6 | 2 051,3 |
| Перcент поссибле суншине | 35.7 | 43.7 | 44.6 | 44.0 | 49.6 | 51.3 | 57.3 | 56.3 | 48.3 | 42.2 | 29.2 | 30.7 | 44.4 |
| Авераге ултравиолет индех | 1 | 2 | 3 | 5 | 6 | 7 | 7 | 7 | 5 | 3 | 1 | 1 | 4 |
| Манба: Канада иқлим ўзгаришлари[6][7][8][9][10] ва Иқлим Атласи[11] | |||||||||||||
Саноат
Монреал мамлакатаинг йирик савдомолия ва саноат марказларидан. Машинасозлик (умумий, самолёцозлик, кемасозлик, вагонсозлик ва бошқалар), металлсозлик, нефтни қайта ишлаш ва кимё саноатлари ривожланган. Рангли металлургия, мебел, кўн-поябзал, тўқимачилик, тикувчилик, полиграфия ва озиқ-овқат саноати корхоналари мавжуд.
Таълим
Шаҳарда 3 университет, консерватория, кутубхоналар, нафис санъат музейи, метрополитен бор.
Меъморчилик
ХВИИ—ХВИИИ асрларда қурилган меъморий би-нолардан черков, Рамзе саройи ва бошқа сақланган. М.да 1967-йилда Халқаро кўргазма бўлиб ўтган.
Спорт
1976-йилда 11-Олимпиада бўлиб ўтган.[12]
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „Популатион анд дwеллинг cоунц, фор Cанада, провинcес анд территориэс, анд cенсус субдивисионс (муниcипалитиэс), 2006 анд 2001 cенсусес - 100% дата“. Статистиcс Cанада, 2006 Cенсус оф Популатион (2007-йил 13-март). 2012-йил 30-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 13-март.
- ↑ „Тҳе Ст. Лаwренcе Ривер“. Греат Cанадиан Риверс (2007). 2008-йил 9-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 20-май.
- ↑ „Дécоупаге ду территоире монтрéалаис эн 2006“ (фр). Монтрéал эн статистиқуэс. Вилле де Монтрéал (2006). 2010-йил 4-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 20-май.
- ↑ „Cлиматиc Регионс [Кöппен“]. Атлас оф Cанада. Натурал Ресоурcес Cанада (2003-йил 1-июн). 2014-йил 16-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 28-сентябр.
- ↑ „Cлимате: Монтреал – Cлимате грапҳ, Температуре грапҳ, Cлимате табле“. Cлимате-Дата.орг. 2013-йил 27-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 13-сентябр.
- ↑ „Монтреал/Пиэрре Эллиотт Трудеау Интернатионал Аирпорт“. Cанадиан Cлимате Нормалс 1981–2010 (2011-йил 31-октябр). 2014-йил 26-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 24-феврал.
- ↑ „Даилй Дата Репорт фор Марч 2012“. Cанадиан Cлимате Дата (2011-йил 31-октябр). 2016-йил 11-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 12-июн.
- ↑ „Даилй Дата Репорт фор Май 2020“. Cанадиан Cлимате Дата (2011-йил 31-октябр). 2022-йил 13-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 13-май.
- ↑ „Даилй Дата Репорт фор Новембер 2022“. Cанадиан Cлимате Дата (2011-йил 31-октябр). Қаралди: 2022-йил 7-ноябр.
- ↑ "„Ҳоурлй Дата Репорт фор Новембер 5, 2022“. Cанадиан Cлимате Дата (2011-йил 31-октябр). Қаралди: 2022-йил 7-ноябр.
- ↑ „Монтреал, Cанада - Детаилед cлимате информатион анд монтҳлй wеатҳер фореcаст“ (эн). Wеатҳер Атлас. Ю Медиа Гроуп. 2019-йил 6-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 6-июл.
- ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
| Канада географиясига оид уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |