Ziyosfera

Mustafo III

Мустафо ИИИ (Усмонли турк тилида:مصطفى ثالث|лит=Муṣṭафā-йи сāлис) (28 Январ 1717 – 24 Декабр 1773) – Усмонлилар империясининг 1757-1773-йиллардаги ҳукмдори. Аҳмаднинг ўғли (1703–30) ва Абдулҳамиднинг (1774–1789) укаси[5][6].

Мустафо ИИИ
مصطفى ثالث
Тугҳра оф Мустафа ИИИ.ЖПГ
Усмонлилар империяси подшоҳи, халифаси, икки муқаддас масжид ходими
Ҳукмронлигининг бошланиши: 30-октабр 1757
Ҳукмронлигининг тугаши: 24-декабр 1773
Ўтмишдош: Усмон ИИИ
Ворис:Абдулҳамид И
Туғилган санаси: 28-январ 1717-йил
Туғилган жойи:Истанбул, Усмонлилар империяси[1][2]
Вафот санаси:24-декабр 1773-йил(1773-12-24)
(56 ёшда)[3][4]
Вафот жойи:Истанбул, Усмонлилар империяси

Ҳаёти

Мустафо серғайрат ва узоқни кўра оладиган сиёсатчи эди. Усмонли империяси ва Европа кучлари, Россия ўртасидаги тафовутни камайтириш учун армия ва давлат аппаратини модернизация қилишга ҳаракат қилди.

Бироқ унинг ҳукмронлиги даврида аср бошларида Усмонлилар империясини қамраб олган умумий таназзул давом этди ва модернизацияга уринишлар уни тўхтатиш учун етарли бўлмади. Ўрнатилган маъмурий тартибни ўзгартиришга қаратилган ҳар қандай ислоҳотлар ёки режалар консерватив яничарлар ва имомларнинг қаттиқ қаршиликларига дуч келди. Мустафо пиёда ва артиллерия ислоҳотларини амалга ошириш учун Ғарб маслаҳатчиларининг ёрдамини олишга мажбур бўлди. Бундан ташқари, Султон математика, денгиз ва фанлар академиясини ташкил этишни буюрди.

Ҳарбий кучсизлигини яхши билган Мустафо урушдан қочади. Россиянинг Полшадаги кампанияси, франсуз дипломатиясининг сезиларли таъсири барибир уни Россияга уруш эълон қилишга мажбур қилди ва бу урушда ҳалокатли тарзда мағлуб этилди.

Жориялари

  • Миҳришаҳ (1745–1805)
  • Адилшаҳ (ваф. 1803-йил 19-декабр)[7]
  • Феҳиме (ваф. 1760/1761)[7]
  • Айнулҳаят (ваф. 1764/1765) [7]
  • Гулнар
  • Рифат

Фарзандлари

  • Селим ИИИ (1761-йил 24-декабр – 1808-йил 28-июн; онаси – Миҳришаҳ Султон)
  • Меҳмед (1766-йил 13-июл – 1767-йил 10-январ ёки 1767-йил 10-январ – 1771-йил 20-май)[7]

Манбалар

  1. ↑ Ҳоиберг, Дале Ҳ., эд (2010). "Абдулмеcид И". Энcйcлопæдиа Британниcа. И: А-ак Баес (15тҳ нашри). Чиcаго, ИЛ: Энcйcлопæдиа Британниcа Инc.. 22 б. ИСБН 978-1-59339-837-8. 
  2. ↑ Тҳере аре соурcес тҳат стате ҳис биртҳ дате ас тҳе 23рд оф Април
  3. ↑ Ҳоиберг, Дале Ҳ., эд (2010). "Абдüлазиз". Энcйcлопæдиа Британниcа. И: А-ак Баес (15тҳ нашри). Чиcаго, ИЛ: Энcйcлопæдиа Британниcа Инc.. 21 б. ИСБН 978-1-59339-837-8. 
  4. ↑ Палмер, Алан. Тҳе Деcлине анд Фалл оф тҳе Оттоман Эмпире. Фабер & Фабер, 19-май 2011-йил. ИСБН 978-0-571-27908-1. 
  5. ↑ Брилл, Э. Ж.. Тҳе Энcйcлопаэдиа оф Ислāм: А Диcтионарй оф тҳе Геограпҳй, Этҳнограпҳй анд Биограпҳй оф тҳе Муҳаммадан Пеоплес, Волуме 3, Парт 2 — 761-бет. 
  6. ↑ Фароқҳи, Сураия. Субжеcц оф тҳе Султан: Cултуре анд Даилй Лифе ин тҳе Оттоман Эмпире. И. Б. Таурис, 29-ноябр 2005-йил — 326-бет. ИСБН 978-1-850-43760-4. 
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 Сüрейя, 1 Cилд 1996. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Mustafo_III" dan olindi