Мукеш Дҳирубҳаи Амбани (1957-йил 19-апрелда туғилган) – ҳиндистонлик миллиардер ва тадбиркор. Ҳозир у бозор қиймати бўйича Ҳиндистоннинг энг қиммат компанияси бўлган Релианcе Индустриэс компаниясининг раиси ва бошқарувчи директори ҳисобланади[4]. 2023-йил декабр ҳолатига кўра, бойлиги 92 миллиард долларга тенг бўлиб, Осиёдаги энг бой одам ва дунёдаги 15-энг бой одам ҳисобланади[5][6]. Плутократ сифатида тавсифланади. Бозорни манипуляция қилиш, сиёсий коррупсия, непотизм айбловлари билан ном қозонган[7][8][9][10][11][12]. Тиме журнали уни 2019-йилнинг энг нуфузли 100 кишилари рўйхатига киритди[13].

Мукеш Амбани
Таваллуди 1957-йил 19-апрел (1957-04-19) (69 ёш)[1][2]
Турмуш ўртоғи Нита Амбани
Болалари Акаш Амбани
Анант Амбани
Иша Амбани[3]
Веб-сайти Мукеш Амбани

Биографияси

Мукеш Дҳирубҳаи Амбани 1957-йил 19-апрелда Британия мустамлакаси – Аданда (ҳозирги Яман) гужарат ҳиндулари Дҳирубҳай Амбани ва Кокилабен Амбани оиласида туғилган. Унинг укаси Анил Амбани ва икки синглиси бор: Нина Бҳадрашям Котҳари ва Дипти Даттараж Салгаонкар.

Амбани Яманда қисқа вақт яшади. Отаси 1958-йилда Ҳиндистонга қайтиб, зираворлар ва тўқимачилик билан шуғулланадиган савдо бизнесини юритган[14][15][16]. Унинг оиласи 1970-йилларга қадар Мумбайнинг Бҳулешвар шаҳрида икки хонали оддий квартирада яшаган[17]. Оиланинг молиявий аҳволи Ҳиндистонга кўчиб ўтгандан кейин бироз яхшиланди, аммо Амбани коммунал уйда яшади, жамоат транспортидан фойдаланди[18]. Кейинчалик Дҳирубҳаи Колабада „Денгиз шамоли“ деб номланган 14 қаватли турар жойни сотиб олди. Амбани ва унинг акаси оилалари билан турли қаватларда яшар эди[19].

Амбани Мумбайдаги Ҳилл Гранге ўрта мактабида кейинчалик унинг яқин ҳамкори бўлган Ананд Жане билан бирга ўқиди[20]. Ўрта мактабни тугатгандан сўнг, Мумбайдаги Саинт-Хавиэр коллежида ўқиди[21]. Кейинчалик Кимё-технология институтида кимё муҳандислиги бўйича бакалавр даражасини олди[22][23].

Амбани ўз устозлари Wиллиам Шарпе ва Манмоҳан Шармадан илҳомланганини айтган[22].

1981-йилда отаси Дҳирубҳаи Амбанига ўзининг Релианcе Индустриэс Лимитед оилавий бизнесини бошқаришда ёрдам бера бошлади. Бу вақтга келиб, компания кенгайиб, нефтни қайта ишлаш ва нефт-кимё билан ҳам шуғулланган эди. Бизнес, чакана савдо ва телекоммуникация соҳаларида маҳсулот ва хизматларни ўз ичига олган Релианcе Ретаил Лтд шўба корхонаси ҳам Ҳиндистондаги энг йирик чакана сотувчи ҳисобланади[24]. 2016-йил 5-сентябрда ишга туширилгандан бери Релианcе мамлакат телекоммуникация хизматларида биринчи бешликдан жой олди.

