Muxtorov masjidi
Сунний масжид ёки Мухторов масжиди – Россиянинг Владикавказ шаҳри Терек дарёсининг чап соҳилида жойлашган тарихий масжид. Масжидга унинг қурилишини 1900–1908-йилларда молиялаштирган озарбайжонлик миллионер Муртузо Мухторов номи берилган. Меъмор Юзеф Плоско Ал-Азҳар масжиди ва Қоҳирадаги бошқа масжидлардан илҳомланган ҳолда ушбу масжид лойиҳасини ишлаб чиққан[1]. Плоско, шунингдек, Бокудаги Мухторов саройининг ҳам меъмори бўлган. Масжид осетин мусулмонларининг озчилигига хизмат қилади.
| Масжид | |
| Мамлакат | |
| Ҳудуд | Владикавказ |
| Жойлашуви | Терек дарёсининг чап соҳили |
| Меъморий услуб | Мамлук меъморчилиги |
| Меъмор | Жóзеф Плоśко |
| Гумбазлар сони | 1 |
| Гумбазлар сони | 1 |
| Миноралар сони | 2 |
| Миноралар сони | 2 |
Сунний масжид чиройли манзарали ҳудудда жойлашгани, фонида Кавказ тоғлари кўриниб туриши билан машҳур. Иншоот, шунингдек, 1990-йилларда Шимолий Осетиядан қувғин қилингунга қадар ингуш аҳолига ҳам хизмат қилган. Масжид 1934-йилдан бери тарихий ёдгорлик сифатида муҳофаза остида. 1996-йилда портлаш оқибатида жиддий зарар кўрган[2] ва кейинчалик таъмирланган.
Тарихи

Масжид қурилишига 1900-йилда рухсат берилган. Шаҳар маъмурияти қурилиш учун Терек дарёсининг чап соҳилидан ер участкаси ажратиб берган. Приазовский край газетасининг хабар беришича, масжид қурилишига 80 минг рубл кетган, шундан 50 минг рублдан ортиғини Кавказдаги таниқли филантроп, озарбайжонлик миллионер Муртузо Мухторов берган, шунингдек, масжид номи ҳам унинг номидан келиб чиққан. Лойиҳа Муртузо Мухторов ёқтирган меъмор Юзеф Плоскога топширилган. Масжиднинг очилиш маросими 1908-йил 14-октябрда бўлиб ўтган.
1914-йил 24-январда ингуш вакилларининг М. Мухторовга миннатдорчилик хати Мусулманская газетада чоп этилган[3].
1960-йилда совет даврида масжид тўлиқ муҳофаза остига олинган ва унинг биносида ёпиқ музей филиали очилган. Коммунизмнинг қулаши натижасида Совет Иттифоқи парчаланди, бироқ осетин мусулмон жамоаларининг қайта тўпланиши билан масжид 1996-йилда яна ибодатхона сифатида хизмат қилган.
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ „Старый Владикавказ. Историко-этнологическое исследование. Центр социальных исследований. Северная Осетия. Владикавказ“. www.ноcсс.ру. 2019-йил 20-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 24-декабр.
- ↑ „Взрыв во Владикавказе“. коммерсант.ру (1996-йил 31-январ).
- ↑ "Письма в редакцию" (ру). Мусульманская газета (3): 3. Жануарй 24, 1914. ҳттпс://руснеб.ру/cаталог/000200_000018_РУ_НЛР_БИБЛ_А_011195545/.
Ҳаволалар
Викиомборда „Мухтаров масжиди (Владикавказ)“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.
- ZiyoSfera:Geografik kordinatalari koʻrsatilmagan masjidlar
- Alifbo boʻyicha masjidlar
- Rossiyadagi masjidlar
- Vladikavkaz
- 1908-yilda qurib bitkazilgan masjidlar
- Shimoliy Osetiya–Alaniyadagi binolar va inshootlar
- 1908-yilda Rossiya imperiyasida tashkil etilgan obyektlar
- Sovet Ittifoqida yopilgan masjidlar
- Rossiyadagi gumbazli masjid binolari
- Yuzef Ploshko qurilgan binolar va inshootlar
- Shimoliy Osetiya–Alaniya madaniyati
- Shimoliy Osetiya–Alaniyadagi madaniy meros yodgorliklari
- Rossiyaning federal ahamiyatga molik madaniy meros obyektlari
- Rossiyada islomga qarshi kayfiyat
- Rossiyadagi minorali masjid binolari