Muallaqchilik

Муаллақчилик - сирк санъати жанрларидан бири. Ўзбек сиркининг (акробатика машқларидан иборат бўлган) анъанавий турларидан, тана ҳаракатлари билан чиройли шакллар ясаш санъати. М. санъатига оид илк маълумотларни ўрта асрларда яратилган адабий манбаларда учратиш мумкин. Му-аллақчилар одатда бозор майдонларида, карвонсаройларда, чойхоналарда 2—3 киши бўлиб томоша кўрсатганлар. Улар орқа ва ён билан камалак шаклида сакраш, икки қўлда, бир қўлда, бошда муаллақ туришдан бошлаб мураккаб ўйинларга ўтишган. Мас, енгилроқ, чаққонроқ муаллақчи шеригининг турткиси билан ҳавода 2—3-марта умбалоқ ошган, айланиб у елкадан бу елкага қўнган, шерикларининг оёғи, қўли, боши, елкасида муаллақ турган, 3-ўйинчи бир-бирига пайванд бўлиб ғилдираган. М. машкдари катта дорда, симдорда, чиғирикда, чопаётган от ёки туя устида ижро этилади. Миллий сирк санъатида "бесуяк" М. жанри кенг тарқалган. Ўзбекистоннинг жан. ҳудудларида, хусусан Бухоро ва Хоразмда му-аллақчилар "зангбоз" деб аталган. Улар оёқларига кичкина қўнғироқча — "занг"ларни боғлаб, М. машкларини ижро этишган, пичоқ билан рақсга тушишган, оғзидан олов учқунларини пуркашган.

Муаллақчилик. Тоҳир ва Мурод Тошканбоевлар ҳамда Алмира Сагнаевалар чиқиши.

20-асрда М. санъатининг ривожланишига 3. Парпиев, Н. Нурматов, К. Ғуломов, М. Хўжаев, К. Зариповлар катта ҳисса кўшишган. Ҳозирги кунда М. ўйинлари ҳам профессионал, ҳам анъанавий сиркда ижро этилади.

Пўлат Тошканбоев.