Ziyosfera

Muhammad Faqir Xatian

Муҳаммад Фақир Хатиан (1878 – 4-феврал 1941, Синд) Покистоннинг мумтоз сўфий шоири эди. У Британия Ҳиндистони даврида (ҳозирги Покистон) Синддаги энг яхши синд ва сираикий сўфий шоирларидан бири бўлган.

Муҳаммад Фақир Хатиан
محمد فقير کٽياڻ
Шахсий маълумотлар
Таваллуди 1878
Вафоти 4-феврал 1941
Сулайман Хатиан қишлоғи, Матиари тумани, Синд, Британия Ҳиндистони
Дини Ислом
Машҳур иш(лар)и Мантуқ-э-Муҳаммадий

Ҳаёти

Муҳаммад Фақир Хатиан 1878-йилда Синд, Покистоннинг Матиари туманига қарашли Сулайман Хатиан қишлоғида Раис Ҳайдархон Хатиан хонадонида туғилган[1]. Сулайман Хатиан қишлоғи Тандо Жамдан тахминан 7 километр шимоли-шарқда жойлашган. Ўша давр одатига кўра, Муҳаммад Фақир Хатиан ўз туғилиб ўсган қишлоғида араб тили, форс тили ва қуръоншуносликни ўрганган. Афсуски, отаси вафотидан сўнг у расмий таълимини тўхтатишга мажбур бўлади. Шунга қарамай, имкон топган сайин, Карнани Самоо қишлоғи аҳолиси бўлган Абдураҳмон Самоодан форс тилини ўрганади[2]. У қисқа муддат Раис Ғулом Муҳаммадхон Бҳургрининг Кот Ғулом Муҳаммад туманига қарашли Денген Бҳургри қишлоғидаги бошқарувчиси (мудири) бўлиб ишлади. Бироқ у кейинчалик бу лавозимни тарк этиб, ўз қишлоғига қайтиб келади[3].

У Синддаги Ҳур жамоатининг руҳий етакчиси бўлган Пир Пагаранинг садоқатли муриди эди. У 1915–1916-йилларда Пир Пагара бошчилигидаги Ҳур қўшинига қўшилди ва бир неча йил давомида ушбу сафда хизмат қилган[4].

У болалигидан руҳий мусиқа, шеърият ва тасаввуфий ҳаёт тарзига чуқур меҳр қўйган эди. Синднинг афсонавий шоири ва сўфий пирларидан бири бўлган Навоб Валид Муҳаммад Леғарийнинг сўфий шеърияти унга илҳом манбаи бўлди. Навоб Валид Муҳаммад Леғарий раҳбарлигида Муҳаммад Фақирнинг ўзи ҳам йирик сўфий шоир сифатида шаклланди[5]. Унинг ижоди сўфий авлиёси Махдум Нуҳнинг Ҳаладаги вориси Махдум Ғулом Ҳайдар маънавий ҳомийлиги остида юксак чўққига чиқди. У ўз фақирлари (ҳамроҳ муридлари) билан бирга ўз шеърларини куйларкан, кўпинча яккатор (битта торли чолғу асбоби) ва чапариён (ёғочдан ясалган жуфт асбоб)дан фойдаланар эди. Сўфий каломини (шеъриятини) куйлашнинг бу услуби Синдда ҳануз машҳурдир[6].

Муҳаммад Фақирнинг синд ва сираикий тилларидаги Мантуқ-э-Муҳаммади (синд: منطوق محمدي) номли шеърий тўплами Махдум Муҳаммад Замон Талибул Маула томонидан 1950-йилда тартибга солиниб, нашр этилган[7]. Ушбу тўпламнинг иккинчи ва учинчи нашрлари эса мос равишда 2002 ва 2008-йилларда Раис Аҳмадхон Кҳатиан томонидан чоп этилган[2].

Муҳаммад Фақир ва Маҳмуд Фақир Хатиан шеърияти луғати бўлган Ахар Ахар мен Исрар (синд: اکر اکر ۾ اسرار) китоби Иноят Унар томонидан тузилган ва 2014-йилда Синд ҳокимияти томонидан нашр этилган[8].

Вафоти

Муҳаммад Фақир Хатиан 1941-йил 4-февралда вафот этган ва ўзининг туғилиб ўсган Сулаймон Хатиан қишлоғида дафн этилган[4].

Манбалар

  1. ↑ „سائين محمد فقير کٽياڻ عرف فقير صاحب“. СиндҳСаламат (2014-йил 20-май). Қаралди: 2022-йил 24-май.
  2. ↑ 2,0 2,1 ۡКҳатиан, Аҳамд Кҳан. منطوق محمدي - صوفي محمد فقير کٽياڻ (Синдҳи). Ҳала, Синдҳ, Пакистан: Макҳдоом Ҳоусе, Ним Банглоw, 2008 — 4-бет. 
  3. ↑ Унар, Мукҳтиар (Фебруарй 04, 2024), اڄوڪو ڏينھن (Тҳе Дай Тодай), Даилй Ибрат, Ибрат Гроуп оф Публиcатионс, Ҳйдерабад,_Синдҳ, Пакистан.
  4. ↑ 4,0 4,1 Унар, Мукҳтиар, اڄوڪو ڏينھن (Тҳе Дай Тодай), Даилй Ибрат, Фебруарй 04, 2024, Ибрат Гроуп оф Публиcатионс, Ҳйдерабад, Синдҳ, Пакистан.
  5. ↑ „Фақир Наwаб Wали Легҳари, Матиари“. ҳеритаге.эфциндҳ.cом. Қаралди: 2022-йил 24-май.
  6. ↑ Синдҳи, Ноор. ورق ورق گلاب (Синдҳи). Шаҳеэд Беназирабад, Синдҳ, Пакистан: Билаwал Институте оф Ҳисториcал Ресеарч, 2016 — 70–74-бет. 
  7. ↑ Сипио, Муҳаммад Салеҳ. ڪلام محمود فقير (Синдҳи). Жамшоро, Синдҳ, Пакистан: Синдҳи Адаби Боард, 1959 — 2-бет. 
  8. ↑ Унар, Инаят Али. اکر اکر ۾ اسرار, Фирст (Синдҳи), Ҳйдерабад, Синдҳ, Пакистан: Синдҳи Лангуаге Аутҳоритй, 2018. ИСБН 978-969-625-019-7.  
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Muhammad_Faqir_Xatian" dan olindi