Ziyosfera

Istehzo madrasasi: Versiyalar orasidagi farq

Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Istehzo madrasasi
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Istehzo madrasasi]]
{{Madrasa
|Oʻzbekcha nomi        = Istehzo madrasasi<br>Pushaymon madrasasi<br>Muhammad Nabi madrasasi
|Asl nomi  =
|Tasvir            = Isteza Madrassah.jpg
|Tasvir imzosi    =
|Tasvir kengligi      =
|Mamlakat                  = Oʻzbekiston
|Hudud turi            = viloyat
|Hudud                  = Buxoro viloyati
|Joylashuv nomi = shahar
|Joylashuvi          = Buxoro
|Manzil                  = Koʻkaldosh MFY, Xoja Porso koʻchasi
|Maqomi                  = davlat himoyasida<ref name="Lex">{{veb manbasi|url=https://lex.uz/ru/docs/4543266|title=Моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектлари миллий рўйхатини тасдиқлаш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 846-сон 04.10.2019 й. қарори|website=Lex.uz|accessdate=2021-04-09|deadlink=no}}</ref>
|Maktab yoʻnalishi          = sunniy
|IDB                    =
|Mulkdor            = Davlat mulki. Buxoro viloyati madaniy meʼros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida
|Madrasa turi              = Oʻrta
|Meʼmoriy uslub    = Markaziy Osiyo meʼmorchiligi
|Loyiha muallifi          =
|Meʼmor              =
|Binokor              =
|Binokorlik tashabbuschisi = Muhammad Nabi
|Homiylar          = Muhammad Nabi
|Asosiy sana          = {{Diqqatga sazovor joylar/Sana||||||}}
|Qurila boshladi    = [[1909-yil|1909]]
|Qurilib bitkazildi = [[1909-yil]]da
|Mudarris                    =
|Holati              = Turistik xizmat koʻrsatish obʼekti
|Umumiy maydoni          =
|Oʻlchami                =
|Hovli maydoni      =
|Gumbazlar soni      =
|Balandligi                  =
|Gumbaz balandligi          =
|Gumbaz yoʻgʻonligi          =
|Hujralar soni    = 15
|Qurilish materiali                = Pishiq gʻisht
|Sayt                    =
|Commons                  =
}}
 
'''Istehzo madrasasi (Pushaymon madrasasi; Muhammad Nabi madrasasi)''' — [[Oʻzbekiston Respublikasi]], [[Buxoro viloyati]], [[Buxoro]] shahrining tarixiy markazida joylashgan 2 qavatli [[madrasa]] inshooti. [[Markaziy Osiyo]]dagi eng kichik madrasa. [[Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxati]]ga kiritilgan.
 
== Tarixi ==
Madrasa 1909-yilda [[Buxoro amirligi]] poytaxtining Oybibi inoq (Oybinok) guzarida, oʻzbek hukmdori [[Abdulahadxon]] (1885–1910) hukmronligi davrida, Muhammad Nabi mablagʻlari evaziga bunyod etilgan. Maʼlumotlarga koʻra, Muhammad Nabi asosan dehqonchik bilan shugʻullangan va gilam bilan tadbirkorlik qilgan. Buxoroga [[Denov]]dan kelib qolgan<ref name="Rusrav">{{veb manbasi|url=https://rusrav.uz/2018/01/17/medrese-isteza-muhammad-nabi/|title=Медресе Истеза (Ходжа Мухаммад Наби)|website=Rusrav.uz|accessdate=2021-04-09|deadlink=no}}</ref>. Madrasaning yillik vaqf mulki 22 ming tangaga teng boʻlgan<ref name="Jumanazar">{{Kitob manbasi |author=Jumanazar A.|title=Buxoro taʼlim tizimi tarixi|date=2017|page=398}}</ref>.
 
[[SSSR|Sovetlar]] hukmronligi oʻrnatilgandan soʻng madrasada talabalarning oʻqitilishi tugatilgan.
 
