Ziyosfera

Naim Ahmad Xon

Наим Аҳмад Хон (1928-йил 12-апрел – 2013-йил 29-сентабр), ФПАС, покистонлик ядро физиги ва физика профессори бўлиб , қаттиқ жисмли ядро изи детектори ва қаттиқ жисмли ядро магнит резонансидан фойдаланган ҳолда техникани ишлаб чиқишдаги фаолияти билан машҳур эди[1]. У ўз фаолиятининг кўп қисмини Покистон ҳукумати билан ишлаган бўлса-да, у Покистоннинг бир қатор университетларида физикадан дарс берган ва вафотигача Покистон ҳаво кучларининг (ПАФ) фуқаролик олими бўлган[1]

Ёшлиги

Хон 1928-йил 12-апрелда Британия Ҳиндистонининг Панжоб штатининг Ҳошиарпур шаҳрида таваллуд топган.1946-йилда математика бўйича имтиёзли диплом билан Сан'ат бакалаври (БА) даражасини олди[2][3]. Кейин Хон Ҳиндистон Метеорология Департаментига (Ҳиндистон Мет Оффиcе) қўшилди ва 1947-йилда Покистон Мустақиллигидан кейин Покистон Метеорология Департаментига ўтди[1]

Хон 1948-йилда Ҳайдарободдаги Синд университетида ўқиш учун Покистон метеорология бўлимидан чиқиб кетди ва у ерда 1950-йилда математика бўйича сан'ат магистри (МА) даражасини олди[4]..Кейинги йили у Покистон ҳаво кучларига (ПАФ) қўшилди, лейтенант лавозимига тайинланди ва Ҳарбий ҳаво кучлари та'лим бўлинмаларида инструктор бўлди[5]. Физикага қизиқиб қолган Хон 1953-йилда Карачи университетида физика дастурида қатнашиш учун ҳаво кучлари захирасига ўтди[5]

Карераси

Хон Англиядан қайтиб келгач 1960-йилда Покистон Атом Энергия Комиссиясига (ПАЭC) қўшилди. Кейинги йили илмий ходим сифатида фаолият юрита бошлади, унинг дастлабки тадқиқотлари кам энергияли ядро реакцияларига қаратилган. Кейин Хон Буюк Британияга қайтиб келди[6][7] у ерда у Харвеллдаги Атом энергиясини тадқиқ қилиш муассасасида (ПАЭC ва Бирлашган Қироллик Атом энергияси бошқармаси томонидан молиялаштирилган) докторликдан кейинги тадқиқотини олиб борди[8]. У 1962-йилда Қўшма Штатларга борган ва 1964 ва 1965-йилларда Филаделфиядаги Франклин институти ходими бўлган[9][5]

Хон 1965-йилда Покистонга қайтиб келди ва Лаҳордаги ПАЭC Минерал Марказида катта илмий ходим бўлди; 1967-йилда унинг бош илмий ходими бўлди[7] У Ядро физикаси гуруҳини тузди, муҳандис-муҳандис Хофиз Қурейший ва физиклар Башируддин Маҳмуд ва Самар Муборакманд асосий а'золар сифатида. :2-3[10]. Ядро физикаси бўлими 1969-йилга келиб тарқатиб юборилишидан олдин газ сентрифугаси жараёнида нейтронларнинг тарқалиши бўйича фундаментал ҳисоб-китобларни амалга оширди[11]

Хон 1970-йилда ПАЭC ма'муриятига тайинланган, унгача тренинглар ва халқаро алоқалар бўйича директор сифатида ишлаган[1] Унинг тадқиқотлари қаттиқ жисмли ядро изи детекторини ишлаб чиқишда давом этди ва у нейтронларнинг тарқалишига ёрдам берди; 1968-йилда у Қурейши билан бу мавзуда мақола чоп этди[12].. Хон 1977-йилда Ядро фанлари ва технологиялари институти (Покистон миллий лабораторияси) директори бўлишдан олдин Ядро физикаси бўлимига раҳбарлик қилиб, 1975-йилда эсаТадқиқот технологиялари бўлими директори этиб тайинланган[7]

Физика бўйича тадқиқотлар

Хоннинг тадқиқотлари ядро физикасининг биологик қўлланилиши атрофида бўлган. У 1989-йилда "Қаттиқ жисмнинг ядро изларини аниқлаш: асосий ва амалий фанларни тадқиқ қилиш учун фойдали восита" (Ҳамеэд билан ҳаммуаллиф) билан кашшоф бўлган қаттиқ жисмли ядро изи детектори (ССНТД) орқали парчаланиш ишлаб чиқаришни ҳисоблаш ва энергияни ўлчашда ишлаган. Аҳмад Хон, ПАЭCнинг бошқа олими[13] 1980-йилларда Хон ССНТД лойиҳасини CЕРН ядровий муҳандислик бўлимининг заррача тезлатгичлари билан бошқарган. У ССТНД лабораториясини ташкил этишда ва Покистон Ядро фанлари ва технологияси институтининг (ПИНСТЕCҲ) ядро тезлатгичи ва заррача детекторларини ишлаб чиқишда муҳим рол ўйнади.

