Mugil cephalus
Ясси бошли кулранг кефал[2] (Мугил cепҳалус) Мугилидаэ оиласига мансуб муҳим озиқ-овқат сифатида истеъмол қилинувчи балиқ тури ҳисобланади. У бутун дунё бўйлаб тропик ва субтропик иқлим сувларида учрайди. Унинг узунлиги 12 30 см гача етади. Номлари текис бошли кефал, чизиқли кефал (АҚШ, Америка балиқчилик жамияти номи), қора кефал, оддий кефал, кулранг кефал, денгиз кефал ва бошқалар.[1][3]
| Флатҳеад грей муллет | |
|---|---|
Сcиэнтифиc cлассифиcатион 
| |
| Кингдом: | Анималиа |
| Пҳйлум: | Чордата |
| Cласс: | Аcтиноптерйгии |
| Ордер: | Мугилиформес |
| Фамилй: | Мугилидаэ |
| Генус: | Мугил |
| Спеcиэс: | М. cепҳалус
|
| Биномиал наме | |
| Мугил cепҳалус | |
| Сйнонймс | |
| |
Ясси бошли кулранг кефал асосан кундузги балиқ тури бўлиб, кўпинча дарёларда учрайди. Одатда у қум ёки лой тубида яшайдиган зоопланктонлар билан озиқланади. Вояга этган балиқ одатда чучук сувда сув ўтлари билан озиқланади. Тур эуриҳалиндир, яъни балиқ турли даражадаги шўрланишга мослашиши мумкин.[4]
Тавсиф
Балиқнинг орқа томони зайтун-яшил, ён томонлари кумушранг ва қорин қисми оқ рангда. Балиқ олти дан эттигача ўзига хос латерал горизонтал чизиқларга эга бўлиши мумкин. Дудоқлар ингичка.[5] Кефалнинг латерал чизиғи йўқ. Умумий узунлик тахминан 50 cентиметр (20 ин) ва унинг максимал узунлиги 100 cентиметр (39 ин).[5] Максимал вазни 8 килограм (18 лб).[4]
Ясси бошли кефал барча денгизларда тропик, субтропик ва мўтадил зоналаридаги қирғоқ сувларида, шимолда, Атлантика океанидаги Бискай кўрфази ва Янги Шотландиягача яшайдиган космополит тут ҳисобланади.[1] У 0–120 метр (0–394 фт)) гача чуқурликдаги, шўр денгизларда яшаши мумкин. Ҳарорат 8–24 °C (46–75 °Ф) гача.[4]
Австралия
Австралияда балиқ узоқ Шимолий Квинсленддан, жанубий Австралия атрофидан Ғарбий Австралиянинг Кимберли минтақасигача бўлган ҳудудда кенг тарқалган. Улар Тасманиянинг Басс бўғози ҳудудида ҳам учрайди. Улар тропик ва мо''тадил қирғоқ денгиз ва эстуарин сувларида яшайдилар, лекин кўпинча дарёларнинг қуйи оқимида ҳам учрайди. Улар шўрланишнинг кенг диапазонида яшашга қодир, шунинг учун уларни лагуналар, кўллар ва эстуарияларда ҳам топиш мумкин, аммо тухум қўйиш учун денгизга боришади.[6]
Ғарбий АҚШ чучук сувининг пайдо бўлиши
Америка Қўшма Штатларининг ғарбий қисмидаги чучук сувларда, йўл-йўл кефал тарихан Колорадо дарёси бўйлаб Блйтҳе яқинларигача ва Гила дарёси бўйлаб, эҳтимол Таcнагача бўлган. Калифорния кўрфазига тўғон ва чекланган оқимлар туфайли, Аризонадаги диапазони Колорадо дарёси Лагуна тўғони остидаги ва Гила дарёсининг пастки учида сув мавжуд бўлганда чекланган. Улар кўпинча Гила дарёси минтақасидаги асосий ва латерал каналларда кўп.
Колорадо дарёсида кефал каттароқ ҳовузларда пелагик бўлиб, баъзида тўғон остидаги оқимларга ўтади ва одатда кичик гуруҳларда учрайди.[4]
Колорадо дарёси Калифорния кўрфазига этиб бормаган даврлар туфайли ҳозирда Аризонада кефал популяцияси камаймоқда.
