Muhammad Najib
| Muhammad Nagib | |
|---|---|
 Rasmiy portret (taxminan 1954-yil) | |
| 1-Misrning birinchi prezidenti | |
|
Mansab davri 1953-yil 18-iyundan – 1954-yil 14-noyabrgacha | |
| Hukumat boshligʻi |
Oʻzi Jamol Abdul Nosir |
| Oʻtmishdoshi | Fuod II (Misr qiroli sifatida) |
| Vorisi | Jamol Abdul Nosir |
| 30-Misr Bosh vaziri | |
|
Mansab davri 1954-yil 8-martdan – 1954-yil 18-aprelgacha | |
| Prezident | Oʻzi |
| Oʻtmishdoshi | Jamol Abdul Nosir |
| Vorisi | Jamol Abdul Nosir |
| Misr Bosh vaziri | |
|
Mansab davri 1952-yil 7-sentyabrdan – 1954-yil 25-fevralgacha | |
| Prezident |
Fuod II (1953-yil 18-iyungacha) Oʻzi (1953-yil 18-iyundan) |
| Oʻtmishdoshi | Ali Mohir |
| Vorisi | Jamol Abdul Nosir |
| Urush va dengiz floti vaziri | |
|
Mansab davri 1952-yil 7-sentyabrdan – 1953-yil 18-iyungacha | |
| Hukumat boshligʻi | Oʻzi |
| Oʻtmishdoshi | Ali Mohir |
| Vorisi | Abdul Latif Bogʻdodiy |
| Shaxsiy maʼlumotlari | |
| Tavalludi |
Muhammad Bey Nagib Yusuf Qutb al-Qashlon 1901-yil 19-fevral Xartum, Angliya-Misr Sudani |
| Vafoti |
1984-yil 28-avgust (83 yoshda) Qohira, Misr |
| Oʻlim sababi | Jigar sirrozi |
| Fuqaroligi | Misr |
| Siyosiy partiyasi | Harbiy / Ozodlik mitingi |
| Turmush oʻrtogʻi |
Zaynab Ahmad Oisha Nagib (1934–1971, vafot etgan) |
| Bolalari | 4 |
| Mukofotlari |
Nil ordeni Respublika ordeni |
| Imzosi |
 |
| Xizmat yillari | 1918–1954 |
General-mayor Muhammad Bey Nagib Yusuf Qutb al-Qashlon (arabcha: محمد بيه نجيب يوسف قطب القشلان; 1901-yil 19-fevral — 1984-yil 28-avgust), qisqa qilib aytganda Muhammad Nagib (arabcha: محمد نجيب) — misrlik harbiy va inqilobchi boʻlgan. U Jamol Abdul Nosir bilan birga 1952-yildagi Erkin ofitserlar harakatining ikki asosiy yetakchilaridan biri edi. Bu harakat Misr va Sudan monarxiyasini agʻdarib, Misr Respublikasining tashkil topishiga olib keladi[1][2][3].
Nagib hurmatli va unvonli general hisoblanadi. U 1948-yilgi arab-isroil urushida yaralangan. Keyinchalik Erkin ofitserlar harakatiga yetakchilik qiladi. Bu harakat Misr va Sudanda Britaniya qoʻshinlarining qolishiga, shuningdek Foruq I hukumatining buzgʻunchiligi va layoqatsizligiga qarshi chiqqan millatchi ofitserlardan iborat edi. 1952-yil iyulida Foruq agʻdarilgach, Nagib Inqilobiy qoʻmondonlik kengashiga rahbarlik qiladi, hamda Misr Bosh vaziri boʻladi, soʻngra Misrning birinchi prezidenti etib saylandi. U Sudan mustaqilligiga erishadi (Sudan shu paytgacha Misr va Buyuk Britaniya kondominiumi edi) va barcha Britaniya harbiylarining Misrdan chiqib ketishini taʼminlaydi. Uning prezidentlik davri 1954-yil noyabrida tugaydi. Buning sababi Erkin ofitserlarning boshqa aʼzolari, ayniqsa Nosir bilan kelishmovchilik boʻladi. Nosir uni isteʼfoga chiqishga majbur qilib, prezidentlik lavozimini oʻzi egallab oladi[1][4].
