Мухаммедқул Нарзиқулович Нарзиқулов (1914-йил 27-июн [ба’зи манбаларда 10-июл], Хўжа-Аҳрор қишлоқ кенгаши, Россия империяси — 1986-йил, Тожикистон ССР) — совет, тожик ва ўзбек энтомологи; биология фанлари доктори (1958); Тожикистон ССР Фанлар академияси академиги (1966), Тожикистон ССРда хизмат кўрсатган фан арбоби (1980).

Таржимаи ҳол

1914-йил 10-июлда Хўжа-Аҳрор қишлоқ кенгашида туғилади.

1932-йилда Самарқанддаги мактабни мақтов ёрлиғи билан, 1937-йилда Ўзбекистон Давлат университетининг биология факултетини умуртқасизлар зоологияси мутахассислиги бўйича имтиёзли диплом билан тугатади .

1941-йилдан СССР Фанлар академиясининг Тожикистон филиали Зоология ва паразитология институтида фаолият юритади.

1942-йил март ойидан Қизил Армия сафида хизмат қилади; пулемёт ва миномёт билим юртини тамомлайди. Сталинград фронтида жанг қилиб, жиддий яраланади[1] .

У жароҳати туфайли демобилизасиядан сўнг Самарқанд педагогика институтида, сўнгра Ўзбекистон Давлат университетида (1945-йилдан — зоология кафедраси досенти) дарс беради [1] .

Муҳаммадқул Нарзиқулов 1946-йил октабрдан Зоология ва паразитология институтида ишлади. Тожикистон ССР Фанлар академияси Э.Н.Павловский: умуртқасиз ҳайвонлар систематикаси бўлимини бошқаради (1946—1974), сўнг институт директори (1948—1967, 1972—1984) вазифасида ишлайди. Бундан ташқари ўша пайтда Тожикистон давлат университетида, Тожикистон тиббиёт институтида дарс беради, Кобул университетида (1964, 1982) ма’рузалар қилади. Шунингдек, биология фанлари бўлими академик-котиби (1967-1984) ва Тожикистон ССР Фанлар академияси Президиумининг бош илмий котиби (1968-1971) бўлиб ҳам ишлайди.

 Муҳаммадқул Нарзиқулов 1986-йилда Тожикистон ССРда вафот этган.

Илмий фаолияти

У 1945-йилда номзодлик ишини, 1958-йилда докторлик диссертасиясини ҳимоя қилади[2] .

Асосий илмий ишлари Ўрта Осиёдаги шира ўсимлиги, унинг систематикаси ва биологиясини ўрганишга бағишланган. Олим 400 дан ортиқ илмий ишлар муаллифи саналади[1] [3] .

  • Пахта зараркунандаларига қарши курашнинг комплекс усулларини ишлаб чиқиш учун асос сифатида пахта агробиосенозлари ўрганади.
  • Шираларнинг 52 та янги тури ва 8 та туркумини ифодалаб беради.

Нарзиқулов 1957-йилдан — мухбир а'зо, 1966-йилда — Тожикистон ССР Фанлар академияси академиги . У 1970-йилларда у тоғли ҳудудларни ўзлаштиришнинг биологик асослари бўйича илмий кенгаш раиси, сўнг “1980-йилдаги одам ва биосфера” халқаро дастури бўйича Республика қўмитасининг раиси этиб сайланади[4].

Мукофотлари

Адабиёт

  • Биологлар: Биографик ма'лумотнома. - Киэв: Наукова Думка, 1984. - 816 п.: касал

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 О.Соболев.
  2. ↑ АН Республики Таджикистан.
  3. ↑ „РОССИЙСКАЯ НАЦИОНАЛЬНАЯ БИБЛИОТЕКА“.
  4. ↑ „Исследователь мира насекомых“. ант.тж (2011-йил 17-сентябр). 2016-йил 26-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 23-август.

Ҳаволалар

„Два славных имени учёных“. Вечёрка (2014-йил 22-июн).