Mullagali Yaushev
Муллагали Ахметжанович (Гали Ахметович) Яушев (1864, Оренбург вилояти – 1926, Тошкент) татар ҳомийи ва жамоат арбоби, биринчи гилдия савдогари. Ака-ука Яушевлар савдо уйи раҳбари ҳамда савдогар Яушевлар сулоласининг вакили.
| Муллагали Яушев Ахметжанович | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
5-декабр 1864-йил |
| Вафоти |
1926-йил Тошкент, СССР |
Тадбиркорлиги
Муллагали Яушев Абдулвали Ахметжанович Яушевнинг укаси бўлиб, акасининг вафотидан кейин1906-йилда оилавий корхонани бошқарган[1]. Яушевлар компаниясининг асосий фаолияти саноат ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқариш билан савдо қилишга қаратилган эди.
Муллагали Яушевнинг раҳбарлиги даврида „Ака-ука Яушевлар“ савдо уйи бир нечта йирик замонавий савдо марказларини қурди: Троицк (1911), Челябинск (1913), Тошкент ва Қўстанайда (1915)[2]. Троицкда битта 4 қаватли бинонинг қурилиши 300 минг рублни ташкил этди ва унинг ходимлари сони 125 кишига етди[3].
1915-йилда Муллагали Яушевга тижорат маслаҳатчиси унвони берилди.
Ижтимоий фаолияти
Муллагали Яушев Ахметжанович 1906-йил январда Петербургда бўлиб ўтган Иккинчи Бутунроссия мусулмонлари қурултойи делегати бўлган.
Татар либерал ҳаракати[4] ва жадидчилик ҳаракатининг фаол иштирокчиси эди.
Ахметжанович 1914–1917-йилларда Тринитй Cитй Дума ва Тринитй Дистриcт Земство Ассамблеяси мажлисининг асосий овоз берувчилари қаторида бўлган.
1917-йил октябр ойида Татар-Башкир миллий-маданий мухториятининг миллий ҳукумати комиссияси аъзоси бўлган[5]. Шунингдек, унинг фондига 100 минг рубл хайрия қилган[6].
Хайриялари

Яушев 1901–1906-йилларда Троицк мусулмонлар хайрия жамиятининг фахрий аъзоси ва 1907–1917-йилларда эса унинг раиси бўлган. 1901-йилда ғазначи этиб сайланди. У мусулмонлар уйи ижроия комиссиясини бошқарган[7].
Муллагали Яушев 1909-йилда Қўстанайдаги мусулмон хайрия жамияти, 1914-йилда эса бошланғич таълим муассасалари ўқувчиларига ғамхўрлик қилиш учун „Трилистник“ жамияти асосчиларидан бири бўлган.
1914-йилда оиласи билан Троицкда аёллар мадрасасини ташкил этади[8].
Яушев Санкт-Петербургда собор масжиди қурилиши учун 1 минг рубл хайрия қилди.
Манбалар
- ↑ „Проект «Культурная карта Казахстана» — Костанайская соборная мечеть“. 2017-йил 6-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 28-октябр.
- ↑ „ПАССАЖУ ЯУШЕВЫХ — 100 ЛЕТ!“. 2016-йил 16-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 28-октябр.
- ↑ „Нотҳинг фоунд фор 2013 10 Яушевйи“ (ру-РУ). Қаралди: 2023-йил 3-ноябр.[сайт ишламайди]
- ↑ Рауф Гизатуллин: Булгарлики средней Волги. Образес современной толерантности демонстрировал Троицк эщэ в ХИХ веке – Южноуралская панорама, 11 Августа 2015
- ↑ Д. Н. Денисов, А. Ю. Хабутдинов. Формированиэ и эволюция мусулманских общин Троицка и Челябинска в консе ХВИИИ – начале ХХ века – Татариcа, 17/2/2021
- ↑ Великая российская революция 1917 года и мусулманскоэ движениэ – Центр гуманитарних инициатив, Институт истории РАН, Москва, Санкт-Петербург, 2019 – с. 391
- ↑ „100 великих предпринимателей России“ " Номинанти " Яушев Абдулвали Ахметжанович
- ↑ В октябре исполниця 100 лет одному из примечателних зданий Челябинска – бившему пассажу Яушевих – Южноуралская панорама, 25 Сентября 2013