Nabi Rahimov

Википедияда исми Наби ва фамилияси Раҳимов бўлган бошқа кишилар ҳақида ҳам мақолалар мавжуд.

Наби Раҳимов
Файл:Наби Раҳимов портрет.жпг
Таваллуди	7-ноябр 1911-йил Қўқон, Ўзбек ССР, ССРИ
Вафоти	23-ноябр 1994-йил(1994-11-23) (83 ёшда) Тошкент, Ўзбекистон
Фуқаролиги	Ўзбекистон
Касби	Актёр
Фаолият йиллари	1918 — 1994
Мукофотлари

Наби Раҳимов (1911.7.11, Қўқон 1994.23.11, Тошкент) — Ўзбекистон халқ артисти (1950). Ўзбек давлат драма театри қошидаги драма студиясида ўқиган (1929). 14 ёшидан Қўқон театри спектаклларида қатнашган. 1929—94 йиллар Ҳамза театрида ишлаган. Р. ҳарактерли ва ҳажвий ролларни алоҳида муваффақият билан ўйнаган, лекин актёр репертуарида драматик фожиавий образлардан тортиб, лирик қаҳрамонларгача мавжуд. Унинг саҳна образларида миллий халқ театри анъаналари замонавий профессионал санъат тажрибаси билан уйғунлашиб кетган. У яратган образларда ҳозиржавоблик, ўткирсўзлик, ҳазил ва бадиҳага чапдаслик асосий омил бўлиб, ёрқин миллий колорит, енгил юмори, ташқи кўринишининг аниқ ифодаси, мукаммал ижроси билан аҳамиятлидир. Р. гарчи ўз фаолиятини комик ва ҳарактерли актёр сифатида бошлаган бўлсада, кейинчалик мавжуд йўналишларнинг барчасидан энг яхши хусусиятларни ўзлаштириш ва ўз услубига сингдириш йўлидан борди. "Холисхон"да Норбойвачча, "Она"да Болтабой, "Меҳмонхона бекаси"да Риппофратта, "Ревизор" да Хлестаков, "Уйланиш"да Бобчинский, "Шоҳи сўзана"да Қўзиев, "Оғриқ тишлар"да Марасул, "Ҳамлет"да Лаэрт каби образларни 30—50-йилларда яратди. Айниқса, "Отелло"даги Яго образи актёр яратган энг сара образлар сирасига киради. Яго образи актёр ижодида наинки сатирик тусли, балки кучли руҳийдраматик кечинмалар намунасидир. Бўрибой ("Тоға ва жиянлар"), Бобо Кайфий ("Мирзо Улуғбек"), Шокир ота ("Қутлуғ қон"), Олбени ("Қирол Лир") каби 60-йилларда яратган образлари энг яхши психологик кучли роллардир. Кейинги йиллар яратган Урганжий ("Бухоро"), Сайд Каримов ("Комиссия"), Ота ("Ғариблар"), Саъдиев ("Ўн учинчи раис") сингари образлари ижтимоий ўткирлиги, жисман сокин, руҳан жўшқинлиги, чуқур психологик талқини билан алоҳида эътиборга моликдир. Урганжий образи Р. ижросидаги энг мураккаб ва баркамол образлардан бири. Актёрнинг ўткир ижроси, мураккаб руҳий кечинмаларни юзага чиқариши, босиқ оҳанглар билан жуда катта маънога эришиши диққатга сазовордир.

Р. ўзбек киноси ривожига салмоқли ҳисса қўшганлардан: Алиев ("Стадионда учрашамиз"), Турдиев ("Мафтунингман"), Чойхоначи ("41йил олмалари"), Бобо Кайфий ("Улуғбек юлдузи"), Шоқосим ("Қутлуғ қон"), Ус т а Олим ("Ўтган кунлар"), Шоҳ ("Семурғ"), Сафар бўзчи ("Меҳробдан чаён"), Ус т а Боқи ("Келинлар қўзғолони") ва бошқа образлари билан кино олтин фондидан ўрин олди. Шунингдек, видеофилм ва телеспектаклларда ҳам суратга тушган: "Кутлуғ қон" (Ёрмат ота), "Диёнат" (проф. Шобаратов), "Ҳамма нарса одамларга қолади" (акад. Дроздов), "Бобур" (Муҳаммаджон) ва бошқа шулар жумласидан. Р. ҳақида "Наби Раҳимов ҳаётида икки кун", "Учрашув" видеочерклари ишланган. 1950—65 йиллар Санъат институтида дарс берган.

