Мосул иёлати (арабча: إيالة الموصل‎‎, усмонли туркча: ایالت موصل‎‎)[2] – Усмонийлар империяси таркибидаги иёлатлардан бири. ХИХ асрда майдони тахминан 7,832 квадрат миля (20,280 км2) деб қайд этилган[3]. Иёлат аҳолиси, асосан, курдлардан иборат бўлган бўлса-да, Мосул шаҳрида, асосан, араблар истиқомат қилиб келган[4].

Мосул иёлати
арабча: إيالة الموصل‎‎
1535–1864

Мосул иёлати 1609-йилда
Маъмурий марказМосул[1]
Тарихи 
• Ташкил этилган
1535
• Дисестаблишед
1864
Аввалги давлат
Кейинги давлат
Диёрбакир иёлати
Бағдод вилояти
Мосул вилояти
Ҳозирда таркибидаИроқ

Тарихи

Султон Салим И Ёвуз Шоҳ Исмоил Сафавий қўшинларини Чалдирон жангида тор-мор келтирган, бироқ Усмонийлар қўшинлари Мосул устидан тўлиқ назоратни фақат 1517-йилдагина ўрнатишга муваффақ бўлган. Шаҳар 1534-йилда Бағдод қўлга киритилгунга қадар чегара гарнизон шаҳри сифатида сақланиб қолган[5]. Мосул иёлати 1535-йилда ташкил этилган[6]. Шундан сўнг, Мосул Ироқ ҳудудидаги учта асосий |Усмонийлар маъмурий бирликларидан бири бўлган[7]. 1840-йилларда илгари Диёрбакир иёлати таркибидаги Боҳтан амирлигига қарашли Cизре санжаги Мосул иёлатига қўшилган. Бу эса Бедирхон бег бошчилигидаги Усмонийлар империясига қарши муваффақияциз курд қўзғолонига сабаб бўлган[8].

Маъмурий бўлинмалари

ХВИИ асрда Мосул иёлати қуйидаги санжаклардан иборат бўлган[9]:

  1. Бажванли санжаги
  2. Тикрит санжаги
  3. Эски Мосул санжаги (Ниневия)
  4. Банеҳ (Ҳарú) санжаги

1701–1702-йиллардаги санжаклар[10]:

  1. Мосул санжаги
  2. Ҳорун санжаги
  3. Тикрит санжаги
  4. Дуҳок қал’аси санжаги, Мутаҳҳо ва Захо
  5. Гафре қал’аси ва Даре санжаги

1840-йилларда қўшилган санжак:

  1. Cизре санжаги[8]

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Маcгрегор, Жоҳн. Cоммерcиал статистиcс: А дигест оф тҳе продуcтиве ресоурcес, cоммерcиал легислатион, cустомс тариффс, оф алл натионс. Wҳиттакер анд cо., 1850 — 12-бет. Қаралди: 2013-йил 25-феврал. 
  2. ↑ „Соме Провинcес оф тҳе Оттоман Эмпире“. Геонамес.де. 2013-йил 28-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 25-феврал.
  3. ↑ Тҳе Популар энcйcлопедиа: ор, cонверсатионс лехиcон. Блаcкиэ, 1862 — 698-бет. Қаралди: 2013-йил 4-июл. 
  4. ↑ Плайфаир, Жамес (1813). А Сйстем оф Геограпҳй: Анcиэнт анд Модерн. Петер Ҳилл.
  5. ↑ Агостон, Габор; Мастерс, Бруcе Алан. Энcйcлопедиа оф тҳе Оттоман Эмпире. Инфобасе Публишинг, 2009 — 394-бет. ИСБН 978-1-4381-1025-7. Қаралди: 2013-йил 25-феврал. 
  6. ↑ Öзоğлу, Ҳакан. Курдиш Нотаблес анд тҳе Оттоман Стате, СУНЙ сериэс ин Миддле Эастерн студиэс. Албанй: Стате Университй оф Неw Ёрк Пресс, 2004 — 57-бет. „тҳе неw эялец, формед партлй ор энтирелй фром тҳе Курдиш территориэс, wере ас фоллоwс: Дулкадир (1522), Эрзурум (1533), Мосул (1535), Багҳдад (1535), Ван (1548)...“ 
  7. ↑ Нагендра Кр Сингҳ. Интернатионал энcйcлопаэдиа оф Исламиc дйнастиэс. Анмол Публиcатионс ПВТ. ЛТД., 1 Септембер 2002 — 15–18-бет. ИСБН 978-81-261-0403-1. Қаралди: 2011-йил 28-апрел. 
  8. ↑ 8,0 8,1 Öзоğлу, Ҳакан. Курдиш Нотаблес анд тҳе Оттоман Стате: Эволвинг Идентитиэс, Cомпетинг Лоялтиэс, анд Шифтинг Боундариэс (эн). СУНЙ Пресс, 2004 — 60-бет. ИСБН 978-0-7914-5993-5. 
  9. ↑ ; Жосепҳ вон Ҳаммер-ПургсталлНарративе оф Травелс ин Эуропе, Асиа, анд Африcа ин тҳе Севентеэнтҳ Cентурй. Ориэнтал Транслатион Фунд, 1834 — 97-бет. Қаралди: 2013-йил 4-июл. 
  10. ↑ Кıлıç, Орҳан. 18. Йüзйıлıн İлк Ярıсıнда Османлı Девлети'нин İдари Таксиматı-Эялет ве Санcак Тевcиҳатı / Ин тҳе Фирст ҳалф оф тҳе 18тҳ Cентурй Административе Дивисионс оф тҳе Оттоман Эмпире-Шире анд Санжак Ассигнменц (тр). Элазığ: Şарк Пазарлама, 1997 — 73-бет. ИСБН 9759630907. 

36°20′24″Н 43°07′48″Э / 36.3400°Н 43.1300°Э / 36.3400; 43.1300