Muhammad Najib
Генерал-маёр Муҳаммад Бей Нагиб Юсуф Қутб ал-Қашлон (арабча: محمد بيه نجيب يوسف قطب القشلان; 1901-йил 19-феврал — 1984-йил 28-август), қисқа қилиб айтганда Муҳаммад Нагиб (арабча: محمد نجيب) — мисрлик ҳарбий ва инқилобчи бўлган. У Жамол Абдул Носир билан бирга 1952-йилдаги Эркин офицерлар ҳаракатининг икки асосий етакчиларидан бири эди. Бу ҳаракат Миср ва Судан монархиясини ағдариб, Миср Республикасининг ташкил топишига олиб келади[1][2][3].
| Муҳаммад Нагиб | |
|---|---|
 Расмий портрет (тахминан 1954-йил) | |
| 1-Мисрнинг биринчи президенти | |
|
Мансаб даври 1953-йил 18-июндан – 1954-йил 14-ноябргача | |
| Ҳукумат бошлиғи |
Ўзи Жамол Абдул Носир |
| Ўтмишдоши | Фуод ИИ (Миср қироли сифатида) |
| Вориси | Жамол Абдул Носир |
| 30-Миср Бош вазири | |
|
Мансаб даври 1954-йил 8-мартдан – 1954-йил 18-апрелгача | |
| Президент | Ўзи |
| Ўтмишдоши | Жамол Абдул Носир |
| Вориси | Жамол Абдул Носир |
| Миср Бош вазири | |
|
Мансаб даври 1952-йил 7-сентябрдан – 1954-йил 25-февралгача | |
| Президент |
Фуод ИИ (1953-йил 18-июнгача) Ўзи (1953-йил 18-июндан) |
| Ўтмишдоши | Али Моҳир |
| Вориси | Жамол Абдул Носир |
| Уруш ва денгиз флоти вазири | |
|
Мансаб даври 1952-йил 7-сентябрдан – 1953-йил 18-июнгача | |
| Ҳукумат бошлиғи | Ўзи |
| Ўтмишдоши | Али Моҳир |
| Вориси | Абдул Латиф Боғдодий |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
Муҳаммад Бей Нагиб Юсуф Қутб ал-Қашлон 1901-йил 19-феврал Хартум, Англия-Миср Судани |
| Вафоти |
1984-йил 28-август (83 ёшда) Қоҳира, Миср |
| Ўлим сабаби | Жигар сиррози |
| Фуқаролиги | Миср |
| Сиёсий партияси | Ҳарбий / Озодлик митинги |
| Турмуш ўртоғи |
Зайнаб Аҳмад Оиша Нагиб (1934–1971, вафот этган) |
| Болалари | 4 |
| Мукофотлари |
Нил ордени Республика ордени |
| Имзоси |
 |
| Хизмат йиллари | 1918–1954 |
Нагиб ҳурматли ва унвонли генерал ҳисобланади. У 1948-йилги араб-исроил урушида яраланган. Кейинчалик Эркин офицерлар ҳаракатига етакчилик қилади. Бу ҳаракат Миср ва Суданда Британия қўшинларининг қолишига, шунингдек Форуқ И ҳукуматининг бузғунчилиги ва лаёқацизлигига қарши чиққан миллатчи офицерлардан иборат эди. 1952-йил июлида Форуқ ағдарилгач, Нагиб Инқилобий қўмондонлик кенгашига раҳбарлик қилади, ҳамда Миср Бош вазири бўлади, сўнгра Мисрнинг биринчи президенти этиб сайланди. У Судан мустақиллигига эришади (Судан шу пайтгача Миср ва Буюк Британия кондоминиуми эди) ва барча Британия ҳарбийларининг Мисрдан чиқиб кетишини таъминлайди. Унинг президентлик даври 1954-йил ноябрида тугайди. Бунинг сабаби Эркин офицерларнинг бошқа аъзолари, айниқса Носир билан келишмовчилик бўлади. Носир уни истеъфога чиқишга мажбур қилиб, президентлик лавозимини ўзи эгаллаб олади[1][4].