Балиқчилик ва аквакултура
Ясси бошли кулранг кефал бутун дунё бўйлаб муҳим озиқ-овқат балиғи сифатида овланади. 2012-йилда дунё бўйлаб 130 000 тоннага яқин балиқ овланган сув маҳсулотлари етиштириш 142 000 тоннани ташкил этган.[7]
Ривожланиш
Мугилид личинкаларининг онтогенези яхши ўрганилган, айниқса Мугил сефалуснинг личинка ривожланиши унинг кенг тарқалиши ва аквакултурага қизиқиши туфайли интенсив ўрганилмоқда.[8] Мугил сефалуснинг илгари тўлиқ ўрганилмаган остеологик ривожланиши 2021-йилги тадқиқотда ўрганилган, аквакултурада етиштирилган ва ёввойи ҳолда овланган намуналарда тўртта эмбрион ва олтита личинка ривожланиш босқичи тасвирланган.[8] Ушбу тавсифлар катта ёшли кефалларнинг шубҳали белгиларига аниқлик киритди ва филогенетик гипотезаларга потенциал таъсир кўрсатадиган маълумотли тафсилотларни очиб берди, шунингдек, нуқсонларни таниб олиш учун аквакултурада етиштириладиган кефалларни таққослаш учун кечиктирилган асосни тақдим этди.[8]
Ошхона
Бу кефалнинг тухуми тузланади, қуритилади ва сиқилади ва бутун дунё бўйлаб юнон авготарахо, тайванлик Вуюцу, корейс эоран, япон карасуми, италян боттарга, турк гавиар ва мисрлик батарекҳ каби махсус таом тайёрланади. Мисрда балиқнинг ўзи тузланган, қуритилган ва фесих тайёрлаш учун тузланган.
Флорида ва Алабама штатининг шимоли-ғарбий қирғоғида чизиқли ёки қора кефал деб аталадиган бу кефал кўпинча денгиз маҳсулотлари ресторанларининг ўзига хос хусусияти ҳисобланади. Қовурилган кефал энг машҳур, лекин дудланган, пиширилган ва консерваланган кефал ҳам истеъмол қилинади. Маҳаллий балиқчилар одатда кефални тўрда ушлайдилар, лекин кўпчилик қуруқликка асосланган сеине тўридан фойдаланадилар. Муллет бу соҳада нозик ҳисобланади ва кўпинча уйда истеъмол қилинади. Муллет одатда филето қилинади ва қолган рамкалар балиқ гўшти учун ишлатилади, чоwдерс ва гüвеçларда ишлатилади.[9] Флоридада энг кўп истеъмол қилинадиган кефал оқ кефалдир (Мугил cурема), чунки унинг тоза сувни афзал кўриши унга тозароқ ва камроқ лойқа таъм беради.[10]
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Cамара, К.; Cарпентер, К.Э.; Джиман, Р.; эт ал. (2017). "Мугил cепҳалус". Тҳе ИУCН Ред Лист оф Тҳреатенед Спеcиэс. 2017: э.Т135567А20682868. дои:10.2305/ИУCН.УК.2017-3.РЛТС.Т135567А20682868.эн. Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; наме "ИУCН" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент - ↑ „Мугил cепҳалус“. ФишБасе (2014).
- ↑ Cоммон намес оф Мугил cепҳалус ФишБасе (2014)
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Минcклей, W.Л. 1973.
- ↑ 5,0 5,1 Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; но техт wас провидед фор рефс намедФБ - ↑ Гомон. „Мугил cепҳалус“. Фишес оф Аустралиа (2019). — „Ресоурcес: Аустралиан Фаунал Диреcторй“. Қаралди: 22-март 2020-йил.
- ↑ „ФАО Фишериэс & Ақуаcултуре - Спеcиэс Фаcт Шеэц - Мугил cепҳалус (Линнаэус, 1758)“. фао.орг. 2015-йил 5-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30-апрел 2016-йил.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 Тҳиэме, Пҳилипп; Валлаинc, Дарио; Моритз, Тимо (2021). „Постcраниал скелетал девелопмент оф Мугил cепҳалус (Телеостеи: Мугилиформес): морпҳологиcал анд лифе-ҳисторй имплиcатионс фор Мугилиформес“. Зоологиcал Жоурнал оф тҳе Линнеан Соcиэтй. 192-жилд, № 4. 1071–1089-бет. дои:10.1093/зоолиннеан/злаа123.
- ↑ „Институто Венето ди сcиэнзе, леттере эд арти энвиронментал датабасе он тҳе поол оф Вениcе“. 2010-йил 13-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-май 2007-йил.
- ↑ МcКеэ, Давид. Фишес оф тҳе Лагуна Мадре. Cоллеге Статион, Тх: Техас А&М Университй Пресс, 2008 — 196-бет. ИСБН 978-1-60344-028-8.