Muxoriq
Abu al-Muhanno Muxoriq ibn Yahyo ibn Navus (arabcha: أبوالمهنى مُخارق بن يحيى) (taxminan 800–844/5 yillarda faoliyat yuritgan) – Abbosiylar davrining eng koʻzga koʻringan qoʻshiqchilaridan biri. Barmakiylar va xalifalar Horun ar-Rashiddan tortib al-Vosiq homiyligida ijod qilgan.
| Abu al-Muhanno Muxoriq ibn Yahyo ibn Navus | |
|---|---|
| Tavalludi |
VIII asr Madma yoki Kufa, Abbosiylar xalifaligi |
| Vafoti |
845/846 Samarra, Abbosiylar xalifaligi |
| Kasbi | Abbosiylar saroyida xizmat qilgan arab qo‘shiqchisi |
| Faoliyat yillari | 800–844/5 |
Hayoti
Muxoriq Madma shahrida (baʼzi manbalarda Kufa deb koʻrsatiladi) tugʻilgan boʻlib, qassobning oʻgʻli edi. U mashhur qoʻshiqchi Atika binti Shuhdaning quli boʻlgan. Atika Muxoriq yoshligidayoq uning isteʼdodini payqab, uni tarbiyalagan. Keyinchalik esa uni saroy musiqachisi Ibrohim al-Mavsiliyga sotib yuborgan. Ibrohim Muxoriqning isteʼdodini qadrlab, uni oʻqitgan va hatto oʻzining vorisi sifatida koʻrgan[1]. Ibrohimning topshirigʻi bilan u yaratgan yangi kuylarni Barmakiylarga ijro qilib bergan va shu orqali saroy muhitiga kirib kelgan. Barmakiylar uning ijrosidan shu darajada hayratda qolishganki, Ibrohim uni al-Fadl ibn Yahyo al-Barmakiyga sovgʻa qilgan, al-Fadl esa xalifa Horun ar-Rashidga (h. 786–809) taqdim etgan[1]. Xalifa Muxoriqning mahoratidan hayratda qolib, uni ozod qilgan va unga ehtirom koʻrsatgan, unga oʻzi bilan bir kursida oʻtirishga ruxsat bergan, shuningdek, saroy musiqachilarini xalifadan ajratib turuvchi pardani olib tashlagan[1]. Muxoriq Horun ar-Rashidning vorislari davrida ham saroydagi obroʻsini saqlab qolgan. Ustozlari Ibrohim al-Mavsiliy va Ibn Jamining vafotidan soʻng, xalifa al-Maʼmun (h. 813–833) davriga kelib, Muxoriq oʻz zamonasining eng mashhur qoʻshiqchisiga aylangan. Sozanda sifatida Abbosiylar xalifaligi shahzodasi Ibrohim ibn al-Mahdiy, Ibrohimning oʻgʻli Isʼhoq al-Mavsiliy va Aluyya kabi sanʼatkorlar bilan raqobat qilar edi[1].
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Farmer 1993.