Ziyosfera

Nasi lemak

Наси лемак — кокос сутида пиширилган хушбўй гуруч ва пандан баргидан иборат бўлган малай ошхонасидан таом. У одатда Малайзияда учрайди, у ерда миллий таом ҳисобланади[3][4][5]. Бу, шунингдек, Сингапур[6], Бруней ва Жанубий Таиланд каби муҳим малай аҳолиси бўлган қўшни ҳудудларда маҳаллий таомдир. Индонезияда уни Суматранинг бир неча қисмларида, айниқса Риау, Риау ороллари ва Меданнинг Малай ҳудудларида топиш мумкин[7].Наси лемакни Филиппин Морос томонидан тайёрланган Минданаонинг Бангсаморо минтақасида, шунингдек, Австралиянинг Рождество ороли ва Кокос (Килинг) оролларининг ташқи ҳудудларида топиш мумкин. Бу одатий малай услубидаги нонушта учун муҳим таом ҳисобланади. Наси лемак миллий таом сифатида мамлакатнинг туристик кўринишлари ва тарғибот материалларида акс эттирилган[8].

Наси Лемак

Наси лемак wитҳ фриэд чиcкен wинг, икан билис, пеануц, самбал белаcан, cуcумбер, отак-отак анд омелетте, сервед он а банана леаф.
Миллий ошхона Малайсиа[1][2]
Наси лемак анъанавий равишда банан баргларига ўралган ҳолати

Малайзиянинг шарқий соҳилидаги Теренггану ва Келантан штатларида сотиладиган наси даганг билан адаштирмаслик керак (ва унинг қариндоши Паттани, Таиланддаги Яла ва Наративат ва Индонезиядаги Натуна), гарчи иккала таом ҳам кўпинча нонушта учун хизмат қилади. Аммо, наси лемак турли усуллар билан берилиши мумкинлиги сабабли, у кўпинча кун давомида истеъмол қилинади.

Тарихи

Наси лемак 1909-йилда сер Ричард Олоф Винстедт томонидан ёзилган „Малайя ҳаётининг ҳолатлари“ китобида тилга олинган[9][10] Малай маданияти ва Малай ошхонаси илдизларига эга бўлиб, унинг номи малай тилида сўзма-сўз „ёғли гуруч“ деган маънони англатади,[11][12], лекин бу контекстда „бой“ ёки „қаймоқли“ деган маънони англатади[13]. Бу ном пишириш жараёнидан олинган бўлиб, унда гуруч кокос кремига намланади ва кейин аралашма буғланади. Гуруч одатда пандан барглари билан пиширилади, бу унга ўзига хос лаззат беради[11].

Анъанага кўра, наси лемак аччиқ аччиқ соус (самбал) билан хизмат қилади ва одатда турли хил гарнитüрларни ўз ичига олади, жумладан, янги бодринг қисмлари, майда қовурилган ҳамси (икан билис), қовурилган ерёнғоқ ва қаттиқ қайнатилган ёки қовурилган тухум[14][15]. Аниқроқ таом сифатида наси лемакига аям горенг (қовурилган товуқ), самбал сотонг (чилидаги креветка), майда қовурилган балиқ, коклет ва ренданг дагинги (кокос сутида пиширилган мол гўшти ва зираворлар)[15][16]. Бошқа қўшимчалар орасида қовурилган сув конволвулуси (кангконг)[17], ҳамда аччиқ тузланган сабзавотлар салатаси аcар. Анъанага кўра, бу ҳамроҳликларнинг аксарияти аччиқ табиатга эга.

