Muʼizziy
Амир аш-Шуарў Абу Абдуллоҳ Муҳаммад б. Абдулмалик Муиззий (форсча: امیرمعزی) (Нишопурда 1048/9-йилда туғилган) — форсча қасида жанрининг буюк усталаридан бири ҳисобланган шоир.
| Муъиззий | |
|---|---|
,_Divan,_poetry,_Persia,_19th_Century.jpg) Амир Му‘иззийнинг девони қўлёзмаси. Нусха 19-асрда Қожарлар давридаги Эронда кўчирилган | |
| Таваллуди |
1048/9 |
| Вафоти | 1125/7 |
| Касби | Шоир |
| Қариндошлари | Абдулмалик Бурҳоний (отаси) |
Му‘иззийнинг отаси Абдулмалик Бурҳоний Маликшоҳ ва Санжар даврида Санжарнинг сарой шоири бўлган. Ўғли отасининг йўлидан бориб, ўзини отасининг ўринбосари деб атаган ва унинг вазифасини мерос қилиб олган.[1][1]. У ҳам ўз даврида, ҳам кейинги тадқиқотларда машҳур бўлган[2].
Бизгача етиб келган девони 18 000 байтни ўз ичига олади. Анварий Му‘иззийни бошқа шоирларнинг мисраларини кўчирганликда айблайди (буни қатъий исботлаб бўлмайди), бироқ Анварийнинг ўзи ҳам Му‘иззийнинг мисраларини кўчирганлиги маълум. Айтилишича, Му‘иззий 1125-йилда номаълум сабабларга кўра подшоҳнинг ўғли отган ўқдан вафот этган. Уни Санжар тасодифан отиб қўйган.[2]
Ҳаёти
Му‘иззий форс[3] келиб чиқишига мансуб эди. У салжуқийлар ҳукмдорлари Алп Арслон ва Маликшоҳ саройларида бўлиб турган машҳур сарой шоири (Амир аш-Шуаро) Абдулмалик Бурҳоний оиласида туғилган[4].
Ижоди
Унинг айрим шеърлари отасининг ҳомийларига бағишланган. Отасининг ижоди ҳақида кўп нарса маълум эмас. Бурҳоний Маликшоҳ ҳукмронлигининг илк йилларида Қазвинда вафот этган. Му‘иззийнинг отасидан кейин „булбулнинг фарзанди“ сифатида унинг ўрнини эгаллаганини даъво қилиши, гўёки Низомий Арузий Ибн Самарқандий ва Авфий Бухорий келтирган машҳур байт билан асослангандек туюлса-да, бўшлиқлар ва мисранинг бошқа муаллифга нисбат берилиши эҳтимоли сабабли шубҳа остига олинган. Бурҳонийнинг девони тарихнинг илк даврларидаёқ йўқолиб кетганга ўхшайди ва тазкиралар ҳамда кейинги асарлар орқали келиб тушган ишоралар жуда оз. Радуяни Бурҳонийни Таржуман ул-Балаға асарида бир марта келтиради, бироқ бундан ташқари унинг номи кейинги асрларда яратилган, масалан, Рашидиддин Ватватнинг Ҳадаъиқ ал-сиҳри ва Шамси Қайснинг ал-Мужами каби машҳур асарларда учрамайди. Ҳар икки кейинги асарда Му‘иззий ҳақида эслатмалар бор, аммо унинг отаси ҳақида йўқ. Му‘иззий ўзи ҳам отасининг ижодидан бир марта, Низомулмулк ноиби учун ёзилган бир қасидада иқтибос келтиради[5].
Фаррухий Сейистоний билан қиёс
Му‘иззий Унсури ва Фаррухий Сейистонийнинг мухлиси эди. Унинг шеърлари улар асос солган мадҳ анъанаси доирасида битилган бўлиб, кейинчалик Саноий ва бошқалар томонидан тақлид қилинган[6].
Манбалар
- ↑ А. А. Сеед-Гоҳраб, Cоуртлй Риддлес: Энигматиc Эмбеллишменц ин Эарлй Персиан Поэтрй (Леиден: Леиден Университй Пресс, 2010), п. 113.
- ↑ А. А. Сеед-Гоҳраб, Cоуртлй Риддлес: Энигматиc Эмбеллишменц ин Эарлй Персиан Поэтрй (Леиден: Леиден Университй Пресс, 2010), п. 113-14.
- ↑ Донзел, Э. Ж. ван. Исламиc Деск Референcе. БРИЛЛ, 1 Жануарй 1994 — 291-бет. ИСБН 90-04-09738-4. „Муиззи*, Муҳаммад б. Абд* алмалик: Персиан панегйрист оф тҳе Салжуқ период анд поэт лауреате оф тҳе Греат Салжуқс малик Шаҳ ИИ анд Санжар; 1049cа. 1125.“
- ↑ Даварпанаҳ, Ҳормоз (2008). "МОʿЭЗЗИ НИŠĀБУРИ". ин Яршатер, Эҳсан. Энcйcлопæдиа Ираниcа, Онлине Эдитион. Энcйcлопæдиа Ираниcа Фоундатион. ҳттпс://ираниcаонлине.орг/артиcлес/моэззи-нисабури.
- ↑ Тетлей, Гиллиэс. Тҳе Гҳазнавид анд Селжук Туркс: Поэтрй ас а Соурcе фор Ираниан Ҳисторй. Роутледге, 2009 — 91-бет.
- ↑ Тетлей, Гиллиэс. Тҳе Гҳазнавид анд Селжук Туркс: Поэтрй ас а Соурcе фор Ираниан Ҳисторй. Роутледге, 2009 — 91-бет.
Манбалар
- Тетлей, Гиллиэс. Тҳе Гҳазнавид анд Селжук Туркс: Поэтрй ас а Соурcе фор Ираниан Ҳисторй. Роутледге, 2008. ИСБН 9781134084388.
Қўшимча ўқиш учун
- Тҳомас Миллер, Маттҳеw (2022). "Тҳе Қаландар Кинг: Эарлй Девелопмент оф тҳе Қаландариййāт анд Салжуқ Cонcептионс оф Кингшип ин Амир Моʿэззи'с Панегйриc фор Шарафшāҳ Жаʿфари". Ираниан Студиэс 55 (2): 521–549. дои:10.1017/ирн.2021.8.