2016-йил ҳолатига кўра, Амбани дунёнинг 36-энг бой одами сифатида қайд этилган. Сўнгги ўн йил давомида Форбес журнали рўйхатида Ҳиндистоннинг энг бой одами унвонини доимий равишда эгаллаб келмоқда[25]. Форбес журналининг дунёдаги энг қудратли одамлари рўйхатидаги ягона ҳинд тадбиркоридир[26]. 2020-йил октябр ҳолатига кўра, Мукеш Амбани Форбес талқини бўйича дунёдаги 6-энг бадавлат кишидир[27]. 2018-йилнинг июл ойида 44,3 миллиард доллар бойлиги билан Алибаба Гроуп ижрочи раиси Жаcк Мани ортда қолдириб, Осиёнинг энг бой одамига айланди. Шимолий Америка ва Европадан ташқаридаги дунёдаги энг бой одамдир[28]. Хитойнинг Ҳурун тадқиқот институти маълумотларига кўра, 2015-йили Амбани Ҳиндистон хайриячилари орасида бешинчи ўринни эгаллаган[29]. У Банк оф Америcа директори этиб тайинланди ва унинг бошқарувида бўлган биринчи ноамерикалик бўлди[30].

Релианcе орқали Ҳиндистон Премер-лигаси Мумбай Индианс франшизасига ҳам эгалик қилади. Ҳиндистон Суперлигасининг асосчиси ҳисобланади[31]. 2012-йилда Форбес уни дунёдаги энг бой спорт ҳомийларидан бири деб атади[32].

Шахсий ҳаёти

1985-йилда Нита Амбани билан турмуш қурган, уларнинг Акаш ва Анант исмли икки ўғли бор. Акашнинг Ишани исмли қизи бор[33][34]. Дунёдаги энг қиммат хусусий турар-жойлардан бири бўлган Антилиада истиқомат қилади, бинонинг қиймати 1 миллиард долларга етади[35]. Бинога техник хизмат кўрсатиш учун 600 нафар ходим бўлиб, учта вертолёт майдончаси, 160 машинага мўлжалланган гараж, хусусий кинотеатр, бассейн ва фитнес марказини ўз ичига олади[36].

2007-йилда Амбани хотинига 44 ёшга тўлиши муносабати билан 60 миллион долларлик Аирбус А319 самолётини совға қилди[37]. 180 йўловчини сиғдира оладиган Аирбус яшаш хонаси, ётоқхона, сунъий йўлдош телевидениэси, WиФи, скй бар, жакузи ва офисни ўз ичига олган[38]. Амбани 2008-йилда Мумбаи Индианс ИПЛ крикет жамоасини 111,9 миллион долларга сотиб олганидан кейин „Дунёнинг энг бой спорт жамоаси эгаси“ унвонига сазовор бўлди[39][40].

Мукеш Амбани қаттиқ вегетариан ва алкогол истеъмол қилмайди[41].

Хабар қилинишича, 2012-йил 31-мартда якунланган молиявий йил давомида Релианcе Индустриэс Лтд (РИЛ) раҳбари сифатидаги йиллик маошидан деярли ₹240 миллиондан воз кечишга қарор қилган. Мукеш Амбани компаниянинг 50,4% улушига эга[42]. Бу ҳаракат унинг маошини кетма-кет тўртинчи йил 150 миллион ₹ билан чеклаб қўйди[43]. 2019-йил бошида Мумбай суди унинг акаси Анил Амбани швед ишлаб чиқарувчиси – Эриcссон ширкати томонидан судга берилган[44]. 2021-йилда Мумбайда Амбанига суиқасд уюштирилди[45]. 2023-йилда у электрон почта орқали ўлдириш билан қўрқитилди[46].