Наси лемак Малайзия ва Сингапурда кенг истеъмол қилинади. Икки мамлакатда нонушта сифатида кўпроқ истеъмол қилинади, одатда Малайзия ва Сингапурдаги савдо марказлари ва йўл четидаги дўконларда сотилади. Индонезияда наси лемак севимли маҳаллий нонушта таомидир; айниқса Шарқий Суматрада (Риау ороллари, Риау ва Жамби вилоятлари).[18] Палембангда у „наси гемук“ номи билан севимли маҳаллий таомдир. Палембанг Малай тилида „гемук“ „лемак“ билан бир хил маънога эга. Бу ноёб таом кўпинча банан барглари, газета ёки жигарранг қоғозга ўралган ҳолда келади ёки баъзи дўконларда пластинкада хизмат қилади. Бироқ, унинг машҳурлиги туфайли уни тушги ёки кечки овқат сифатида хизмат қиладиган ресторанлар мавжуд, бу таомни кун бўйи истеъмол қилиш имконини беради. „Буғланган наси лемак“ деган маънони англатувчи Наси лемак кукус — буғда пиширилган гуруч билан хизмат қиладиган наси лемакнинг бошқа номи. Малайзияда наси лемакни турли таомлар солинган пасар маламда (тунги бозор) ҳам топиш мумкин.

2019-йилнинг 31-январда Гоогле наси лемакни нишонлаш учун Гоогле Доодлеъни чиқарди.[19]

Вариантлар

Сингапурдаги Наси лемак товуқ котлети, ҳамси билан самбал чилли, ерёнғоқ ва тузланган ҳамси, тухум ва Ота-отак билан хизмат қилади.

Малайзия ва Сингапурда наси лемак турли хил маданиятларда турли хил ошпазлар томонидан тайёрланади. Малайзиядаги асл наси лемак, шубҳасиз, Жанубий ва Марказий ярим орол Малайзиянинг одатий нонуштасидир ва малай келиб чиқиши ҳисобланади. Бироқ, таомнинг машҳурлиги туфайли у миллий таом сифатида қабул қилинади.

Ҳиндистон ёнғоғи сутида пиширилган гуруч аслида Жануби-Шарқий Осиёда кенг тарқалган. Худди шу жараён қўшни Индонезиядан худди шундай гуручли таомларни тайёрлаш учун ишлатилади, улар Жакартадан наси удук , Ачедан наси гуриҳ ва ява наси ливетидир. Бироқ, таъмга қараб фарқлар мавжуд, чунки Пандан мурватининг тугунли барглари лаззат ва хушбўй ҳид бериш учун гуруч билан буғланади. Қўшимча хушбўй ҳид учун занжабил каби бошқа зираворлар ва вақти-вақти билан лимон ўти каби ўтлар қўшилиши мумкин.

Шимолий Ғарбий ярим оролдаги Наси лемак одатда каррини ўз ичига олади. Самбал одатда оловли иссиқдан юмшоқ иссиқгача, ширин таъмга эга. Наси лемак Малайзиянинг шимоли-шарқий яриморолидаги маҳаллий наси берлаук, наси даганг ва наси керабу каби машҳур эмас. Бу Сабаҳ ва Саравакда импорт қилинадиган махсус таом сифатида қабул қилинади. Меҳмонхоналар кўпинча ўз менюсида наси лемакни ўз ичига олади, масалан, мол гўшти ва бошқа денгиз маҳсулотлари қўшилиши каби нозик таомлар. Сингапур ва Малайзиядаги Ҳаwкер марказлари таъмини яхшилаш учун уларни банан баргларига ўрашади. Йўл бўйидаги дўконлар уларни тайёр ҳолда сотади, „наси лемак бунгкус“ деб номланувчи, минимал қўшимчалар билан ҳар бир пакет учун РМ 1,50 — 6,00 туради. Денгиз маҳсулотлари дўконлари кўпинча мангалда пиширилган денгиз маҳсулотлари билан бирга асосий наси лемакига хизмат қилади. Малайзия хитой ва малайзия ҳинди версиялари ва Сингапур малай ва сингапур хитойча версиялари мавжуд. Баъзи одамлар самбални наси лемак таомининг энг муҳим қисми деб ҳисоблашади. Тўғри тайёрланмаса, бу таомни бузиши мумкин, чунки малайзияликлар иссиқ ва аччиқ овқатни яхши кўрадилар. Шу нуқтада жуда кўп руҳли ва яхши хулқли мунозаралар мавжуд.

