Muhammad Ali Attor Hiraviy

Муҳаммад Али Атархарви (1328-ҳижрий йилда туг'илган) - Ҳижрий 1289-ҳижрий. Ҳиротда туғилган – вафот этган: ҳижрий 1371-йил. Машҳаддаги Шоҳ ) Афғонистонлик таниқли хаттот бўлиб, бир муддат Эронда яшаган.

У Муҳаммад Исмоилнинг ўғли бўлиб, ҳижрий 1328-йилда эски Ҳирот шаҳрида Хожа Абдуллоҳ Масрий маҳалласида диндор оилада туғилган. Унинг ота-боболари ҳаммаси ўз даврининг дин уламолари бўлган, аммо отаси минбарни ташлаб, атарилик ва хаттотлик касбига юзланиб, ўғли Муҳаммад Алини ҳам шу соҳада тарбиялаган.

Атторнинг “беқиёс” сифати ва сан’аткорлигини бир четга суриб қўядиган бўлсак, унинг ҳаётида энг кўзга кўринган нарса бадиий “хилма-хиллик” эди. Насх, тҳлат, насталиқ, суспензия ва куфи каби форс ва араб сатрларининг ҳар бир турини ко'п жиҳатдан ёзган. Муҳаммад Али Аттор қадимий асарлар, тарихий ҳужжатларни ўрганиб,исломнинг биринчи ва иккинчи асрларига оид қўлёзмаларни, рошидий халифалар хаттотлигини тўплаш орқали куфий ёзувининг асл намунасини қўлга киритди. Сўнгра Бани Аббос, Умавийлар, Ғазнавийлар ва Темурийлар даврларини тадқиқ қилиб,куфий ёзувида мавжуд бўлган ҳар хил тафовутлар билан танишди.

Совет қўшинларининг Афғонистонга кириши ва бу ўлкада уруш бошланиши билан Аттор Ҳиравий Эронга йўл олади ва йиллар давомида тинмай қўлга киритган барча битиклари йўқолади. Муҳаммад Али Аттор ўзининг қимматли асарларини сахийлик билан ҳадя қилди.

Аттор Ҳаравий бадиий ҳаёти давомида кўплаб шогирдлар тайёрлаган ва 1371-йил 27-мартда устоз вафот этди.

Эффектлар

• Чизиқлар хазинаси
• Маҳаллий Қур'он
• Ёзувлар

Аттор Ҳиравийнинг “Эсавар” номли асарлари тўплами унинг вафотидан ўн беш йил ўтиб Эронда нашр этилган.

Манбалар

• بصیراحمد حسین‌زاده (۲۷ اسفند ۱۳۸۶). «پانزدهمین سال درگذشت کتیبه نگار حرم رضوی». وب‌گاه فارسی بی‌بی‌سی. دریافت‌شده در ۲۵ دی ۱۳۸۹.
• محمد قاضی‌زاده. «عطار هروی؛ خوشنویسی که آثارش را بخشید». بی‌بی‌سی فارسی، هرات. دریافت‌شده در ۲۹ اکتبر ۲۰۱۷