Mustafo IV
Мустафо ИВ (مصطفى رابع, Дöрдüнcü Мустафа; 1779—1808) – Усмонлилар империясининг подшоҳи (29.05.1807 – 28.06.1808)[1][2].
| Мустафо ИВ مصطفى رابع, Мустафâ-и рâбиʻ | |
.jpg) | |
| Тугҳра_оф_Мустафа_ИВ.ЖПГ | |
| Усмонлилар империяси подшоҳи | |
| Ҳукмронлигининг бошланиши: | 1807 |
|---|---|
| Ҳукмронлигининг тугаши: | 1808 |
| Ўтмишдош: | Салим ИИИ |
| Ворис: | Маҳмуд ИИ |
| Туғилган санаси: | 8-сентябр 1779-йил |
| Туғилган жойи: | Истанбул |
| Вафот санаси: | 16-ноябр 1808-йил (29 ёшда) |
| Вафот жойи: | Истанбул |
Ҳаёти
Султон Абдулҳамиднинг ўғли. Салимга га қарши кўтарилган исён ва унинг ислоҳотлар натижасида тахтга ўтирди. Кабакчи қўзғолончилари раҳбари Мустафо пошо бош вазир этиб тайинланди. „Янги қўшинлар“ (Низоми Жадид) тарқатиб юборилганлиги эълон қилинди ва кўплаб ислоҳот тарафдорлари қатл этилди.
Мустафо ИВ даврида Россия билан уруш давом этди. Дарданел блокадасини бузишга ҳаракат қилган Усмонли флоти Атҳос денгиз жангида мағлуб бўлди. 1807-йил августда сулҳ тузилди, унинг давомида рус қўшинлари Дунай князликларини босиб олишда давом этдилар.
1808-йилнинг ёзида Русчук губернатори Байрактар Мустафо пошо ўзига содиқ қўшинлари билан Салим ИИИ ни тахтга қайтариш мақсадида Константинополга қарши юриш уюштирди. Мустафо ИВ тарафдорлари унга жиддий қаршилик кўрсата олмадилар. Саройга ҳужум пайтида Мустафо ИВ амакиваччаси, собиқ Султон Салим ИИИ ва унинг укаси Маҳмудни ўлдиришни буюрди, аммо қотил топилмади. Саройни эгаллаб олган Мустафо пошо Султон Мустафо ИВ ни ҳибсга олдиради ва Маҳмуд тахтга ўтиради.
1808-йил ноябр ойида яна бир янгича қўзғолони бошланди, унинг иштирокчилари Мустафони тахтга қайтаришга ҳаракат қилишди. Бу қўзғолон пайтида Маҳмуд ИИ буйруғи билан собиқ Султон Мустафо ўлдирилган.
Мустафонинг тўрт нафар канизаклари маълум: Шевкинур (ваф. 1812[3]), Дилпезир (ваф. 1809[4]), Сеяра (ваф. 1816/1817[5]) ва Пейкидил (1808-йил августда қатл этилган)[6][7]. Султоннинг икки фарзанди ҳам бор эди, иккаласи ҳам вафотидан кейин: Шаҳзода Аҳмад (1809-йилда туғилган) ва Эмине Султон (1809-йил 6-майда туғилган; туғилгандан 3-4 ой ўтиб вафот этган[8][6][7]).