Анъанавий Малайзия версияси

Бу анъанавий севимли самбал, икан билис (ҳамси), ерёнғоқ ва қайнатилган тухумни таклиф қилади. Бу энг анъанавий версия. Наси лемак дўконларида қовурилган тухум, самбал керанг (кўк) — маҳаллий севимли, самбал каламушлари, самбал балиқлари, товуқ ёки товуқ/мол гўшти, каламар пишириқлари ёки ҳатто қовурилган товуқ ёки балиқ билан хизмат қилиш мумкин. Уни нонушта, брунч, тушлик, чой, кечки овқат ва ҳатто кечки овқат учун истеъмол қилиш мумкин.

Унинг алоҳида қисми гуруч бўлиб, у кўпинча оқ гуруч бўлиб, жигарранг гуруч соғлиғига эътибор қаратадиган истеъмолчилар билан ишлатилиши мумкин.[20] Гуручни янги ҳиндистон ёнғоғи сути билан, баъзан эса панданус барглари билан пишириш мумкин. Гуруч банан баргларида хизмат қилади, шунинг учун уни истеъмол қилганда табиий хушбўй ҳид келади. Бу анъанавий хизмат кўрсатиш услуби кўп авлодлар учун мерос бўлиб келган — йўл бўйидаги кичкинагина дўкондан тортиб реклама роликларигача, бу шаҳарларда анъанавий таомга бўлган иштиёқни қондиришнинг оддий усули каби кўринади.

Малайзия ҳиндларнинг ўзгариши

Банан баргида товуқли карри ва қисқичбақа билан Наси лемак

Малайзия ҳинди ўзгариши асл нусхага ўхшайди. Аммо, кўплаб Малайзия ҳиндулари ҳиндулардир ва шунинг учун мол гўшти истеъмол қилмайди. Наси лемак ҳиндларнинг Малайзия версиясида товуқ кори, балиқ кори ёки қўзичоқ карри каби кори билан бирга берилади. Бундан ташқари, Малайзия ҳиндулари ҳам ўзларининг ренданг версияси билан бир қаторда таомни ижро этишади.

Малайзия хитой ўзгариши

Наси лемак сотадиган Малайзия дўконлари ва ресторанларини кўриш одатий ҳол бўлмаса-да, Малака, Пенанг, Перак ва Куала-Лумпурнинг баъзи қисмлари каби шаҳар ва шаҳарларда сотиладиган чўчқа гўштини ўз ичига олган ҳалол бўлмаган версияси мавжуд. Айрим Малайзия хитойлик савдогарлар чўчқа гўшти ва ёввойи чўчқа гўшти, самбал ва ренданг тайёрлашлари маълум. У кўпчилик ноҳалол ресторанларда мавжуд бўлиб, у турли хил чўчқа гўшти, масалан, тушлик гўшти, чўчқа гўшти, Тайван чўчқа гўшти колбаса, қовурилган чўчқа гўшти ва панжара чўчқа гўштида тақдим этилади.

Индонезия Риау ўзгариши

Индонезиянинг Риау шаҳридан Наси лемак кўрсатилган марка.

Малакка бўғозининг ўнг томонида, Суматраннинг шарқий қирғоғидаги малай индонезияликлар ўзларининг малайзиялик ҳамкасби билан яқин қариндошлик ва умумий малай ошхона меросини баҳам кўрадилар. Натижада, наси лемак Риау ороли ва Риау провинсиясининг миллий таомидир. Индонезиянинг Риау ороллари провинсияси каби архипелагик минтақада одатда денгиз маҳсулотлари икан билис (ҳамси), икан тамбан (Сардинелла лонгиcепс), икан селар кунинг (Селароидес лептолепис), сотонг ёки cуми-cуми (каламар) каби наси лемакга ҳамроҳлик қилиш учун ишлатилади. ёки кичик қисқичбақалар. Риау ороллари анъанавий наси лемак Малайзия версиясига жуда ўхшайди; у банан баргига ўралган кокос гуручли лаганда, бодринг бўлаклари, майда қуритилган ҳамси (икан билис), қовурилган ерёнғоқ, қаттиқ қайнатилган тухум ва жуда аччиқ соус (самбал) билан келади.[21] Аммо, Риау ороллари версиясига маҳаллий икан тамбан деб номланувчи кичик балиқ қўшилади, одатда самбал чили пастаси билан қовурилади ва жуда тиниқ, бутун балиқ истеъмол қилинади.[22] Қисқичбақалар ва каламушлар ҳам одатда чили пастасида самбал уданг ёки самбал cуми шаклида қовурилади. Индонезияда наси лемак кўпинча баwанг горенг (қизил қовурилган пиёз гранулалари) билан сепилади.

