Najibuddin Samarqandiy
Нажиб ад-Дин Абу Ҳомид Муҳаммад ибн Али ибн Умар ас-Самарқандий (форсча: نجیبالدین ابو حامد محمدبن علیبن عمر سمرقندی вафот этган 1222-йил) – ХИИИ асрда яшаган ўрта осиёлик шифокор ва тиббиёт олими, Самарқандда туғилиб, умрининг кўп қисмини Самарқандда тиббиёт марказларида дарс бериб ўтказган. У ёзган асарлар ўша давр тиб дорилфунунларида қўлланма сифатида фойдаланилган. Нажибуддин Самарқандий 1222-йилда Ҳирот шаҳрининг мўғуллар томонидан босиб олиниши пайтида вафот этган[1].
| Нажибуддин Самарқандий | |
|---|---|
| Нажибад-Дин Абу Ҳомид Муҳаммад ибн Али ибн Умар ас-Самарқандий | |
| Таваллуди |
Номалум Самарқанд |
| Вафоти |
1222-йил Ҳирот |
| Касби | Шифокор |
Олим ўз даврида дастлабки жаррохлик амалиётларини ҳам ўтказган. Бу олим ҳақида маълумотни Қадимги Юнонистон, Ҳиндистон, Миср, шунингдек, Трансохиана, Хуросон ва Эрон тиббиёти ва фалсафаси тарихига оид жуда муҳим манба муаллифи Ибн Абу Усайбия берган – "Уюн ал-анба фи табакат ал". -аттиба" (Табиблар мартабалари ҳақидаги маълумотлар тарихи), у ҳақида гапирганда:
Достойный и искусный врач, ему принадлежит великолепные книги и знаменитые сочинения. Он был убит в Герате, когда в него вошли татары. Он был современником Фахруддина ар-Рази[2].
Усайбия асарларидан: „Китоб агзият ал-марда“ („Беморларнинг овқатланиши ҳақида китоб“), „Китоб агзият ал-марда“ („Беморларнинг овқатланиши ҳақида китоб“), „Китоб ал-асбоб вал-аламат“ („Касалликларнинг сабаблари ва аломатлари ҳақида китоб“), „Китоб ал-акрабодин ал-кабир“ („Ал-Акрабадин ҳақида катта китоб“), „Китоб ал-акрабодин ас-сагир“ („Ал-Ақрабадин ҳақида кичик китоб“) каби бир қатор физиологияга оид китобларни яратган.
Нажибуддин Самарқандийнинг энг машҳур асари „Китоб ал-асбоб вал-аламат“ асари бўлиб, унда терапия ва патологияга оид муҳим маълумотлар мавжуд. Мирзо Улуғбекнинг шахсий табиби Бурҳонаддин Нафис ибн Иваз ибн Ҳаким ал-Кермоний 1424-йилда „Ал-асбоб вал-аламат“ асарига араб тилида шарҳ ёзган. У бу асардан айрим парчаларни ўз асарига киритди ва шу туфайли Нажибуддин Самарқандий ижоди фанга маълум бўлди, ҳозирда бу асарлар тўлиқ сақланиб қолинмаган, айрим сақланиб қолинган қисмлари Франсиядаги музейларга топширилган[3].
Манбалар
- ↑ „Ал-Самарқанди, Нажиб Ал-Дин Абу ?Ҳамид Му?ҳаммад Ибн ‘Али Ибн ‘умар | Энcйcлопедиа.cом“. www.энcйcлопедиа.cом. 2019-йил 16-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 16-декабр.
- ↑ Бабаджанов 2001, с. 59—64.
- ↑ узбекистан. „Развитие медицинской науки в эпоху Темуридов“ (ру). УЗБЕКИСТАН.ЛВ (2018-йил 23-июл). Қаралди: 2019-йил 17-декабр.[сайт ишламайди]
Адабиётлар
- Бабаджанов А. Ш. Библиографии учёних-медиков Средней Азии по сочинению Ибн Аби Усаибиа „Уюн ал-анба фи табакат ал-аттиба“ // Общэственниэ науки в Узбекистане. – 2001. – № 3.