Muhammad Yusuf Munshiy sahifasining manbasini koʻrish

'''Muhammad Yusuf Munshiy ibn Xoʻja Baqo''' (XVII–XVIII asrlar) — balxlik tarixchi olim, [[Ashtarxoniylar]] davrida ijod qilgan. 

[[Subhonqulixon]] (hukmronligi: 1680—1702; Balx hokimi: 1651—1680), shuningdek, Muhammad Muqimxon ([[Balx]] hokimi: 1702—1707) saroylarida munshiy boʻlib xizmat qilgan. U [[Muhammad Muqimxon]]ga bagʻishlangan „[[Muqimxon tarixi]]“ ("Tarixi Muqimxoniy", 1697—1704) asarida Balx va qisman Buxoro xonligining XVII asrdagi ijtimoiysiyosiy tarixini bayon etadi. Bu asar muqaddima va 3 bobdan iborat boʻlib, 1-bobda [[Shayboniylar]] davrida [[Movarounnahr]]ning umumiy ahvoli tasvirlanadi. Asarning 2—3-boblari original boʻlib, unda [[Buxoro xonligi]] va [[Balx xonligi|Balxning]] Hindiston, Eron, Turkiya va Qashqar bilan boʻlgan siyosiy munosabatlari, [[Buxoro]] va [[Balx]] oʻrtasidagi qurolli kurash (1702—1704) xususida soʻz boradi. Asarda sufiylik tariqatlarining rahbarlari, nufuzli eshonlar, hukmdorlar (masalan, Balx hokimlari Solih Xoʻja, [[Mahmudbiy otaliq]], Badaxshon hukmdori Miryorbek), xattotlar, shoirlar, shuningdek, Qunduz (Qatagʻon), Termiz (Qoʻngʻirot), Balx (Qurama), Lagʻmon (Olchin)da yashovchi oʻzbek qavmlari hamda saroy mansablari va harbiy unvonlar toʻgʻrisida maʼlumotlar mavjud. Asarning 2-qismi nomaʼlum sabablarga koʻra yozilmay qolgan.

Ashtarxoniylar tarixini oʻrganishda muhim manba sanalgan bu asar („Ubaydullanoma“ va „Abulfayzxon tarixi“ asarlari uning mantiqiy davomi hisoblanadi) 1820-yillarda Rossiya orqali Yevropaga tarqaldi. Asardan parchalar fransuz tilida bosildi (1824), toʻla ravishda eski oʻzbek tiliga tarjima qilindi (1861). A. Semyonov tomonidan rus tilida chop etilgan.

== Manbalar ==
* Mukimxanskaya istoriya, T., 1956.

== Adabiyot ==
* Axmedov B., Istoriko-geograficheskaya literatura Sredney Azii XVI—XVIII vv., T., 1985.
* Qahramon Rajabov.

{{no iwiki}}

{{OʻzME}}    

[[Turkum:Buxoro xonligi tarixchilari]]

{{chala}}