Mudofaa darvozasi
Бüкüлмüş ёки мудофаанинг билвосита кириш дарвозаси, ўрта аср истеҳкомида мудофаа хусусиятларидан бири бўлган. Кириш эшиги эгилган шаклда, қал’адаги дарвозага ўтиш жойи бўлиб, кескин бурилади. Унинг мақсади дарвозага шошилишга уринаётган ҳужумчиларни секинлаштириш ва душмани эшикларга қарши ҳужумига тўсқинлик қилишдир. У кўпинча фаол мудофаа воситалари билан бирлаштирилаган ҳолда қурилган бўлиб, масалан, мачиcолатионс, бу эса тажовузкорларни тор ўлдириш зонасига чеклаб қўяди. Унинг мудофаа функцияси дарвоза олдидаги барбикан билан боғлиқ[1].
Тарихи
Бу услуб мудофаа дарвозаси араб ва арман истеҳкомларига, шунингдек салибчиларнинг қал’аларига хосдир. Алеппо қал’аси биринчи бу услубдаги дарвозагамисол бўлиб, мураккаб ўтиш жойини ўраб турган улкан дарвоза минораси билан бирга қурилган. Салибчилар қал’алари орасида энг мураккаб эгилган кириш йўли Крак дес Чевалиэрсдаги бурилишли кириш рампаси бўлиб, у бир нечта миноралардан ва мачиcолатионс орқали ҳимояланади, лекин Бетҳгибелиндаги Ҳоспиталлер қал’асига билвосита кириш ҳам мураккаб бўлган. Асосий дарвозага қўшимча равишда, орқа эшиклар одатда кичикроқ ўлчамдаги эгилган киришга эга бўлиши мумкин[2]. Кракдаги каби эгилган дарвозалар Европа қал’аларида камроқ учрайди, бу ерда ҳатто кучли ҳимояланган қўриқхоналарда ҳам кириш йўлаклари тўғри шаклда бўлади. Мисол учун, Ҳарлеч қал’асидаги узун дарвоза йўлагига қаранг, у бир нечта эшиклар ва қотиллик тешикларидан фойдаланган ҳолда қурилган, лекин ҳеч қандай бурилиш йўқ. Кеткарт Кингнинг таъкидлашича, мудофаа дарвозаси Европада салибчилар давлатларига қараганда камроқ тарқалган, чунки Европада транспорт асосан ҳайвонлар тортадиган араваларга асосланади, бу эса бурама ўтиш жойидан ҳаракатланишга ноқулай бўлган, шу сабаб бундай мудофаа дарвозаси Европада кам қурилган.
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Кеннедй, Ҳугҳ. Cрусадер Cастлес. Cамбридге Университй Пресс, 2000. ИСБН 0-521-79913-9.
- ↑ Давид Жамес Cатҳcарт Кинг. Тҳе cастле ин Энгланд анд Wалес: ан интерпретиве ҳисторй. Роутледге, 1991.