1989-йилда Хан ва унинг ПИНСТЕCҲ олимлари жамоаси CР-39 детекторлари тўпламидан ўтган 960 МеВ/нуклон уран-238 ( 238 У) ионларининг ҳаракатини ўрганишди. Улар уран ионлари иккиламчи бўлиниш жараёнини бошдан кечирганини ва стаcк бўйлаб ҳаракатланаётганда протонлар, алфа зарралари ва оғир ионларга бўлинишини кузатишган[14].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 „ИАС » Проф. Наээм Аҳмад Кҳан“ (эн-ус) (ҳтмл). www.иасwорлд.орг. иасwорлд. 2021-йил 21-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 3-май.
  2. ↑ Реза, С. Моҳаммад. Персонс wҳо Шапе Оур Дестинй: А Cомпендиум оф Био-датас оф Тҳосе Персонс wҳо аре Рендеринг Импортант Сервиcес ин Вариоус Фиэлдс оф Натионал Аcтивитй (эн). Лаҳоре, Пунж, Пакистан: Дар Публиcатионс, 1990. Қаралди: 2020-йил 2-май. 
  3. ↑ Ҳаслетт, Артҳур Wоодс. Wорлд Нуcлеар Диреcторй (эн). Ҳаррап Ресеарч Пуб., 1963. Қаралди: 2020-йил 2-май. 
  4. ↑ Интернатионал Wҳўс wҳо ин Энергй анд Нуcлеар Сcиэнcес (эн). Лонгман Гроуп Лимитед, Профессионал анд Информатион Публишинг Дивисион, 1983. ИСБН 978-0-582-90110-0. 
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Биограпҳиcал Энcйcлопедиа оф Пакистан (эн). Биограпҳиcал Ресеарч Институте, Пакистан, фор Интернатионал Публишерс (Пакистан), 1970. Қаралди: 2020-йил 3-май. 
  6. ↑ Риазуддин, ПҳД, Др. (1 Април 2006). Кҳан, ПҳД, Ҳамеэд А.; Қуреши, ПҳД, М. М.; Ҳуссаин, Тажжаммул эт ал.. эдс. "50+5 Еарс оф Пҳйсиcс ин Пакистан" (эн-ус). CОМСАТС' Сериэс оф Публиcатионс он Сcиэнcе анд Течнологй (Исламабад, Пакистан: М/с А.Р. Принтерс) 8 (6): 217. ҳттп://cомсац.орг/Публиcатионс/Боокс_СнТ_Сериэс/08.%20Пҳйсиcс%20ин%20Девелопинг%20Cоунтриэс%20-%20Паст,%20Пресент%20анд%20Футуре%20(Април%202006).пдф. Қаралди: 3 Май 2020. "Фифтй фиве еарс оф Пҳйсиcс ин Пакистан ҳаве беэн аналйзед фром а персонал перспеcтиве. Суccессес анд фаилурес, тогетҳер wитҳ тҳеир cаусес, аре алсо дисcуссед. Тҳе cуррент трендс ин девелопмент оф Пҳйсиcс аре алсо ментионед." Наим Аҳмад Хон]]
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 Бутт, ПҳД, Н. М. (30 Септембер 2013). "Обитуарй: Др. Наээм Аҳмад Кҳан, ФПАС" (эн-ус). Проcеэдингс оф тҳе Пакистан Аcадемй оф Сcиэнcес (Исламабад: Пакистан Аcадемй оф Сcиэнcес Пресс) 50 (4): 347-348. ИССН - 2969 0377 - 2969. ҳттп://паспк.орг/wп-cонтент/уплоадс/проcеэдингс/50,%20Но.4/781cеф36Обитуарй%20Проф.%20Наээм%20Аҳмад%20Кҳан.пдф. Қаралди: 2 Май 2020. Наим Аҳмад Хон]]
  8. ↑ Cоммиссион, Пакистан Атомиc Энергй. Пакистан'с Атомиc Сcиэнтисц (эн), 1961. Қаралди: 2020-йил 3-май. 
  9. ↑ „Кҳан, Наээм Аҳмад“. Пакистан Аcадемй оф Сcиэнcес Пресс Публиcатионс. Пакистан Аcадемй оф Сcиэнcес Пресс Публиcатионс. 2007-йил 10-августда асл нусхадан архивланган.
  10. ↑ Проcеэдингс оф тҳе Пакистан Сcиэнcе Cонференcе (эн). Пакистан Ассоcиатион фор тҳе Адванcемент оф Сcиэнcе., 1968. Қаралди: 2020-йил 3-май. 
  11. ↑ Маҳмоод, Султан Башируддин. „Ҳафеэз Қуреши: А греат сcиэнтист пассес аwай“. Тҳе Натион, 2007. Тҳе Натион (2007-йил 15-август). 2014-йил 11-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 10-ноябр.
  12. ↑ Проcеэдингс оф тҳе Пакистан Сcиэнcе Cонференcе (эн). Пакистан Ассоcиатион фор тҳе Адванcемент оф Сcиэнcе., 1968. Қаралди: 2020-йил 7-май. 
  13. ↑ Кҳан. „ССТНД (Ибид)“. 2005-йил 26-майда асл нусхадан архивланган.
  14. ↑ Кҳан, Ҳамеэд Аҳмад; Кҳан, Наээм Аҳмад (1989) [1989], „Солид Стате Нуcлеар Траcк Детеcтион: А Усефул Тоол фор Басиc анд Апплиэд Сcиэнcе Ресеарч“ (ПДФ), Жоурнал оф Исламиc Аcадемй оф Сcиэнcес:ИАС-Медиcал Жоурнал, 2 (4): 303–312, 2005-05-26да асл нусхадан (ПДФ) архивланди 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Naim_Ahmad_Xon" dan olindi