Muhiuddin Xon
Муҳиуддин Хон (бенгалча: মুহিউদ্দিন খান; 1935-2016) Бангладешлик ислом олими[2][3][4][5][6] ва „Монтҳлй Мадина“ газетасининг собиқ муҳаррири[7]. Хон Қур’он шарҳловчиси, журналист, шоир, ёзувчи ва таржимон ҳам бўлган[8][9][10]. У биринчи марта Маарифул Қур’он тафсирини бенгал тилига таржима қилган[11].
Муҳиуддин Хон | |
|---|---|
| Файл:Муҳиуддин Кҳан.жпг | |
| Шахсий маълумотлар | |
| Таваллуди | 19-апрел 1935-йил |
| Вафоти |
25-июн 2016-йил (81 ёшда) |
| Дини | Ислом |
| Мазҳаб | Сунний |
| Юриспруденсия | Ҳанафий |
| Оқим | Девбандий |
| Асосий қизиқиш(лар)и | Тафсир |
| Машҳур фикр(лар)и | Сийрат адабиёти, Бенгал тилидаги ислом адабиёти амалиёти |
| Машҳур иш(лар)и | Машик Мадина, Маарифул Қуръан таржимаси |
| Алма матер | Ҳукумат мадрасаси Алия |
| Устозлар | Абдур Раҳмон Кошғарий |
Ёшлик даври ва таълим
Хон 1935-йил 19-апрелда Бенгал вилояти Кишореганж тумани Пакундиядаги Чхайчир қишлоғида она томонидан бобосининг уйида туғилган. Онасининг исми Мусаммат Робия хотин. Хон асли Мйменсингҳ туманидаги Гафаргаон шаҳрида жойлашган Ансарнагарлик бенгал мусулмон оиласига мансуб эди. Отаси Ҳаким Ансоруддинхон маорифчи ва мавлавий эди[12]. Хон мадарасада 1951-йилда Аалим, 1953-йилда Фозил даражасидан ўтган. 1953-йилда Даккадаги Ҳукумат мадрасаси Алияга ўқишга қабул қилинган. У ерда Абдурраҳмон Кошғарий ва бошқа алломалардан таҳсил олган. Хон мадрасада 1955-йилда ҳадис илмида комил, 1956-йилда фиқҳ бўйича комил илмий даражасини олди[13][14].
Касбий фаолияти
Хон 1960-йилда Wеэклй Ная Жамана, 1963—1970-йилларда Монтҳлй Дишари журнали таҳририятида ишлаган. 1961-йилдан то вафотигача Монтҳлй Мадина ва Ааж (Бугун) газетасининг муҳаррири бўлиб ишлаган[15]. Хон 1988-йилда Саудия Арабистонида жойлашган Рабатае Ааламе Ислами халқаро ташкилоти марказий ижроия қўмитаси аъзоси этиб тайинланган[16]. Ғарбий Бенгалия, Ассам, Трипурада таниқли ёзувчи бўлган[17]. Хон Мутамар ал-Алам Ал-Исломи Бангладеш бирлиги президенти, Бангладеш Жатия Сеэрат қўмитаси асосчиси[18], Настик-Муртад Протируд Андолон Ислами Мурча раиси ва Жамият Уламаэ Ислом раҳбари эди[19][20][21].
Хон 1971-йилги Бангладеш озодлик уруши даврида бенгаллик озодлик курашчилари билан ҳамкорлик қилган ва уларга ёрдам берган[22]. 1976-йил декабр ойида Бангладеш Жамият Улема-э-Ислом ташкилоти Патуахали жоме масжидида конференсия ўтказди. Унда Азизул Ҳақ партия президенти, Хон эса бош котиби этиб тайинланди. Хон ушбу лавозимда 1978-йилгача ишлади. 1996-йилги Жамият Марказий кенгашида Хон 51 аъзодан иборат ижроия кенгаши ижрочи президенти этиб тайинланди. Кенгашнинг собиқ президенти Ашраф Али Бишванати 2005-йил 20-майда вафот этгач, Хонга президент вазифасини бажарувчи мас’улияти юкланди[23].