Ёшлиги ва таълими
Муҳаммад Нагиб 1901-йил 19-февралда Англо-Миср Суданининг Хартум шаҳрида туғилган. Отаси Юсуф Нагиб, онаси Зуҳра Аҳмад Усмон эди[5]. Зуҳра мисрлик ҳарбийлар оиласидан чиққан ва Омдурманда яшаган. Унинг отаси билан акаси шу ерда Миср офицерлари сифатида хизмат қилган[6]. Отаси Юсуф эса Миср қуролли кучларининг юқори мартабали зобити бўлган. У ҳам Мисрнинг машҳур ҳарбийлар оиласидан чиққан эди[7]. Нагиб тўққиз фарзанднинг энг каттаси бўлган.
Нагиб Хартумдаги Гордон хотира коллежида ўрта ва ҳарбий таълим олиб, 1918-йилда битирган. 1923-йилда Миср қироллик гвардиясига қабул қилинган. 1927-йилда ҳуқуқшунослик лицензиясини олган биринчи мисрлик ҳарбий офицер бўлади. 1929-йилда сиёсий иқтисод бўйича, 1931-йилда эса фуқаролик ҳуқуқи бўйича иккинчи дипломини олади[8].
Ҳарбий фаолияти
1931-йил декабрида Нагиб капитан унвонини олади. 1934-йилда Ариşдаги чегара патрулига ўтади. У 1936-йилги Англия-Миср шартномаси шартларини бажарган ҳарбий қўмита аъзоси эди. 1937-йилда Хартумда Миср қуролли кучлари учун газета ташкил қилади. 1938-йил 6-май ойида эса маёр унвонига кўтаралди[9].
Нагиб 1942-йилги Обдин саройи воқеасидан сўнг норозилик белгиси сифатида истеъфо аризасини топширади. У ўз таржимаи ҳолида шундай ёзган: британияликлар саройни қамал қилганда уни тўса олмагани учун қиролга берган қасамини бузган, шу сабабли истеъфо берган. Шунга қарамай, Обдин саройи амалдорлари унинг ҳаракатлари учун миннатдорчилик билдириб, истеъфосини қабул қилмаганлар[10].
Нагиб ҳарбий ҳизмат зинапоясидан кўтарилиб боради. 1944-йилда подполковник унвонини олгандан сўнг, Синай яриморолининг ҳудудий ҳокими этиб тайинланади. 1947-йилда Синайнинг механизациялашган пиёда қўшинларига раҳбарлик қилади, 1948-йилда бўлса бригада генерали унвонини олади[9].
Нагиб 1948-йилги араб-исроил урушида моҳирлик билан жанг қилади ва етти марта яраланади. Хизматлари учун Фуоднинг биринчи ҳарбий юлдузи билан тақдирланади ва Бей унвонини олади. Кейинчалик Миср ҳарбий академияси бошлиғи этиб тайинланади[9].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Чин, Жоҳн Ж.; Wригҳт, Жосепҳ; Cартер, Давид Б.. Ҳисториcал Диcтионарй оф Модерн Cоупс Д'éтат (эн). Роwман & Литтлефиэлд, 2022 — 790-бет. ИСБН 978-1-5381-2068-2.
- ↑ Фоwлер, Гленн. „Моҳаммед Нагуиб, Фирст Пресидент оф Эгйпт, Диэс“ (эн-УС). Тҳе Неw Ёрк Тимес (1984-йил 29-август). 2014-йил 7-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 22-июн.
- ↑ „Моҳамед Нагуиб ( 1901–1984 )“ (2015-йил 17-декабр).
- ↑ الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ5
- ↑ "Муҳаммад Нагуиб". Энcйcлопедиа Британниcа. 24 Аугуст 2024. ҳттп://www.британниcа.cом/ЭБчеcкед/топиc/401705/Муҳаммад-Нагуиб.
- ↑ منصور, كتب أحمد „هل كان محمد نجيب أول رئيس لمصر سودانيا؟ ومتى ولد؟.. أمور محيرة فى حياته“ (ар). اليوم السابع (2020-йил 19-феврал). Қаралди: 2026-йил 21-май.
- ↑ "Лифе анд Cареэр оф Генерал Моҳамед Нагуиб". Проче-Ориэнт: Неар Эаст Монтҳлй Ревиэw 1–2 (3): 3. 1952.
- ↑ كنت رئيسا لمصر صــ195 و270
- ↑ 9,0 9,1 9,2 الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ11
- ↑ كنت رئيسا لمصر صـــ61