Ziyosfera

Muhammad Taqiy Usmoniy

Андоза:Деобандисм Муҳаммад Тақий Усмоний[а] (1943-йил 3-октябрда туғилган) СИ, ОИ — покистонлик ислом ҳуқуқшуноси ҳамда Қур’он, ҳадис, ислом ҳуқуқи, ислом иқтисодиёти ва қиёсий диншунослик бўйича етакчи уламо.[2] У 1977-йилдан 1981-йилгача Ислом мафкураси кенгаши аъзоси, 1981-йилдан 1982-йилгача Федерал шариат суди судяси ва 1982-йилдан 2002-йилгача Покистон Олий судининг Шариат апелляция ҳай’ати судяси лавозимида фаолият юритган. 2020-йилда у дунёдаги энг нуфузли мусулмон шахс деб топилди.[3] У замонавий Деобандий ҳаракатининг етакчи зиёлиси ҳисобланади; унинг қарашлари ва фатволари бутун дунёдаги Деобандий уламолари ва муассасалари, жумладан, Ҳиндистондаги „Дорул Улум Деобанд“ томонидан кенг эътироф этилади.[4] 2021-йилдан буён у „Вифоқ ул-Мадорис ал-Арабия“ ташкилоти раиси лавозимида ишлаб келмоқда. Унинг отаси Шафий Усмоний „Дорул Улум Деобанд“ бош муфтийси бўлган. Тақий Усмоний 1948-йилда Ҳиндистон бўлинганидан кейин оиласи билан Покистонга кўчиб ўтган.

Гранд Муфти оф Пакистан (Деобанди)
Жудге
Муфти
Муҳаммад Тақи Усмани
СИ, ОИ
محمد تقی عثمانی
Colour image
Тақи Усмани ин 2016 ин Лондон
Жустиcе оф тҳе Шариат Аппеллате Бенч оф тҳе Супреме Cоурт оф Пакистан
Ин оффиcе
10 Жулй 1982 – Май 2002
Аппоинтед бйМуҳаммад Зиа-ул-Ҳақ
Жустиcе оф тҳе Федерал Шариат Cоурт
Ин оффиcе
6 Жулй 1981 – 10 Жулй 1982
Аппоинтед бйМуҳаммад Зиа-ул-Ҳақ
Пресидент оф тҳе Wифақ ул Мадарис Ал-Арабиа, Пакистан
Ассумед оффиcе
19 Септембер 2021
Преcедед бйАбдур Раззақ Искандер
Пресидент оф тҳе Дарул Улоом Карачи[1]
Ассумед оффиcе
2022
Преcедед бйРафи Усмани
Персонал детаилс
Борн1943-йил 3-октябр (1943-10-03) (83 ёш)
Деобанд, Унитед Провинcес, Бритиш Индиа
Эдуcатион