Асарлари
Хон ислом адабиётини Бангла тилида ёзган, таҳрир қилган ва нашр этган[24][25][26]. У Муҳаммаднинг адабиётнинг алоҳида ва ноёб мавзуси бўлиши мумкинлигини англаб етди. Бугунги кунда сийрат адабиёти бенгал тилининг бой қисмидир[27]. 105 га яқин китобларни таржима қилган ва жамлаган[28][29][30]. Муҳаммад Шафи Девбандийнинг саккиз жилдли „Маарриф ал Қуран“ тафсир китобини урду тилидан бенгал тилига таржима қилган[31]. Асар Бангладеш Ислом жамғармаси томонидан нашр этилган. Ҳижрий 1413-йилда Мадинадаги Қирол Фаҳд Қур’он босма лойиҳаси Бенгал тилидаги бир жилдли тафсир нашрини[32] бутун дунё бўйлаб бенгал тилида сўзлашувчиларга бепул тарқатди. Хон Ал-Ғаззолийнинг Иҳяу Улумуддин ва Абул Калом Азаднинг Инсаниат Маwт ки Дарwаже Пор (ўзбекча: Ўлим қаршисида инсоният шакли) асарларини таржима қилган. У ташкил этган Мадина Публиcатионс нашриёти 1957-йилдан бошлаб Қур’он, ҳадис, сийрат-и Расул, тарих, анъана ва луғат каби турли мавзуларда 600 та сифатли китобларни нашр этди[33].
Муҳиуддин Хон ёзган ёки таржима қилган асарлар рўйхати:
- Ислам анд Оур Лифе (ইসলাম ও আমাদের জীবন)
- Тҳе Ригҳт Патҳ (সিরাতুল মুস্তাকীম)
- Маарифул Қур'ан (মারেফুল কোরআন সংক্ষিপ্ত বাংলা অনুবাদ সহ)
- Ҳолй Жамжам (জান্নাতের অমীয়ধারা পবিত্র যমযম)
- Тажреэдул Букҳари (তজরীদুল বোখারী)
- Азади Мовемент 1857 (আযাদী আন্দোলন-১৮৫৭)
- Эхтра-Ординарй Инcиденц оф Пропҳет Муҳаммад'с Лифе (খাসায়েসুল কুবরা: নবী (সা:) জীবনের অত্যাশ্চর্য ঘটনাবলী)
- Биограпҳй оф Пропҳет Муҳаммад'с (সীরাতুন নবী)
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Абдуллаҳ, Сед Анwар.. হুমায়ূন আহমেদের নবীজি ও শেষ দিনগুলোতে মুহিউদ্দীন খানের প্রভাব (бн). Жугантор (1-апрел 2018-йил).
- ↑ „Тҳе Фамоус Исламиc Счолар Маулана Муҳиуддин Кҳан пассед аwай“ (инглизча). Тҳе Сунрисе Тодай. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ Раҳман, Эмдад „Моулана Моҳиуддин“ (эн-гб). cйберсйлҳет.cом. 4-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ Перрй, Сусан; Сченcк, Cелесте Маргуэрите. Эе то Эе: Wомен Праcтисинг Девелопмент Аcросс Cултурес (инглизча). Зед Боокс, 2001. ИСБН 9781856498470.
