Muzeondagi Stalin yodgorligi
Сталин ёдгорлиги ҳайкалтарош С. Д. Меркуров томонидан ясалган ва Москвадаги Музеон санъат боғида жойлашган[1].
Тарихи
Ҳайкалтарош Меркуров 1930-йилларнинг бошларида Сталин ҳайкали устида ишлай бошлади. Дастлаб, у гранит бюстни ясади[2]. 1935-йилда эса ҳайкалнинг катта гипсли модели ясалди,.
1937 йилда Дубна шаҳрида Москва каналида Ленин ва Сталинга ҳайкаллар ўрнатилди[3]. Д. Меркуров ўз ҳайкалини қуйидагича таърифлаган[4]:
... ИВ Сталин тезда олдинга қадам қо'йган мустаҳкам, ишончли ҳаракат билан тасвирланган. Унинг одатий ҳаракати билан о'нг қо'ли тужурка томон бурилди, чап томони Конституциянинг бир қисмини сиқади. Юзнинг хотиржам ифодасида, ишчиларнинг буюклиги ва по'лат иродаси узатилади
Ушбу ёдгорликларнинг кичрайтирилган нусхалари 1939-йилда Ню-Ёркдаги Бутунжаҳон кўргазмасида намойиш этилган[5]. Ҳажми, материали ва таркиби жиҳатидан Ню-Ёркдаги кўргазмадаги Сталин ёдгорлиги Санъат боғида ўрнатилганига мос келади[2]. Бутунжаҳон кўргазмасида намойиш этилган Ленин ҳайкали 1946-йилда Киевдаги Бессарабия майдонида ўрнатилган[5].
Москва шаҳар халқ депутатлари кенгашининг 1991-йил 24-октабрдаги қарорига биноан Сталин ҳайкали Санъат боғига кўчирилди[2]. Ҳайкал жиддий шикастланган, шунинг учун у қайта реставрация қилинган[6].
1998-йилда ёдгорлик ёнида ҳайкалтарош Й. И. Чубаров Сталин қатағонлари қурбонларига бағишланган композиция яратди[7].
Ёдгорликнинг тавсифи
Ҳайкал пушти гранитдан ясалган[8]. Ҳайкалнинг бурни ва оёқлари синган.
Ёдгорлик тарихий ва бадиий қимматга эга. Ҳайкалтарошлик ҳақидаги кўплаб монументал санъат дарсликларида тилга олинган[6]. Ёдгорлик Сталинизм давридаги ёдгорлик намуналаридан биридир[2].
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ „Музей скульптуры“. музеон.ру. 2012-йил 8-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 26-сентябр.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Текст на табличке у памятника Сталину
- ↑ „К 70-летию канала им. Москвы. Хроника строительства канала Москва-Волга“. дубна.ру. 2012-йил 8-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 7-октябр.
- ↑ „Канал им. Москвы и Дмитлаг“. наследиэ.дубна.ру. 2012-йил 8-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 7-октябр.
- ↑ 5,0 5,1 Дмитрий Малаков. [www.псеудологй.орг/Энеида/Кҳрусчев_110.ҳтм „Вспоминая Никиту Хрущева“]. псеудологй.орг. Қаралди: 2010-йил 26-сентябр.
- ↑ 6,0 6,1 „Ненужный памятник“. Вести-Москва. 2012-йил 8-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 26-сентябр.
- ↑ „Сергей Митрохин: Ахмад Кадыров и Карл Маркс попали «под раздачу»“. 2016-йил 11-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 28-апрел.
- ↑ „Журнал «Родина»: Пустота постаментов“. 2007-йил 28-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 26-сентябр.