Риаунинг Суматран провинсиясидаги Пеканбару шаҳрида чучук сув дарёси балиқлари кўпинча наси лемак билан бирга лаук сифатида ишлатилади. Чучук сув балиқларига икан селаис (Крйптоптерус cрйптоптерус) ва икан патин (Пангасиус) киради. Икан ломек (Ҳарпадон неҳереус) каби бошқа балиқлар ҳам кенг тарқалган. Бу балиқлар одатда минанг услубида ладо ижо (яшил чили қалампири) да пиширилади, майдаланган ва перкедел икан сифатида қовурилади ёки оддийгина қовурилади.[23]

Индонезия Медан ўзгариши

Наси лемак Медан, эмпинг ва картошка пишириқлари, ширин қовурилган темпеҳ, мол гўшти ренданг, тухумли баладо, перкедел ва бодринг, устига тухум бўлаклари ва қовурилган пиёз қўшилган ҳолати

Медан Мелаю Дели наси лемак версияси одатда ёнма-овқатлар ёки ренданг (мол гўшти ёки товуқ) ёки баладо (чили соусидаги тухум ёки қисқичбақалар) танлови билан хизмат қилади. Медан носи лемакининг тўлиқ тўпламига қовурилган пиёз сепилиши, омлет бўлаклари, крипик кентанг баладо (аччиқ картошка чиплари), темпе орек (мазали қовурилган темпеҳ), перкедел (қовурилган картошка паттилари), самбал чили пастаси, бодринг бўлаклари киради. ва бир оз аччиқ эмпинг кракер. Баъзи анъанавий ресторан занжирлари ўз бизнесларини наси лемак Медан хизматига бағишлаган.[24] Ренданг ва баладо ёнида сабзавотли саюр масак лемак (сабзавотлар, жумладан узун ловия, карам ва кокос сутидаги узун яшил чили) ҳам таклиф этилади. Бу Меданъда машҳур кўча овқати бўлиб, камтарона тарп чодирларида сотилади ва одатда Лонтонг Медан билан бирга сотилади.[25] Медан Аcеҳ чегараси яқинида жойлашганлиги ва шаҳарда истиқомат қилувчи кўплаб Аче халқи борлиги сабабли, шаҳарда наси лемак ва наси гуриҳ атамалари кўпинча бир-бирининг ўрнида ишлатилади, чунки атамалар шунга ўхшаш ҳиндистон ёнғоғи гуручига тегишли.

Сингапур малай ўзгариши

Сингапурлик малайча ўзгаришларнинг кўпчилиги учун наси лемакининг самбали бошқа ўзгаришларга қараганда кўпроқ мазали ва камроқ аччиқ таъмга эга. Самбал носи лемакнинг ҳал қилувчи қисми бўлгани сабабли, ҳиндистон ёнғоғи асосидаги гуруч ва бошқа ингредиэнтларнинг таъмини бузмаслик учун камроқ аччиқ бўлгани маъқул. Ушбу таомнинг ён томонларига икан билис (ҳамси), ерёнғоқ ва омлет ёки қовурилган тухум киради, бу Малайзия версиясига жуда ўхшайди, аммо Малайзия версиясидаги каби қайнатилган тухумдан фойдаланиш камроқ тарқалган. Баъзида узун донли басмати гуручидан фойдаланадиган вариант ҳам топилиши мумкин. Сингапурлик Наси Лемак бошқа версияларга қараганда яшил рангга эга бўлиши ҳам одатий ҳолдир.