Ҳамза номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти лауреати (1967).

Ад.ҳ Ризаев О., Наби Раҳимов, Т., 1997. Омонулла Ризаев.

Биографияси

7-ноябр 1911-йил 7-ноябрда Фарғона вилояти Қўқон шахрида туғилган. 1918-йилдан бери ижод билан шуғулланиб келмоқда. Аркестрда кларнет чалишни ўрганган. 1926—1929-йилларда Қўқон партия клуби театрида актёр бўлган.

Тошкентда жойлашган Давлат ўзбек драма театри қошидаги Ҳамза драма студиясида таҳсил олган (1929).

1929-йилдан умрининг охиригача — Давлат ўзбек драма театри актёри (ҳозирги Ҳамза номидаги Ўзбек Миллий академик драма театри, 2001-йилда қайта номланган).

Иккинчи жаҳон уруши иштирокчиси. 1941-йилда ҳарбий мактабга ишга қабул қилинган. 1942-йилдан 1943-йилгача - Ўзбекистон рассомларининг фронт бригадалари таркибида.

1943-йилдан бери юздан ортиқ филмларни дубляж қилишда иштирок этган.

Саҳнада ва кинода у комедиячи ва фожиали актёрнинг кўп қиррали истеʻдодини намойиш этди.

1946—1961-йилларда А. Н. Островский номидаги Тошкент давлат театр санъати институтида ўқитувчи бўлган (ҳозирги Тошкент санъат институти).

Ўзбек радиосининг якшанба тонгида „Табассум“ кўрсатувининг ташкилотчиларидан бири ва доимий иштирокчиси.

Ўзбекистон ССР Кинематографчилар уюшмаси аъзоси.

1945-йилдан КПСС аъзоси.

1994-йил 23-ноябрда Тошкентда вафот этган. Чиғатой қабристони дафн этилган.

Оиласи

Эрмунд исмли ўғли бор.

Унвонлар ва мукофотлар

• Ўзбекистон ССР халқ артисти (1950)
• СССР халқ артисти (1964)
• СССР Давлат мукофоти (1977 — „Инқилоб тонги“ спектаклида Урганжи ролини ижро этгани учун
• Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти (1967 - „Қирол Лир“ спектаклида Албени ролини ижро этгани учун
• Ленин ордени (1959)
• Меҳнат Қизил Байроқ ордени (1951)
• ИИ даражали Ватан уруши ордени (1986)
• „Буюк хизматлари учун“ ордени(2004 — вафотидан кейин)
• Ўзбекистон Республикасининг Фахрий ёрлиғи (1991)
• Ўзбекистон ССР Олий Совети Президиумининг дипломи
• Бутуниттифоқ кинофестивали (эркак ролини ижро этганлик учун биринчи мукофот, „Қирқ биринчи йил олмалари филми“, Минск, 1970-йил).

Ижодий фаолиайти

У Ҳамза драма театри Шекспирнинг Отелло асари асосида саҳналаштирилган спектаклида „Яго“ ролини ижро этганидан кейин катта эътирофга сазовор бўлди (Отелло - Аброр Ҳидоятов, Дездемона - Сора Эшонтўраева). Унинг театрдаги роллари ўзбек саҳнасининг классикасига айлантирди: Тихон ("Момақалдироқ" Александр Островский), Труффалдино (Малика Турандот C. Гоззи), Барcлай Cоопер ("Бундан кейин - сукунат ..." Хелен ва Нуҳ Лири), Лаэртес ("Гамлет" У. Шекспир), Мамадали ("Хавфли ҳазил" Уйғун)

Кинодаги энг машҳур роллари: Бобо Кайфи ('Улуг'бек юлдузи'), Ҳамзанинг отаси (Оловли йўллар), Генерал А'замов (Жимжитлик кодекси").

Видеофилмлар

• Муқаддас қон - Ярмат ота
• Диёнат - Профессор Шобаратов
• Ҳамма нарса одамлар учун қолади - академик Дроздов
• Бобур - Муҳаммаджон

Филмларда иштироки

• 1976-йил - Миноралар остидаги сирк (ҳужжатли филм)
• 1986-йил - Рассом ҳаётида икки кун (ҳужжатли филм)
• Учрашув