Muhallabiylar
Муҳаллабийлар (арабча: المهلبيون) ёки Муҳаллабийлар сулоласи — араблардан оилаларидан бири. Умавийлар халифалигининг ўрталарида нуфуз қозонган ва илк Аббосийлар даврида энг юксак мавқега эришган, бу даврда оила аъзолари Басра ва Ифриқияни бошқарган.
| Муҳаллабийлар сулоласи المهلبيون | |
|---|---|
| Парент фамилй | Азд[2] |
| Мамлакат | |
| Келиб чиқиши жойи | Дибба, Арабистон[1] |
| Ташкил этилган | 698 |
| асосчиси | Ал-Муҳаллаб ибн Абу Суфра |
| Депозит | 812 |
Оиланинг юксалишига асос солганлар ал-Муҳаллаб ибн Аби Суфра (тахминан 632 — 702) ва унинг ўғли Язид ибн ал-Муҳаллаб (672–720) бўлиб, у Хуросон ва Ироқ ҳокими эди ҳамда 720-йилда Басрада умавийларга қарши муваффақияциз қўзғолонга бошчилик қилган. Унинг мағлубияти ва ўлимига қарамай, оила Басрадаги ўз таянч ҳудудида таъсирли бўлиб қолган ва Аббосийлар инқилоби пайтида уларни қўллаб-қувватлаш учун бош кўтарган. Муҳаллабийларнинг бир қисми Муҳаммад ан-Нафс аз-Закийя бошчилигидаги муваффақияциз алийлар қўзғолонини қўллаб-қувватлаганига қарамай, янги аббосийлар тузуми уларнинг ёрдамини Басра ва Аҳвоз ҳокимликлари билан, энг аввало эса Ифриқияда мукофотлади; у ерда оила 768-йилдан 795-йилгача узлуксиз равишда кетма-кет ҳукмронлик қилди. Уларнинг ҳукмронлиги остидаги Ифриқия фаровонлик даврини бошдан кечирди; энг аввало, суғориш тизимларининг кенгайтирилиши ҳисобига деҳқончилик қайта жонланди. Ифриқиядаги Муҳаллабийлар катта даражада мухториятга эга бўлиб, барбарлар қўзғолонлари шароитида араблар ҳукмронлигини сақлаб қолишга муваффақ бўлдилар. Бироқ улар Марокашда араб Идрисийлари ва Жазоирнинг марказий қисмида форс Рустамийлар қиролликларининг шаклланишига тўсқинлик қила олмадилар.
Оила Тўртинчи Фитна даврида ва ундан кейин ҳокимиятдан тушди: бу пайтда анъанавий араб оилалари халифа ал-Маъмуннинг туркий ва эроний саркардалари томонидан тобора кўпроқ четга сурила бошлади. Шундан кейин нуфузга эришган оила аъзоларидан бири Абу Муҳаммад ал-Ҳасан ал-Муҳаллабий бўлиб, у Х асрдаги Бувайҳийлар амири Муизз уд-Давланинг лаёқатли вазири эди.
Адабиётлар
- Cроне, П. (1993). "Муҳаллабийлар". ин Босwортҳ, C. Э.. Энcйcлопаэдиа оф Ислам. Волуме ВИИ: Миф–Наз (2нд нашри). Леиден: Э. Ж. Брилл. 358—360 б. ИСБН 978-90-04-09419-2. ҳттпс://референcеwоркс.бриллонлине.cом/сеарч?с.қ=Муҳаллабийлар&с.ф.с2_парент=с.ф.боок.энcйcлопаэдиа-оф-ислам-2&сеарч-го=Сеарч.
Манбалар
Ҳаволалар
Викиомборда „Муҳаллабийлар“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.