Сингапур хитойча ўзгариши

Пандан баргларининг ўзига хос хушбўй ҳидини сақлаб, Сингапур хитойлик варианти чуқур қовурилган барабан, товуқ гўшти, балиқ кеки, қовурилган сабзавотлар ва тушлик гўштини ўз ичига олган турли томонлари билан бирга келади.[26] Классик Малайзия версиясига ўхшаш икан билис (ҳамси), ерёнғоқ ва қовурилган тухум билан хизмат қилишнинг анъанавий усули ҳам мавжуд. Баъзан гуруч зумрад яшил рангга бўялади, одатда пандан барглари деб аталадиган гуруч барглари экстракти ёки моҳияти ёрдамида гуручга ҳиндистон ёнғоғи сути қўшилганда гуручни хушбўй ҳид билан таъминлайди ва унга ёрқин яшил ранг беради. Рангдан фойдаланиш мижозларни ўзига жалб қилиш учун ҳийла сифатида пайдо бўлган бўлиши мумкин.

Вегетариан хилма-хиллиги

Малайзиянинг айрим қисмларида савдогарлар ва ресторанлар вегетариан Наси Лемакни таклиф қилишлари мумкин, унда қуритилган ҳамси ва самбал учун қисқичбақа пастаси вегетариан ўрнини босувчи билан алмаштирилади.

Саломатлик

2016-йилнинг март ойида наси лемак ТИМЕ журнали томонидан 10 та соғлом халқаро нонушта таомларидан бири сифатида қайд этилган.[27] Бироқ, бу фикр нотўғри бўлиши мумкин, чунки ёзувчи бу таомнинг „соғломроқ“ ва кичикроқ версиясини назарда тутган бўлиши мумкин ва уни каттароқ Америка нонуштаси (қовурилган бекон, тухум, креп / ҳаш жигарранг) билан таққослаган бўлиши мумкин. Қўшимча қовурилган товуқ, гўшт ёки балиқ билан битта тўлиқ ҳажмдаги наси лемаки 800 ва 1000 калория орасида бўлиши мумкин. Мазали ҳиндистон ёнғоғи сути билан тўлдирилган гуруч шунингдек, соғлиқ муаммолари, жумладан диабет билан боғлиқ бўлган тўйинган ёғни ўз ичига олади.[28] Шуниси эътиборга лойиқки, Малайзиянинг асосий таомлари таркибида углеводлар ва оқсилларнинг кўплиги ва сабзавотларнинг этишмаслиги билан боғлиқ бўлса-да, 432 нафар катталар ўртасида ўтказилган тадқиқот шуни кўрсатдики, Малайзия катталар маҳаллий тайёр пиширилган идишларни назорат қилиш мумкин бўлган истеъмол қилишган, чунки идишлардагининг аксарияти кам миқдорда истеъмол қилинган..[29]