Манбалар

  1. ↑ Нолан, Жеаннетте „Мукеш Амбани“. Энcйcлопаэдиа Британниcа. Қаралди: 7-октабр 2013-йил.
  2. ↑ „Тҳе Редифф Бусинесс Интервиэw/ Мукеш Амбани“. Редифф.cом (17-июн 1998-йил). Қаралди: 22-ауг 2013-йил.
  3. ↑ „НЙ Тимес пиcс он Мукеш Амбани“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (15-июн 2008-йил). Қаралди: 22-ауг 2013-йил.
  4. ↑ „Мукеш Амбани :: РИЛ :: Релианcе Гроуп оф Индустриэс“. Релианcе Индустриэс Лимитед. 2015-йил 16-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 22-август.
  5. ↑ „Мукеш Амбани“ (эн). Форбес. Қаралди: 2023-йил 27-январ.
  6. ↑ „Реал Тиме Биллионаирес“ (эн). Форбес. Қаралди: 2023-йил 27-январ.
  7. ↑ „Меэт Асиа'с милленниал плутоcрац“. Тҳе Эcономист.
  8. ↑ „Блинд Амбитион“. Оутлоокиндиа.cом/. 2018-йил 14-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 26-август.
  9. ↑ „А Ҳисторй Оф Cонтроверсиэс“.
  10. ↑ „НИCЛ сcам: CБИ филес чаргес агаинст Релианcе Индустриэс Лимитед, 4 ретиред инсуранcе фирм эмплоеэс“. Тҳе Тимес оф Индиа. 2018-йил 10-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 26-август.
  11. ↑ „CАГ флайс Оил Мин фор аллоwинг РИЛ то ретаин Д6 ареа“. Индиа Тодай. 2018-йил 5-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 26-август.
  12. ↑ Сcролл Стафф. „СЕБИ финес Релианcе Индустриэс, Мукеш Амбани Рс 40 cроре фор 'манипулативе традес' ин 2007“. Сcролл.ин.
  13. ↑ Маҳиндра, Ананд. „100 Мост Инфлуэнтиал Пеопле - Мукеш Амбани“. Тиме (2019). 2023-йил 19-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 19-май.
  14. ↑ Мажумдар, Шямал. „Ҳоw Дҳирубҳаи Амбани чангед тҳе стйле оф доинг бусинесс ин Индиа“. Редифф.cом (2015-йил 14-январ). Қаралди: 2021-йил 10-август.
  15. ↑ Пандей, Пиюш. „РИЛ сет то парт wитҳ 'Онлй Вимал' бранд“. Тҳе Тимес оф Индиа (2012-йил 22-июн). Қаралди: 2021-йил 10-август.
  16. ↑ „Лифе сторй оф Мукеш Амбани“ (эн-УС). трутҳофтҳоугҳц.cом (2017-йил 23-феврал). 2019-йил 15-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 30-июл.
  17. ↑ „Релианcе дидн'т гроw он пермит раж: Анил Амбани“. Редифф.cом (2002-йил 11-май). Қаралди: 2010-йил 28-октябр.
  18. ↑ Гиридҳарадас, Ананд. „Меэт Мукеш Амбани: Индиа'с Ричест Ман“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (2008-йил 15-июн). Қаралди: 2021-йил 10-август.
  19. ↑ Ярдлей, Жим. „Соаринг Абове Индиа'с Повертй, а 27-Сторй Ҳоме“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2010-йил 28-октябр). Қаралди: 2021-йил 10-август.
  20. ↑ Бҳупта, Малини. „Ананд Жаин: А боне оф cонтентион бетwеэн тҳе Амбани бротҳерс“ (эн). Индиа Тодай (2005-йил 17-январ). Қаралди: 2021-йил 10-август.
  21. ↑ Фернандес, Касмин. „Ст. Хавиэр'с ис тҳе Индиан Ҳогwарц“ (эн). Мид-Дай (2010-йил 2-январ). 2020-йил 4-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 10-август.
  22. ↑ 22,0 22,1 „Мукеш Амбани он ҳис чилдҳоод, ёутҳ“. Редифф.cом (2007-йил 19-январ). Қаралди: 2021-йил 10-август.
  23. ↑ Амбани, Мукеш (2001). „Ре-Ориэнтинг Эдуcатион ат УДCТ“. Тҳе Бомбай Течнологист (инглизча). 50-жилд, № 1. 33–35-бет. ИССН 0067-9925. 12 Жуне 2020да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 12 Жуне 2020.
  24. ↑ Кумар, Абҳинеэт. „Амбани топс ретаилер лист, тоо“. Бусинесс Стандард (2013-йил 17-август). Қаралди: 2021-йил 10-август.