- ↑ „Формер Виcе-Чанcеллор оф Дҳака Университй Проф Др Эмажуддин Аҳмед ат а дисcуссион он 'Лифе анд Wорк оф Маулана Муҳиуддин Кҳан, Эдитор оф монтҳлй Медина' органисед бй Замиате Уламаэ Ислам Бангладеш ат тҳе Жатия Пресс Cлуб он Тҳурсдай.“ (инглизча). Тҳе Неw Натион. 2017-йил 4-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ „Моулана Муҳиуддин Кҳан пассес аwай“ (инглизча). греэнwатчбд.cом. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ „Маулана Моҳиуддин Кҳан пассес аwай“ (инглизча). Даилй Сун. 2017-йил 4-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ „Тҳе Фамоус Исламиc Счолар Маулана Муҳиуддин Кҳан пассед аwай“ (инглизча). Тҳе Сунрисе Тодай. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ Раҳман, Эмдад „Моулана Моҳиуддин“ (эн-гб). cйберсйлҳет.cом. 4-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ „бн:মাওলানা মুহিউদ্দীন খান আর নেই“ (бн). Тҳе Даилй Санграм. 4-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ „Маулана Моҳиуддин Кҳан пассес аwай“ (инглизча). Даилй Сун. 2017-йил 4-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ হালিম উল্লাহ, মুহিউদ্দিন খাঁর বর্ণাঢ্য সীরাত
- ↑ „бн:স্মরণে বরণে মাওলানা মুহিউদ্দীন খান“ (бн). Тҳе Даилй Наядиганта. 2016-йил 2-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ „бн:মদিনা প্রেমিক মাওলানা মহিউদ্দিন খান | ইসলাম ও জীবন“ (бн). Жугантор.cом. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ „бн:মাসিক মদীনা সম্পাদক মাওলানা মুহিউদ্দীন খান স্মরণে“ (бн). Тҳе Даилй Инқилаб. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ „бн:মাওলানা মুহিউদ্দীন খান আর নেই“ (бн). Манаб Замин. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ „бн:স্মরণে বরণে মাওলানা মুহিউদ্দীন খান“ (бн). Тҳе Даилй Наядиганта. 2016-йил 2-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ „бн:উপমহাদেশের প্রখ্যাত আলেম গফরগাঁয়ের মাওলানা মুহিউদ্দীন খান“ (бн). www.борнамеланеwс24.cом. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.[сайт ишламайди]
- ↑ Риаз, Али; Фаир, Ассистант Профессор оф Сеcуритй Студиэс C. Чристине; Фаир, C. Чристине. Политиcал Ислам анд Говернанcе ин Бангладеш (инглизча). Роутледге, 4-октабр 2010-йил. ИСБН 9781136926242.
- ↑ „Маулана Моҳиуддин Кҳан пассес аwай“ (инглизча). Даилй Сун. 2017-йил 4-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ „бн:মাওলানা মুহিউদ্দীন খান আর নেই“ (бн). Тҳе Даилй Санграм. 4-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ Кҳадимани, Фаизул Ҳасан (2018), জমিয়ত কেন করি?, Пурана Палтан, Дакка: কিলিজ প্রকাশন, 27-бет
- ↑ পরিচিতি ও কর্মসূচি (бн). Пурана Палтан, Дакка: Бангладеш Жамият Улема-э-Ислам, 2016 — 28–30-бет. Қаралди: 6-июн 2022-йил (2022-йил 19-январда асл нусхадан архивланган).
- ↑ „Тҳе Фамоус Исламиc Счолар Маулана Муҳиуддин Кҳан пассед аwай“ (инглизча). Тҳе Сунрисе Тодай. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ „бн:বিশিষ্ট ইসলামী ব্যক্তিত্ব মাওলানা মুহিউদ্দিন খান আর নেই | অন্যান্য“ (бн). Тҳе Даилй Иттефақ. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ „Маулана Моҳиуддин Кҳан но море“ (инглизча). Тҳе Даилй Наядиганта. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ „бн:বাংলা ভাষায় সিরাত সাহিত্যের জনক মাওলানা মুহিউদ্দীন খান“ (бн). бҳорер-дак.cом. 4-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ „бн:মাসিক মদীনা সম্পাদক মাওলানা মুহিউদ্দীন খান স্মরণে“ (бн). Тҳе Даилй Инқилаб. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ „Моулана Муҳиуддин Кҳан ис но море - Натионал“ (инглизча). Неwс Бангладеш. 2023-йил 7-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ „бн:স্মরণে বরণে মাওলানা মুহিউদ্দীন খান“ (бн). Даилй Ная Диганта. 2016-йил 2-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ „Маулана Моҳиуддин Кҳан пассес аwай“ (инглизча). Даилй Сун. 2017-йил 4-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.
- ↑ Малик, Асадуззаман. Wҳат Тҳе Қур'ан Сайс (инглизча). АутҳорҲоусе, 26-июл 2007-йил. ИСБН 9781467019088.
- ↑ „бн:মাওলানা মুহিউদ্দীন খান: বুদ্ধিবৃত্তিক অঙ্গনের পথপ্রদর্শক আলিম“ (бн). оурислам24.cом. Қаралди: 3-декабр 2017-йил.