Ziyosfera

Muhammad bin Husayn Al-Ali

Саййид Муҳаммад ибн Ҳусайн ибн Муҳаммад Салмон Ал-Аҳсаи Ал-Мусавий (1902 —1968-йил 3-октябр) саудиялик ҳуқуқшунос ва жафарий қози. У Ал- Мубарраз шаҳрида туғилган ва у ерда бир қанча Ал-Аҳса олимлари, жумладан, отаси ва Носир Ас-Салмон билан яшайди, кейин 1930-йилда Нажафга ҳижрат қилди ва унинг олимлари, жумладан Муҳаммад Ҳусайн ҳузурида бўлди. Ал-Найний, Маҳмуд аш-Шаҳрудий ва Абу ал-Ҳасан Ал-Исфаҳонийлар то ижтиҳод даражасига етиб, уларнинг кўпчилиги томонидан маъқуллангунича уларнинг ҳузурида илм олади. Кейин 1942-йилда Ал- Ахсага қайтиб келди ва у ерда жойлашиб, яшашни бошлади. У қўлёзма ва шеърлар ёзган, уларнинг аксарияти йўқолган[1],[2],[3].

Муҳаммад ибн Ҳусайн бин Муҳаммад Салмон Ал-Аҳсаи Ал-Мусавий
Таваллуди 1902-йил 3-октябр
Ал- Мубарраз
Вафоти 1388-ҳижрий йилнинг 11-ражаб куни
Уфуф, Ал-Ақсо
Касби Қози
Фаолият йиллари 1902 —1968
Болалари Аднан ибн Муҳаммад ибн Ҳусайн, Ҳусайн ибн Муҳаммад ибн Ҳусайн
Отаси Ҳусайн ибн Муҳаммад ибн Али ибн Ҳусайн ибн Салмон

Насли

У Муҳаммад ибн Ҳусайн ибн Муҳаммад ибн Али ибн Ҳусайн ибн Салмон ибн Муҳаммад ибн Юсуф ибн Али ибн Исмоил ибн Ҳусайн ибн Ҳасан ибн Иброҳим ибн Носир ибн Али ибн Солиҳ ибн Исо ибн Абдуллоҳ ибн Жаъфар ибн Мусо ибн Жаъфар ибн Муслим ибн Жаъфар ибн Муҳаммад ибн Муслим ибн Муҳаммад ибн Мусо ибн Али ибн Жафар ибн Ал-Ҳасан ибн Мусо ибн Жафар ибн Мусо ал-Козим[4].

Унинг таржимаи ҳоли

Муҳаммад ибн Ҳусайн Ал-Али ҳижрий 1320- йил / милодий 1902-йилда Ал-Ахса шаҳридаги Ал- Мубарраз шаҳрчасида туғилган ва у ерда шиа мусулмон оиласида ўсган. У ўз шаҳрида кичиклигидан ўқишни бошлаган, Қур’онни тугатган ва Аҳса мактабларида тарих ва эски ёзувларни ўзлаштирган. Кейинчалик эса, у отасининг барча муқаддима дарсларида қатнашди, ундан сўнг ҳам ўқишни давом эттирди ва Отаси билан „Ал-Аҳсо“да, бутун Сутуҳ китобларини ўқиди. Бундан ташқари, Ал-Ахсада у амакиси Носир Ал-Аҳсоий билан аспирантурада ўқиётганда чет элда тадқиқот ишини бошлади.

Нажафда ўқиш

Ҳижрий 1349-йил / милодий 1930-йилда у шиа мазҳабидаги таълимини тамомлаш учун Ироққа ҳижрат қилди ва Нажафда қўним топди ва у ерда 12 йил давомида бир қанча олимларнинг фиқҳ ва асослар бўйича чет элда таҳсил олди . Ҳасан Ал-Мусавий Ал-Исфаҳоний ва Муҳаммад Ризо Ал-Ёсин каби устозларда таълим олди. Ҳижрий 1361-йил / милодий 1942-йилгача Нажафда қолди.</бр> Унинг бир қанча шогирдлари Нажаф ва Ал-Ахсада у билан бирга таҳсил олдилар ва улар Муҳаммад Боқир Абу Хамсин, Муҳаммад бин Али Ал-Салмон Ал-Мусавий, Али Ал-Дандан, Аббос Ал-Дандан кабилар билан танишишдилар ва илм суҳбатларда қатнашдилар. Абдуллоҳ ибн Аҳмад Ал-Ҳожи Ал-Мусавий, Муҳаммад ибн Муҳаммад Али Ал Жубран, Абдуллоҳ Ал-Луими ва Аҳмад ибн Муҳаммад Тоҳир Ал-Салмон у кишига шогирт бўлишди.</бр> У ўз даврида катта мавқеда бўлган ва жаъфарий фиқҳида юксак даражага эришган, ижтиҳоди гувоҳи бўлган ва маъқулланган, амакиси Носир ал-Аҳсоийдан кейин Ал-Аҳсода диний ҳокимият лавозимига номзод бўлган. Ҳижрий 1356-йил / милодий 1937-йилда вафот этган, лекин бу ҳақида маълумотлар топилмаган.

