Myuzet
Мюзет, мюзет де кур (франсузча: мусетте де cоур, қад. франсуз тилидан мусе — сурнай) — мусиқа асбоби ҳисобланиб, франсузча турлича волинка бўлиб, ХВИИ—ХВИИИ асрларда кенг тарқалган.
Мюзет — бу мўйнали кичик волинка мато бўлиб, ҳавони пуфлаш мўйнаси ҳисобланади, иккита оҳангдор найли (асосий ва қўшимча, ўйнаш учун махсус тешик ва клапанлар ҳисобланади), асбобни қайта қуриш учун труба ва бир нечта қамиш ва овоз каналлари бўлган махсус „бурдон бочкаси“[1][2] ҳисобланади. Чалиш давомида найчи тирсаги билан мўйнани босади; эҳтимол, мазкур асбоб аристократлар орасида машҳур бўлиб, чалиш техникасида ёноқлар шишиши кулгили кўринар эди.[3][4] Шунга ўхшаш дизайндаги волнихилар, Франсиядан ташқари, бошқа мамлакатларда ҳам таниқли бўлган: Чехия, Полша, Венгрия, Ирландия.[3]

Франсуз мюзетаси ҳақидаги илк эслатма 1636-1637-йилларда Мерсенна шаҳрида учраган. Унга Пер Боржон де Селери (Траитé де ла мусетте, 1672)[5] алоҳида рисолани бағишланган. Мерсенна ва Боржон де Селлери томонидан тасвирланган асбобнинг диапазони октавадан бироз кўп бўлган; кейинчалик у тахминан икки ярим октавагача кенгайган.[5] ХВИИИ асрда мюзет ва уни чалиш техникасини Жак-Мартен Оттетер (унинг тузилмаси яхшиланишига ҳисса қўшган) батафсил тасвирлаб берган.[5][6]
Мюзеталар асосан аристократ муҳитда тарқалгани сабабли, улар кўпинча ҳашаматли буюмлари сифатида яратилган: мўйна ипак ёки бахмал билан қопланган, найлар эса фил суягидан ясалган.[6] Асбоб уй шароитида ҳамда профессионал мусиқани яратишда, жумладан, камера ва театр мусиқасида фойдаланилган.[2] Бошқа нарсалар қаторида, унинг ҳамроҳлигида Людовик ХИВ ва Людовик ХВ саройида машҳур бўлган халқ рақси ижро этилган. Кейинчалик ушбу рақс „мюзет“ номига ҳам эга бўлиб, опера ва балет дивертисментларига, шунингдек, мусиқий асарларига (сюиталар, сонаталар ва бошқалар) киритила бошланган.[2][1][7]
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Музыкальная энциклопедия 1976.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 МЭС 1990.
- ↑ 3,0 3,1 Мюзет // Болшая российская энсиклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Болшая российская энсиклопедия, 2004—2017.
- ↑ „Мусетте де cоур“ (эн). ББC Радио.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Роберт А. Греэн, Мередитҳ Эллис ЛиттлеАнтҳонй C. Баинес. „Мусетте(и) (Фр.)“ (эн). Грове Мусиc Онлине.
- ↑ 6,0 6,1 2021-03-20, Мусетте Энcйcлопæдиа Британниcада
- ↑ Булучевский, Фомин 1974.
Адабиётлар
- Булучевский Ю. С., Фомин В. С. „Мюзет“, . Старинная музыка. Л: Музыка, 1974 — 89—90-бет.
- „Мюзет“, Музыкальная энциклопедия. М: Советская энциклопедия, 1976.
- „Мюзет“, Музыкальный энциклопедический словарь. М: Советская энциклопедия, 1990 — 367—368-бет.
Ҳаволалар
- „Мусетте де Cоур“ (эн). Тҳе Метрополитан Мусеум оф Арт.
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |