Musoxon masjidi
Мусо Хон масжиди (бенгалча: মুসা খান মসজিদ) Бангладешда қурилган Бобурийлар даврига оид бино бўлиб, мамлакат пойтахти Дакканинг жанубий қисмида жойлашган[1]. 18-асрда қурилган масжид муҳим тарихий аҳамиятга эга бўлиб, ўрта аср Бенгалиясининг энг кўзга кўринган баро-буянларидан бири, Исо Хоннинг ўғли Мусо Хоннинг шарафига шундай номланган. Иншоот Бенгалияда Бобурийлар даврида Мусохоннинг набираси Дивон Мунавархон томонидан бунёд этилган[2].
| Масжид | |
 | |
| Мамлакат |  Бангладеш
|
| Шаҳар | Дакка |
| Координаталар | 23°43′36″Н 90°24′03″Э / 23.7268°Н 90.4007°Э |
| Йўналиши | сунний |
| Меъморий услуб | Ислом ва Бобурийлар меъморчилиги |
| Асосчи | Дивон Мунавархон |
| Асосий сана: 16-аср
| |
| Гумбазлар сони | 3 |
| Гумбазлар сони | 3 |
| Миноралар сони | 4 |
| Миноралар сони | 4 |
Уч гумбазли масжид ҳозирда Дакка университети кампусида, Шаҳидуллоҳ залининг ёнида, Керзон залининг орқа қисмида жойлашган. Бангладеш ҳукумати томонидан амалга оширилган метро-темирйўл лойиҳаси туфайли масжид ҳозирда катта хавф остига тушиб қолган ва метро-темир йўли туфайли жиддий оқибатларга юз тутиши мумкин бўлган 75 та иншоот рўйхатига киритилган[3].
Тавсифи
Ўрта асрларда Бенгал ўлкаси тарихда Баро-Бҳуян номи билан машҳур бўлган тахминан ўн икки ер эгалари томонидан бошқарилган. Баро-Бҳуянларга Ражпут мусулмон қўмондони Исо Хон бошчилик қилган, у бир қатор муваффақиятли ҳарбий юришларни амалга оширган ва вафотигача Бенгалиядаги Бобурийлар босқинига муваффақиятли қаршилик кўрсатган. У тузган мамлакат пойтахти Нараянганж туманининг Сонаргаон шаҳрида жойлашган.
1599-йилда вафот этганидан сўнг, унинг ўғли Мусохон бошқарувни ўз қўлига олади ҳамда ғарбий ва шимолий ҳудудларда Бобурийларга қарши жанг қилиб отасининг ишларини давом эттиради. Аммо охир-оқибат Бобурийлар генерали Ислом Хон И томонидан мағлубиятга учрагач, кейинчалик Бобурийларга содиқ бўлиб, Бобурий армияси учун хизмат қилади. Мусо Хон 1623-йилда вафот этади ва Даккада дафн қилинади[1].
Унинг набираси Дивон Мунавархон бобосини хотирлаб Мусохон қабри ёнида масжид бунёд эттиради.
Архитектураси
Масжид учта гумбаздан иборат бўлиб, у баландлиги тахминан 3 метр бўлган платформа устида қурилган. Платформанинг кенглиги 17 метрдан 14 метргача етади. Платформа остида бир қатор хоналар жойлашган бўлиб, улар ҳозирда реконструксияга мухтож[1].
Саҳнанинг юқори қисмига жануби-ғарбий бурчакда жойлашган зинапоя орқали чиқиш мумкин. Масжид платформанинг ғарбий қисмини эгаллайди. Ёнларида қўшимча миноралари бўлган тўртта саккиз қиррали бурчак миноралари текис истеҳкомлар устида кўтарилиб, тепасида гумбазли ихчам хоначалар билан тугалланади[2].
Хавф-хатарлар
Мамлакатнинг энг кам учрайдиган иншоотларидан бири бўлган Бобурий иншоотининг тақдири унга туташ метро-темир йўл лойиҳаси туфайли хавф остида қолган. Ушбу тузилма лойиҳа сабаб хавф остида қолган тарихий аҳамиятга эга 75 та тузилма қаторига киритилган[4].
Галерея
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Нанди, Дипан. „бн:বারোভূঁইয়াদের শেষ স্মৃতিচিহ্ন মুসা খান মসজিদ“ (бн). Жаижаидин (2012-йил 25-август). 2016-йил 16-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 16-октябр.
- ↑ 2,0 2,1 Бари, МА „Муса Кҳан Мосқуэ“, . Банглапедиа: Натионал Энcйcлопедиа оф Бангладеш, Сеcонд Ислам: , Асиатиc Соcиэтй оф Бангладеш, 2012.
- ↑ „Муса Кҳан Мосқуэ“. дҳака.гов.бд. Натионал Портал оф тҳе Говернмент (2015-йил 4-июл). 2016-йил 19-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 16-октябр.
- ↑ Аламгир, Моҳиуддин. „Дисфигуринг ҳисторй ин тҳе наме оф реноватион“. Неw Аге (2015-йил 4-июл). 2016-йил 16-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 16-октябр.