Унга Ал-Ахсадаги қозилар тақлид қилишди

У ҳижрий 1369-йил / милодий 1950-йилда отаси вафот этгандан сўнг Ал-Аҳса шаҳридаги шиа жамоаси учун шариат судида узоқ вақт қозилик қилади. У ўзининг адолатли хулқ-атвори билан танилган ва уларнинг ҳеч бирига ножоиз ҳукм чиқармаган, аксинча, у ўзининг шиа жамиятини ҳимоя қилишга интилган, имкон қадар келишмовчиликларни ярашув ва тушуниш йўли билан ҳал қилишга ҳаракат қилган. Ва унинг отаси подшоҳлик бирлашгандан кейин Ал-Аҳсода биринчи бўлиб шиа Жафарий суд ҳокимияти лавозимини эгаллади ва вафотидан кейин унинг ўрнига ўғли ўтирди. Унинг қозилик мансабидаги фаолияти 19 йил, яъни отасининг вафотидан ҳижрий 1369-йилдан то 1388-йилда вафотигача давом этган. Муҳаммад Боқир Абу Хамин унга эргашди[5].

Вафоти

У 1388-ҳижрий йилнинг 11-ражаб, жумага ўтар кечаси юрак хуружидан сўнг, Ҳуфуф, Ал- Аҳсо шаҳридаги Қирол Файсал касалхонасида вафот этди. Жума куни эрталаб унинг жасади Ал- Мубарраз шаҳридаги Ал-Шу’ба мавзесидан шарқда жойлашган уламолар қабристонига дафн этишган, шоирлар мотам тутиб, Ал-Аҳса, Қатиф, Нажаф, Суқ шаҳарларида хотира кенгашлари ўтказишди. Ал-Шуюх, Басра, Ал-Муҳаммара ва Дамашқда ҳам у кишининг хотирасига атаб маросимлар ташкил этилди[6].

Шахсий ҳаёти

Унинг орқасида Аднан ва Ҳусайн исмли икки ўғил қолди.

Унинг ёзувлари

  • Унинг баъзи профессорларининг активлар етарлилиги ҳақидаги тадқиқот ҳисоботларини ёзган.
  • Ал-Ансорийнинг фойда китобига изоҳ тарзида асар яратган.
  • Алоҳида ҳуқуқшунослик тадқиқот гуруҳи ташкил этиб ундан хотиралар ёзиб қолдирган..

У ўзи ёзган шеърларининг кўпини йўқотиб қўйган ва баъзан шеърларидан иқтибос келтирган.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ наме="أعلام هجر">هاشم محمد الشخص. أعلام هجر من الماضين والمعاصرين, الأولى, بيروت: مؤسسة أم القرى للتحقيق والنشر, 2004 — 145-214-бет. 
  2. ↑ „قراءة في كتاب: السيد محمد العلي الأحسائي.. سيرة ومرحلة“. 2020-йил 15-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 15-феврал.
  3. ↑ „القضاء الجعفري في الأحساء - مجلة الواحة“. 2018-йил 5-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 15-феврал.
  4. ↑ наме="أعلام هجر">هاشم محمد الشخص. أعلام هجر من الماضين والمعاصرين, الأولى, بيروت: مؤسسة أم القرى للتحقيق والنشر, 2004 — 145-214-бет. 
  5. ↑ ҳттпс://жуҳаина.ин/?аcт=артc&ид=39862هاشم محمد الشخص. أعلام هجر من الماضين والمعاصرين, الأولى, بيروت: مؤسسة أم القرى للتحقيق والنشر, 2004 — 145-214-бет. 
  6. ↑ наме="أعلام هجر">هاشم محمد الشخص. أعلام هجر من الماضين والمعاصرين, الأولى, بيروت: مؤسسة أم القرى للتحقيق والنشر, 2004 — 145-214-бет.  
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Muhammad_bin_Husayn_Al-Ali" dan olindi