Yoshligi va taʼlimi
Muhammad Nagib 1901-yil 19-fevralda Anglo-Misr Sudanining Xartum shahrida tugʻilgan. Otasi Yusuf Nagib, onasi Zuhra Ahmad Usmon edi[5]. Zuhra misrlik harbiylar oilasidan chiqqan va Omdurmanda yashagan. Uning otasi bilan akasi shu yerda Misr ofitserlari sifatida xizmat qilgan[6]. Otasi Yusuf esa Misr qurolli kuchlarining yuqori martabali zobiti boʻlgan. U ham Misrning mashhur harbiylar oilasidan chiqqan edi[7]. Nagib toʻqqiz farzandning eng kattasi boʻlgan.
Nagib Xartumdagi Gordon xotira kollejida oʻrta va harbiy taʼlim olib, 1918-yilda bitirgan. 1923-yilda Misr qirollik gvardiyasiga qabul qilingan. 1927-yilda huquqshunoslik litsenziyasini olgan birinchi misrlik harbiy ofitser boʻladi. 1929-yilda siyosiy iqtisod boʻyicha, 1931-yilda esa fuqarolik huquqi boʻyicha ikkinchi diplomini oladi[8].
Harbiy faoliyati
1931-yil dekabrida Nagib kapitan unvonini oladi. 1934-yilda Arişdagi chegara patruliga oʻtadi. U 1936-yilgi Angliya-Misr shartnomasi shartlarini bajargan harbiy qoʻmita aʼzosi edi. 1937-yilda Xartumda Misr qurolli kuchlari uchun gazeta tashkil qiladi. 1938-yil 6-may oyida esa mayor unvoniga koʻtaraldi[9].
Nagib 1942-yilgi Obdin saroyi voqeasidan soʻng norozilik belgisi sifatida isteʼfo arizasini topshiradi. U oʻz tarjimai holida shunday yozgan: britaniyaliklar saroyni qamal qilganda uni toʻsa olmagani uchun qirolga bergan qasamini buzgan, shu sababli isteʼfo bergan. Shunga qaramay, Obdin saroyi amaldorlari uning harakatlari uchun minnatdorchilik bildirib, isteʼfosini qabul qilmaganlar[10].
Nagib harbiy hizmat zinapoyasidan koʻtarilib boradi. 1944-yilda podpolkovnik unvonini olgandan soʻng, Sinay yarimorolining hududiy hokimi etib tayinlanadi. 1947-yilda Sinayning mexanizatsiyalashgan piyoda qoʻshinlariga rahbarlik qiladi, 1948-yilda boʻlsa brigada generali unvonini oladi[9].
Nagib 1948-yilgi arab-isroil urushida mohirlik bilan jang qiladi va yetti marta yaralanadi. Xizmatlari uchun Fuodning birinchi harbiy yulduzi bilan taqdirlanadi va Bey unvonini oladi. Keyinchalik Misr harbiy akademiyasi boshligʻi etib tayinlanadi[9].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 Chin, John J.; Wright, Joseph; Carter, David B.. Historical Dictionary of Modern Coups D'état (en). Rowman & Littlefield, 2022 — 790-bet. ISBN 978-1-5381-2068-2.
- ↑ Fowler, Glenn. „Mohammed Naguib, First President of Egypt, Dies“ (en-US). The New York Times (1984-yil 29-avgust). 2014-yil 7-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 22-iyun.
- ↑ „Mohamed Naguib ( 1901–1984 )“ (2015-yil 17-dekabr).
- ↑ الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ5
- ↑ "Muhammad Naguib". Encyclopedia Britannica. 24 August 2024. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/401705/Muhammad-Naguib.
- ↑ منصور, كتب أحمد „هل كان محمد نجيب أول رئيس لمصر سودانيا؟ ومتى ولد؟.. أمور محيرة فى حياته“ (ar). اليوم السابع (2020-yil 19-fevral). Qaraldi: 2026-yil 21-may.
- ↑ "Life and Career of General Mohamed Naguib". Proche-Orient: Near East Monthly Review 1–2 (3): 3. 1952.
- ↑ كنت رئيسا لمصر صــ195 و270
- ↑ 9,0 9,1 9,2 الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ11
- ↑ كنت رئيسا لمصر صـــ61