Nafs al-Mutmainnah
Тўртинчи мартаба
"Нафс ал-Мутмаиннаҳ" арабча сўз бўлиб, „хотиржам руҳ“ ёки „хотиржам нафс“ деган маънони англатади. Бу тушунча, асосан, Ислом фалсафаси ва тасаввуфида муҳим ўрин тутади. Нафс ал-Мутмаиннаҳ, инсон руҳининг энг юқори даражаларидан бири сифатида кўрилади ва бу нафснинг хотиржамлиги, тинчлиги ва Аллоҳга бўлган ишончи билан боғлиқдир.
Нафс ал-Мутмаиннаҳ ҳақида асосий маълумотлар
1.Руҳий ҳолат: Бу нафс даражаси, инсоннинг ички тинчлигини ҳис қилиши, Аллоҳга яқинлашганлигини ва ҳаётидаги қийинчиликларга бардош беришга қодир эканлигини кўрсатади.
2.Қур’оний маънолар: Ал-Қур’онда[1] „Нафс ал-Мутмаиннаҳ“ ҳақида айтилганида, у киши ўзининг ички тинчлигини топганини ва охиратда яхши натижаларга эришишини билдиради. Масалан, „Эй хотиржам руҳ! Раббингга қайт!“ (Фажр сураси, 27-28 оятлар)[2].
3.Тасаввуфда ўрни: Тасаввуфда Нафс ал-Мутмаиннаҳ ҳолатига эришиш учун инсон ўзининг ички курашлари, яъни ёмон хулқ-атворлар билан курашиш керак. Бу жараён Аллоҳга яқинлашиш ва Ўзининг иродасига мос яшаш орқали амалга оширилади.
4.Ўз-ўзини тарбиялаш: Нафс ал-Мутмаиннаҳ ҳолатига эришиш учун одамларга медитация қилиш, зикр қилиш (Аллоҳни эслаш), сабр-тоқат кўрсатиш ва бошқа руҳий амалларни бажара олиш тавсия этилади.
Умуман олганда, Нафс ал-Мутмаиннаҳ – бу руҳий ривожланишнинг бир босқичидир ва у инсоннинг ҳаёти давомида эришилиши зарур бўлган идеал ҳолат сифатида қаралади.