2010-yilda ishlab chiqilgan Davlat dasturiga binoan, madrasani 2011-yilda restavratsiyalash, zamonaviy foydalanishga moslashtirish ishlari rejalashtirildi va bu ishlarni amalga oshirish maqsadida 5 million soʻm mablagʻ ajratildi<ref name="Nrmbux">{{veb manbasi|url=https://nrm.uz/contentf?doc=414736_gosudarstvennaya_programma_po_issledovaniyu_konservacii_restavracii_i_prisposobleniyu_dlya_sovremennogo_ispolzovaniya_obektov_kulturnogo_naslediya_g_buhary_do_2020_goda_(prilojenie_n_1_k_postanovleniyu_km_ruz_ot_23_03_2010_g_n_49)|title=Государственная программа по исследованию, консервации, реставрации и приспособлению для современного использования объектов культурного наследия г. Бухары до 2020 года|website=Nrm.uz|accessdate=2021-04-08|deadlink=no}}</ref>.
 
Madrasa inshooti, [[Buxoro shahri meʼmoriy yodgorliklari|Buxoro shahri meʼmoriy yodgorligi]] sifatida, 2019-yilda tasdiqlangan [[Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxati]]ga kiritilgan boʻlib<ref name="Lex"/>, hozir turistik xizmat koʻrsatish obʼekti sifatida zamonaviy foydalanishga topshirilgan<ref name="Nrmbux"/>.
 
Buxoro shahridagi Koʻkaldosh MFYga qarashli , Xoja Porso nomdagi koʻchada joylashgan<ref name="Lex"/>.
 
== Meʼmorchiligi ==
Madrasa inshooti pishiq gʻishtdan 2 qavatli qilib qurilgan, 15 ta hujradan iborat<ref name="Rusrav"/><ref name="Jumanazar"/>. XIX asrda [[Oybinok masjidi]] va [[Ibrohim ohund madrasasi|Ibrohim ohund madrasalari]] bilan birga mustaqil meʼmoriy ansamblni tashkil etgan<ref name="Bukharamuseum">{{veb manbasi|url=http://bukhara-museum.narod.ru/Russian/his4_0/his4_1_14.html|title= Музей истории городища "Варахша". Медресе Ибрагима Охунда (XIX век.)|website=Bukhara-museum.narod.ru|accessdate=2021-04-08|deadlink=no}}</ref>.
 
== Rivoyatlar ==
Naql qilinishicha, Muhammad Nabi farzandlari bilan janjallashib qolganidan soʻng uyini madrasaga aylantirishga ahd qiladi va buni [[vaqf]] tarzida rasmiylashtiradi. Biroq keyinchalik oʻgʻillari bilan yarashib, qaroridan qaytmoqchi boʻladi. Lekin vaqf mulkiga aylangan mol-davlat birovning mulki boʻla olmasligi sababli u maqsadiga yetisholmaydi va bundan qattiq afsuslanadi. Shuning uchun xalq orasida bu madrasa ''Pushaymon madrasasi'' yoki ''Istehzo (Isteza) madrasasi'' deya atala boshlaydi<ref name="Rusrav"/><ref name="Jumanazar"/>.
 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
 
== Havolalar ==
{{Ovozli Vikipediya|sana=2022-07-17|Istehzo madrasasi.ogg}}
 
== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi|author=Jumanazar A.|title=Buxoro taʼlim tizimi tarixi|date=2017|publisher=Akademnashr|location=Toshkent|pages=592|isbn=978-9943-4728-2-2|ref=Jumanazar}}
 
[[Turkum:Buxoro madrasalari]]
[[Turkum:Buxoro meʼmoriy yodgorliklari]]
[[Turkum:XX asrda qurilgan madrasalar]]
[[Turkum:1909-yilda qurilgan madrasalar]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Madrasa
Istehzo madrasasi
Pushaymon madrasasi
Muhammad Nabi madrasasi
Mamlakat  Oʻzbekiston
Hudud Buxoro viloyati
Shahar Buxoro
Manzil Koʻkaldosh MFY, Xoja Porso koʻchasi
Maktab yoʻnalishi sunniy
Mulkdor Davlat mulki. Buxoro viloyati madaniy meʼros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida
Madrasa turi Oʻrta
Meʼmoriy uslub Markaziy Osiyo meʼmorchiligi
Binokorlik tashabbuschisi Muhammad Nabi
Homiylar Muhammad Nabi
Binokorlik 1909—1909-yilda
Maqomi davlat himoyasida[1]
Holati Turistik xizmat koʻrsatish obʼekti
Hujralar soni 15
Qurilish materiali Pishiq gʻisht