  25. ↑ „Билл Гатес ричест ман ин wорлд, Мукеш Амбани ат 36тҳ: Форбес“. Тҳе Эcономиc Тимес (2016-йил 2-март). Қаралди: 2021-йил 10-август.
  26. ↑ „Тҳе Wорлд'с Мост Поwерфул Пеопле“. Форбес. Қаралди: 2021-йил 10-август.
  27. ↑ „Реал Тиме Биллионаирес“ (эн). Форбес. Қаралди: 2022-йил 12-феврал.
  28. ↑ „Биллионаире Мукеш Амбани топплес Жаcк Ма ас Асиа'с ричест персон“. Тҳе Тимес оф Индиа (2018-йил 13-июл). Қаралди: 2021-йил 10-август.
  29. ↑ Балачандран, Ману. „Индиа'с биггест пҳилантҳропист ис севен тимес море генероус тҳан тҳе нехт“. Қуартз Индиа (2015-йил 5-январ). 2018-йил 13-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 10-август.
  30. ↑ „Мукеш Амбани аппоинтед Банк оф Америcа ас диреcтор“. Тҳе Эcономиc Тимес (2011-йил 16-март). Қаралди: 2019-йил 25-январ.
  31. ↑ Ҳисcоcк. „Индиан тйcоон Мукеш Амбани баcкс неw соccер леагуэ“. Ҳералд Сун (2010-йил 14-декабр). 2021-йил 10-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 10-август.
  32. ↑ „Ричест Оwнерс ин Спорц: Мукеш Амбани“. Форбес (2012-йил 12-март). Қаралди: 2021-йил 10-август.
  33. ↑ „Индиа'с ёунг биллионаире ҳеирс анд ҳеирессес“. Индиа ТВ (2012-йил 28-ноябр). Қаралди: 2021-йил 10-август.
  34. ↑ Вартак, Приянка. „Нита Амбани'с сторй, фром счоол теачер то Индиа'с wеалтҳиэст wоман, ис wортҳ а реад!“ (эн-ГБ). Тҳе Фреэ Пресс Жоурнал (2017-йил 24-ноябр). 2017-йил 24-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 10-август.
  35. ↑ Магниэр, Марк. „Мумбаи биллионаире'с ҳоме боасц 27 флоорс, оcеан анд слум виэwс“. Лос Ангелес Тимес (2010-йил 24-октябр). Қаралди: 2021-йил 10-август.
  36. ↑ Ҳанраҳан, Марк. „Антилиа: Инсиде Мукеш Амбани'с 27-Сторй Мумбаи Ресиденcе, Тҳе Wорлд'с Фирст 40 Биллион Ҳоме (ПҲОТОС)“ (эн-УС). ҲуффПост (2012-йил 18-май). Қаралди: 2021-йил 10-август.
  37. ↑ „Мукеш Амбани гифц wифе жет он биртҳдай“ (эн-ИН). Реутерс (2007-йил 2-ноябр). 2020-йил 4-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 10-август.
  38. ↑ „Мукеш Амбани гифц Рс 240 cр жет то wифе“. Редифф.cом (2007-йил 3-ноябр). Қаралди: 2021-йил 10-август.
  39. ↑ Баденҳаусен, Курт. „Тҳе Wорлд'с Ричест Спорц Теам Оwнерс 2018“ (эн). Форбес (2018-йил 7-март). Қаралди: 2018-йил 1-август.
  40. ↑ „Биг бусинесс анд Боллйwоод граб стакес ин ИПЛ“ (эн). ЭСПНcриcинфо (2008-йил 24-январ). Қаралди: 2021-йил 10-август.
  41. ↑ „Мукеш Амбани ис Индиа'с ричест ман фор тҳе сеcонд еар ин а роw“. тҳомасwҳите.cом (2010-йил 1-июн). 2013-йил 15-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 9-апрел.
  42. ↑ Чу, Патриcк; Идаю Исмаил, Неттй. „Мукеш Амбани Баcкед бй Индиа Поwер Ҳолдингс Провес Асиа'с Топ Биллионаире“. Блоомберг (2012-йил 5-март). Қаралди: 2021-йил 10-август.
  43. ↑ „Мукеш Амбани форгоэс Рс 23.82 cроре фром ҳис пай паcкаге“. Тҳе Тимес оф Индиа (2012-йил 9-май). Қаралди: 2022-йил 15-январ.
  44. ↑ Алцтедтер, Ари; Санжаи, П. Р.. „Мукеш Амбани Wон тҳе Wорлд'с Мост Эхпенсиве Сиблинг Ривалрй“. Блоомберг Бусинессwеэк (2020-йил 3-июн). Қаралди: 2021-йил 10-август.
  45. ↑ „Мукеш Амбани бомб сcаре брингс Мумбаи'с диртй политиcс инто тҳе опен“. Финанcиал Тимес (2021-йил 4-апрел).
  46. ↑ „Мумбаи: Мукеш Амбани Реcеивес Деатҳ Тҳреат Виа Эмаил; Пробе Он“ (эн). Неwс18 (2023-йил 28-октябр).