Усмоний Дорул Улум Карачи, Карачи университети ва Панжоб университетида таҳсил олган. У 1960-йилдан Дорул Улум Карачида дарс бера бошлаган. 1967-йилдан бери урду тилидаги „Ал-Балагҳ“, 1976-йилдан буён эса инглиз тилидаги „Ал-Балагҳ Интернатионал“ журналларига муҳаррирлик қилиб келмоқда. У ислом ҳуқуқи ва унинг амалиёти соҳасида етук мутахассис сифатида эътироф этилган.[5] Шунингдек, у ИҲТ қошидаги Халқаро Ислом Фиқҳи Академиясининг доимий аъзоси ҳамда раисининг собиқ ўринбосари ҳисобланади. Бундан ташқари, у қароргоҳи Маккада жойлашган Ислом олами уюшмасининг ҳам аъзосидир. У ўзининг „Ислом ва туғилишни назорат қилиш“ номли илк китобини 17 ёшида ёзган. Олим араб, инглиз ва урду тилларида турли мавзуларга оид 143 та китоб муаллифидир. У ислом иқтисодиётига қўшган ҳиссаси билан кенг эътироф этилган бўлиб, Покистон ва хорижда банк ҳамда молия соҳасини исломлаштиришда етакчи рол ўйнаган. Унинг 1998-йилда нашр этилган ислом иқтисодиётига оид „Ислом молиясига кириш“ китоби муҳим асар сифатида баҳоланган. Ислом иқтисодиёти соҳасидаги кенг кўламли фаолияти унинг Ислом тараққиёт банки ҳузуридаги Баҳрайнда жойлашган исломий молия муассасаси — Ислом молия муассасалари учун бухгалтерия ҳисоби ва аудит ташкилоти (ААОИФИ) раиси этиб тайинланишига замин яратди. 2014-йилда у Покистон Давлат банки Шариат кенгаши раиси этиб тайинланган. Шунингдек, у ўндан ортиқ исломий банк ва молия институтларида ҳам Шариат кенгаши раиси сифатида фаолият юритган. Ислом иқтисодиётига қўшган ҳиссаси эътироф этилиб, 2014-йилда Ислом тараққиёт банкининг мукофотига сазовор бўлган. Унинг раҳбарлиги остида „Маорифул Қур’он“ тафсирининг инглиз тилига таржимаси ниҳоясига етказилди. Олим Қур’они каримнинг инглиз ва урду тилларидаги таржима ва тафсирларининг муаллифи бўлиб, улар мос равишда „Тҳе Нобле Қуран“ ва „Тавзиҳ ул-Қур’он“ номлари остида нашр этилган. Ушбу асарлар „Улум ул-Қур’он“ китоби билан бир қаторда унинг Қур’он илмлари ривожига қўшган улкан ҳиссасидир. Фиқҳ (ислом ҳуқуқшунослиги) соҳасидаги машҳур асарлари қаторига „Фатовойи Усмоний“, „Фиқҳ ул-бую’“, „Фиқҳий мақолат“, „Ислом ва замонавий иқтисодий муаммолар“, „Буҳус фий қазоя фиқҳийя муосира“ ва бошқалар киради. Унинг „Саҳиҳ Муслим“га ёзган „Такмилат Фатҳ ал-Мулҳим“ номли муфассал шарҳи олти жилддан иборат бўлиб, муаллифнинг энг сара асари ҳисобланади. Шунингдек, унинг раҳбарлигида „Ал-Мудаввана ал-Жоми’а“ ҳадис энсиклопедияси ҳам тузилган. Ҳадис илми соҳасидаги бошқа асарлари қаторига „Инъомул Борий“, „Дарсу Тирмизий“ ва „Суннатнинг нуфузи“ („Тҳе Аутҳоритй оф Суннаҳ“) кабилар киради. Халқ фаровонлиги йўлидаги хизматлари эътироф этилиб, 2019-йилда у Покистоннинг „Ситораи Имтиёз“ фуқаролик мукофоти билан тақдирланган. 2010-йилда Иордания қироли Абдуллоҳ ИИ уни „Мустақиллик“ ордени билан мукофотлаган. 2022-йилда эса Америка халқаро теизм университети томонидан унга адабиёт бўйича фахрий доктор (Доcтор оф Леттерс) илмий даражаси берилган.[6] Усмоний „Меэзан Банк“ка асос солиш орқали Покистонда исломий банкчилик тизимини илк бор йўлга қўйган.[6][7][8]

Ислом иқтисодиёти

Усмоний Покистонда „Меэзан Банк“ни ташкил этиш орқали мамлакатда исломий банк иши консепсиясига асос солган. Шунингдек, у турли илмий ва оммабоп журналларда чоп этилган исломий банк ва молия соҳасига оид мақолаларидан ташқари, араб, урду ҳамда инглиз тилларида исломий мавзулардаги китоблар муаллифи ҳамдир.

Тҳе Муслим 500 нашрига кўра: „Усмонийнинг асосий нуфузи ислом молияси масалаларида жаҳон миқёсидаги етакчи мутахассис эканлиги билан боғлиқ“.[15]

Илмий фаолияти

У ҳозирда Карачидаги Дорул Улум олийгоҳида Шайх-ул-Ҳадис ҳисобланади. Шунингдек, мазкур даргоҳда „Саҳиҳи Бухорий“, фиқҳ ва ислом иқтисодиётидан дарс беради ҳамда ўзининг „Ислоҳий хутбалар“и билан танилган. Генерал Зиё ул-Ҳақ президентлиги даврида у Ҳудуд, Қисос (яъни, жиноятга яраша жазо бериш ёки „кўзга — кўз“ тамойили) ҳамда Дия (хун пули)га оид қонунларни ишлаб чиқишда муҳим рол ўйнаган.[15]

Библиографияси

Асосий мақола: Тақий Усмоний библиографияси

Усмоний „Тавзиҳ ал-Қур’он“, „Ислом молиясига кириш“, „Замонавий фатволар“, „Суннатнинг мавқейи“, „Улум ул-Қур’он“ каби жами 143 та китоб муаллифи ҳисобланади. Шунингдек, у Шаббир Аҳмад Усмонийнинг „Фатҳ ал-Мулҳим“ асарига „Такмила Фатҳ ал-Мулҳим“ номли тўлдирма ҳам ёзган[2].

Манбалар

  1. ↑ „افغانستان کے دورے پر گئے مفتی تقی عثمانی کو صدر علوی کا فون“ (ур). Дуня Неwс (2022-йил 25-июл). Қаралди: 2024-йил 12-феврал.
  2. ↑ Зил Ҳума (Жануарй–Жуне 2019). "Муфти Муҳаммад Тақи Усмани ки марооф таснīфāт-о-тāлифāт ка та'āруфи жāйзаҳ". Рāҳатул Қулūб 3 (1): 197–224. ҳттпс://ири.аиоу.эду.пк/индехинг/?п=44425. Қаралди: 19 Жануарй 2021. Муҳаммад Тақий Усмоний]]

Адабиётлар

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Muhammad_Taqiy_Usmoniy" dan olindi