Istehzo madrasasi (Pushaymon madrasasi; Muhammad Nabi madrasasi) — Oʻzbekiston Respublikasi, Buxoro viloyati, Buxoro shahrining tarixiy markazida joylashgan 2 qavatli madrasa inshooti. Markaziy Osiyodagi eng kichik madrasa. Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.

Tarixi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Madrasa 1909-yilda Buxoro amirligi poytaxtining Oybibi inoq (Oybinok) guzarida, oʻzbek hukmdori Abdulahadxon (1885–1910) hukmronligi davrida, Muhammad Nabi mablagʻlari evaziga bunyod etilgan. Maʼlumotlarga koʻra, Muhammad Nabi asosan dehqonchik bilan shugʻullangan va gilam bilan tadbirkorlik qilgan. Buxoroga Denovdan kelib qolgan[2]. Madrasaning yillik vaqf mulki 22 ming tangaga teng boʻlgan[3].

Sovetlar hukmronligi oʻrnatilgandan soʻng madrasada talabalarning oʻqitilishi tugatilgan.

2010-yilda ishlab chiqilgan Davlat dasturiga binoan, madrasani 2011-yilda restavratsiyalash, zamonaviy foydalanishga moslashtirish ishlari rejalashtirildi va bu ishlarni amalga oshirish maqsadida 5 million soʻm mablagʻ ajratildi[4].

Madrasa inshooti, Buxoro shahri meʼmoriy yodgorligi sifatida, 2019-yilda tasdiqlangan Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan boʻlib[1], hozir turistik xizmat koʻrsatish obʼekti sifatida zamonaviy foydalanishga topshirilgan[4].

Buxoro shahridagi Koʻkaldosh MFYga qarashli , Xoja Porso nomdagi koʻchada joylashgan[1].

Meʼmorchiligi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Madrasa inshooti pishiq gʻishtdan 2 qavatli qilib qurilgan, 15 ta hujradan iborat[2][3]. XIX asrda Oybinok masjidi va Ibrohim ohund madrasalari bilan birga mustaqil meʼmoriy ansamblni tashkil etgan[5].

Rivoyatlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Naql qilinishicha, Muhammad Nabi farzandlari bilan janjallashib qolganidan soʻng uyini madrasaga aylantirishga ahd qiladi va buni vaqf tarzida rasmiylashtiradi. Biroq keyinchalik oʻgʻillari bilan yarashib, qaroridan qaytmoqchi boʻladi. Lekin vaqf mulkiga aylangan mol-davlat birovning mulki boʻla olmasligi sababli u maqsadiga yetisholmaydi va bundan qattiq afsuslanadi. Shuning uchun xalq orasida bu madrasa Pushaymon madrasasi yoki Istehzo (Isteza) madrasasi deya atala boshlaydi[2][3].

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 „Моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектлари миллий рўйхатини тасдиқлаш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 846-сон 04.10.2019 й. қарори“. Lex.uz. Qaraldi: 2021-yil 9-aprel.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 „Медресе Истеза (Ходжа Мухаммад Наби)“. Rusrav.uz. Qaraldi: 2021-yil 9-aprel.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Jumanazar A.. Buxoro taʼlim tizimi tarixi, 2017 — 398-bet. 
  4. ↑ 4,0 4,1 „Государственная программа по исследованию, консервации, реставрации и приспособлению для современного использования объектов культурного наследия г. Бухары до 2020 года“. Nrm.uz. Qaraldi: 2021-yil 8-aprel.
  5. ↑ „Музей истории городища "Варахша". Медресе Ибрагима Охунда (XIX век.)“. Bukhara-museum.narod.ru. Qaraldi: 2021-yil 8-aprel.

Havolalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Andoza:Ovozli Vikipediya

Adabiyotlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Muhammad_Nabi_madrasasi?oldid=512097" dan olindi