Muqaddas Pavel
Муқаддас Павел (италянча: Сан Паоло) — Микеланджело томонидан яратилган тўртта мармар ҳайкалдан бири. 1501−1504 Сиэна собори Пикколомини қурбонгоҳи учун. Герберт фон Эйнемнинг сўзларига кўра, бу ҳайкал ҳайкалтарошнинг ёшлигидаги мумкин бўлган автопортрети бўлса, Павел „Павлуснинг мурожаати“ фрескасидаги унинг кексаликдаги портрети[1].
Яратилиш тарихи
Микеланджело Сиэна соборидаги Пикколомини ибодатхонасини безаш учун ўн беш нафар ҳайкал яратиш тўғрисидаги келишувни „Девид“[2] учун шартномадан бир неча ой олдин кардинал Франческо Пикколомини билан тузган. Шартнома шартларига кўра, Микеланджело уч йил давомида ҳайкалларни қозиқ қилиб қўйиши ва бунинг учун 500 дукат олиши керак эди. 1504-йилга келиб қурбонгоҳнинг тўртта ҳайкали[3] тайёр бўлади.
Ню-Орлеан университети профессори Лоуренс Женкенс[4] таъкидлаганидек, бу ўша пайтда жуда катта солиқ тўлови бўлган, бироқ у санъацҳунослар томонидан етарлича эътиборга олинмаган. Вазари ҳам, Кондиви ҳам Микеланджелонинг бу асарларини эслатмайди. Женкенснинг фикрича, Микеланжелонинг ўзи бу ишларни ёшлик ва шошқалоқлик натижаси деб ҳисоблаган бўлиши мумкин[5].
Тавсиф

Ҳайкалда ҳаворий Павел тасвирланган, унинг ўнг қўли танаси бўйлаб эркин ётади, чап қўли эса тирсагида эгилиб, унинг атрофидаги кийимни ушлаб туради. Авлиёнинг ўнг елкаси бироз пастга туширилади ва чап оёғи олдинга қўйилади. Павелнинг қошлари худди қуёшга қарагандек чимирилган. Ҳаворийнинг жингалак сочлари ва узун жингалак соқоли бор.
Уилям Уоллеснинг ёзишича, „Муқаддас Павел“ ҳайкалининг „экспрессионистик ҳолати ва парда“ ўзининг кейинги давомини "Сент-Метю" ҳайкалида топади[6].
Ҳайкал қурбонгоҳнинг пастки қаватида, ўнг томонда жойлашган.
Санъатдаги тасвир
Бу тартиб Карел Шулснинг „Тош ва оғриқ“ (1943) биографик романида келтирилган[7]. Ирвинг Стоуннинг „Оғриқлар ва қувончлар“ (1961) асарида қурбонгоҳ ҳайкаллари „тўлиқ кийимли ҳайкаллар… улар музлатилган расмларга ўхшаш қоронғи бўшлиқларга жойлаштирилган“[8] сифатида тасвирланган.
Манбалар
- ↑ Эинем 1973.
- ↑ Роллан 1992.
- ↑ Эрпель 1990.
- ↑ „Лаwренcе Женкенс“ (эн). финеарц.уно.эду. 2012-йил 6-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 2-июл.
- ↑ А. Лаwренcе Женкенс. Мичелангело, тҳе Пиccоломини анд Cардинал Франcесcо'с чапел ин Сиэна Cатҳедрал. — 2002. — Т. 144, вып. 1197. — С. 752. (ингл.)
- ↑ Wаллаcе 2010.
- ↑ Шульц 2007.
- ↑ Ирвинг Стоне. „Тҳе Агонй анд тҳе Эcстасй“ (эн) 390. www.сcрибд.cом. — „(…)Алл тҳе марблес ҳаве то бе фуллй cлотҳед; тҳей муст го инто дарк ничес wҳере тҳей wилл бе сеэн онлй ас ригид стилл лифес. Ҳоw cан И тиэ уп тҳреэ wҳоле еарс оф мй лифе филлинг Брегно'с ҳигҳлй деcоратед алтар wитҳ море деcоратионс?“. 2012-йил 7-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24 червня 2012.
Адабиётлар
- Вазари Д.. Жизнеописания прославленных живописцев, скульпторов и архитекторов. (Украинча)
- Микеланджело. Поэзия. Письма. Суждения современников / сост. В. Н. Гращенков. М.: Искусство, 1983.
- Эрпель Фриц.. Микеланджело / Пер. с нем. Сергея Данильченко. Берлин: Хеншель, 1990. ИСБН 3-362-00044-4.
- Шульц К.. Камень и боль: роман. М.: Эксмо, 2007. ИСБН 5-699-20485-7.
- Эриc Сcиглиано.. Мичелангело'с Моунтаин: Тҳе Қуэст Фор Перфеcтион Ин Тҳе Марбле Қуарриэс Оф Cаррара. Симон анд Счустер, 2005. (Инглизча)
- Роллан Р.. Жизнь Микеланджело // Жизни великих людей: Пер. с франц. В. Курелла. М.: Известия, 1992 — 71 —197-бет. ИСБН 5-206-00351-4. (рус.)
- Ҳерберт вон Эинем; Роналд Тайлор.. Мичелангело. (Инглизча)* Wиллиам Wаллаcе.. Тҳе Треасурес оф Мичелангело. Андре Деуцч, 2010. ИСБН 978-0-233-00253-8. (Инглизча)