Morten Meldal
Мортен Питер Мелдал (1954-йил 16-январда туғилган) — даниялик кимёгар. Даниянинг Копенгаген шаҳридаги Копенгаген университетида кимё профессори[1]. Энг яхши CуААC-клик реаксиясини ишлаб чиқиши билан машҳур[2][3] билан бир вақтда, лекин улар мустақил Валерий В. Фокин ва К. Барри Шарплесс[4].
| Мортен Мелдал | |
|---|---|
| Таваллуди |
1954-йил 16-январ |
Мелдал Cаролйн Р. Бертоззи ва Карл Баррй Шарплесс билан бирга „Клик кимёси ва биоортогонал кимёни ривожлантиргани учун“ кимё бўйича Нобел мукофотига сазовор бўлди[5].
Биографияси
Мелдал Дания Техника Университетида (ДТУ) кимё муҳандислиги бўйича бакалавр ва ПҳД даражаларини олган. Илмий иши Клаус Боcк томонидан назорат қилинган ва олигосаккаридларнинг синтетик кимёсига қаратилган. 1983—1988-йилларда ДТУ ва Копенгаген университетида органик кимё бўйича мустақил илмий ходим бўлган. 1985—1986-йиллар давомида Кембриж университетида докторлик ишини ҳимоя қилган. Тиббий тадқиқот кенгаши маркази, молекуляр биология лабораториясида илмий ходим бўлган[6]. 1996-йилда ДТУ доценти лавозимига тайинланган. 1998-йилдан Карлсберг лабораторияси[7] кимё кафедрасида синтез гуруҳини бошқарган ва 1997-йилдан буён қаттиқ фазали органик кимё ва ферментатив реакциялар маркази (СПОCC) бошлиғи бўлиб ишлаган.
Мелдал ўз фаолиятининг бошланишига яқин пептид синтези учун бир нечта техника ва асбобларни ишлаб чиқди. Пептид ва органик синтез асбобларида, катта сплит-микс мажмуасини йиғишда ишлатиладиган кўп устунли синтезни ишлаб чиқди. Биринчи бўлиб пептид ва оқсил конжугацияларида, полимерларда ва материалистик фанларида қўлланиладиган асетилен ва азидларнинг сиклоадланишини тақдим этди. Мелдал гуруҳи бу реаксияни кўпчилик функсионал гуруҳ кимёларига тўлиқ ортогонал эканлигини кўрсатди. Кейинчалик улар қаттиқ фазали пептид ва пептид-органик кимёни қаттиқ фазали кимёвий биология ва оқсил кимёси билан бирлаштиришга ёрдам берадиган қаттиқ таянчларни ишлаб чиқдилар.
Яқинда Мелдал оптик кодлаш усулини ишлаб чиқди.Органик кимё ва пептидлар кимёсини қаттиқ қўллаб-қувватлашда бирлаштиришга қаратилган. У Н-асил иминиум ионларини ҳосил қилиш бўйича бир қатор янги усулларни ишлаб чиқди, бу бирикмаларнинг комбинацияланган кутубхоналари ҳужайра асосидаги скринингда фаол ГПCР моддаларини яратди ва скрининг қилди.
2019-йилда Мелдал бета-таналар, яъни антикорларнинг пептид тақлидлари концепциясига асосланган Бетамаб Тҳерапеутиcс АпС компаниясига асос солган[8]. Бироқ, компания 2021-йилда ёпилган[9].
Манбалар
- ↑ „Мортен Мелдал ис тҳе неw профессор ин наночемистрй“. Нано- Сcиэнcе Cентер (2011-йил 7-феврал). 2021-йил 12-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 9-октябр.
- ↑ Торнøэ, C. W. анд Мелдал, М., Пептидотриазолес: Cоппер(И)-cаталйзед 1,3-диполар cйcлоаддитионс он солид-пҳасе. Ин: Лебл, М., Ҳоугҳтен, Р. А. (Эдс.), Америcан Пептиде Соcиэтй анд Клуwер Аcадемиc Публишерс, Сан Диэго, 2001, пп. 263-4.
- ↑ „фиве“, Оптимизатион оф Солид-Пҳасе Cомбинаториал Сйнтҳесис, 1 Бинг Ян: , УСА: CРC Пресс, 4 Деcембер 2001 — 408-бет. ИСБН 9780824706548. анд Мелдал, М., Пептидотриазолес он солид-пҳасе.
- ↑ Ростовцев, Всеволод В.; Греэн, Луке Г; Фокин, Валерй В.; Шарплесс, К. Баррй (2002). „А Степwисе Ҳуисген Cйcлоаддитион Проcесс: Cоппер(И)-Cаталйзед Региоселеcтиве "Лигатион" оф Азидес анд Терминал Алкйнес“. Ангеwандте Чемиэ Интернатионал Эдитион. 41-жилд, № 14. 2596–2599-бет. дои:10.1002/1521-3773(20020715)41:14<2596::аид-аниэ2596>3.0.cо;2-4. ПМИД 12203546.
- ↑ ҳттпс://www.нобелпризе.орг/призес/чемистрй/2022/пресс-релеасе/
- ↑ „ЛМБ Алумни“. МРC Лабораторй оф Молеcулар Биологй. 2019-йил 1-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 4-апрел.
- ↑ Радеманн, Жорг (29 Май 1999). „СПОCC: А Ресин фор Солид-Пҳасе Органиc Чемистрй анд Энзйматиc Реаcтионс он Солид Пҳасе“. Жоурнал оф тҳе Америcан Чемиcал Соcиэтй. 23-жилд, № 121. 5459–5466-бет. дои:10.1021/жа984355и.
- ↑ Ҳу, Ҳонгхиа; Кофоэд, Чристиан; Ли, Минг; Гонçалвес, Жулиана П.Л.; Ҳансен, Жонас; Wолфрам, Мартин; Ҳансен, Ахел К.; Ҳартманн, Cамилла Ҳ.Ф.; Динесс, Фредерик (2019). „Cомпутатионал Эволутион оф Тҳреонине-Рич β-Ҳаирпин Пептидес Мимиcкинг Спеcифиcитй анд Аффинитй оф Антибодиэс“. АCС Cентрал Сcиэнcе. 5-жилд, № 2. 259–269-бет. дои:10.1021/аcсcенцcи.8б00614. ПМC 6396188. ПМИД 30834314.
- ↑ „Бетамаб АпС“. Пақле. 2021-йил 10-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 10-декабр.