Манбалар

  1. ↑ „Наси лемак: Малайсиа'с натионал диш“. ББC (7-ноябр 2019-йил). Қаралди: 19-феврал 2022-йил.
  2. ↑ „Малайсиа'с топ 40 фоодс“ (эн). CНН Травел (2017-йил 30-ноябр). Қаралди: 2018-йил 16-ноябр.
  3. ↑ Дwайне А. Рулес. „Наси лемак, оур 'натионал диш'“. Тҳе Стар (7-апрел 2011-йил). 2-июл 2014-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 6-ноябр 2013-йил.
  4. ↑ Наоми Линдт. „А Фоод Блоггерс’ Тоур оф Куала Лумпур“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (22-ноябр 2012-йил). Қаралди: 19-феврал 2022-йил.
  5. ↑ „#CННФоодчаллнге: Wҳат'с ёур натионал диш? | CНН Травел“ (эн). CНН Травел (2015-йил 18-сентябр). Қаралди: 2018-йил 16-ноябр.
  6. ↑ „Наси лемак“. ВиситСингапоре.cом. 2018-йил 19-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 5-май 2012-йил.
  7. ↑ Муҳаммад Ирзал Адиакурниа. „Менcиcипи Ҳарум дан Лембутня Наси Лемак Медан ди Жакарта“ (ид). Компас.cом (11-август 2017-йил).
  8. ↑ Тибèре, Лауранcе (Май 2019). „Стагинг а Натионал Диш: Тҳе соcиал релеванcе оф Наси Лемак ин Малайсиа“ (ПДФ). Асиа-Паcифиc Жоурнал оф Инноватион ин Ҳоспиталитй & Тоурисм. 8-жилд. 51–66-бет.
  9. ↑ Wинстедт, Сир Ричард Олоф. Тҳе Cирcумстанcес оф Малай Лифе. Амс Пресс Инc, 1909. ИСБН 978-0-404-16882-7. Қаралди: 23-феврал 2014-йил. 
  10. ↑ Тҳе cирcумстанcес оф Малай лифе Фреэ Эбоок, 1981. ИСБН 9780404168827. 
  11. ↑ 11,0 11,1 Тҳе Фоодспоттинг Фиэлд Гуиде Април В. Wалтерс =: . Чрониcле Боокс, 2014 — 52-бет. ИСБН 978-1452119878. 
  12. ↑ „Наси Лемак“. Делеcтабле Асиа. 2015-йил 30-майда асл нусхадан архивланган.
  13. ↑ Cарол Селва Ражаҳ. Ҳеавенлй Фрагранcе: Cоокинг wитҳ Ароматиc Асиан Ҳербс, Фруиц, Спиcес анд Сеасонингс. Периплус Эдитионс (ҲК) лтд., 4-феврал 2014-йил — 103-бет. ИСБН 978-0794607371. 
  14. ↑ Тҳе Фоодспоттинг Фиэлд Гуиде Април В. Wалтерс =: . Чрониcле Боокс, 2014 — 52-бет. ИСБН 978-1452119878. 
  15. ↑ 15,0 15,1 Леэ Кҳанг Йи. „Наси лемак: Тҳе оне диш тҳат унитес ус алл“. Малай Маил Онлине (31-август 2014-йил).
  16. ↑ Карен-Мичаэла Тан. „Наси Лемак Wарс“. Ҳунгрй Го Wҳере (14-октабр 2014-йил). 2017-йил 28-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 23-июн.
  17. ↑ Рита Заҳара. Малай Ҳеритаге Cоокинг. Маршалл Cавендиш Интернатионал (Асиа) Пте Лтд, 1-январ 2012-йил — 126-бет. ИСБН 978-9814328661. 
  18. ↑ „Лоcал Фаворите Фоод“. Wондерфул Кепулауан Риау. 8-декабр 2015-йилда асл нусхадан архивланган.
  19. ↑ Мичаллон. „Наси лемак: Wҳат ис тҳе Малайсиан диш анд wҳй ис ит беинг cелебратед?“. Тҳе Индепендент (31-январ 2019-йил). 18-июн 2022-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 31-январ 2019-йил.
  20. ↑ „Ҳеалтҳиэр Наси Лемак“. Қаралди: 20-ноябр 2021-йил.
  21. ↑ „Лоcал Фаворите Фоод“. Wондерфул Кепулауан Риау. 8-декабр 2015-йилда асл нусхадан архивланган.
  22. ↑ Аминуддин. „Кедаи Копи Жалан Бинтан Ҳадир денган Консеп Бербеда“ (ид). Трибуннеwс (28-май 2015-йил). Қаралди: 8-июн 2015-йил.
  23. ↑ „Наси Лемак Пеканбару“. Мелаю Онлине. 28-март 2015-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 8-июн 2015-йил.
  24. ↑ Муҳаммад Ирзал Адиакурниа. „Менcиcипи Ҳарум дан Лембутня Наси Лемак Медан ди Жакарта“ (ид). Компас.cом (11-август 2017-йил).
  25. ↑ „Медан он а Плате“. Эатинг Асиа (21-май 2007-йил).
  26. ↑ „Ис наси лемак фром Малайсиа ор Сингапоре?“ (эн). Соутҳ Чина Морнинг Пост (2019-йил 15-июл). Қаралди: 2020-йил 3-ноябр.
  27. ↑ Тҳис. „10 Ҳеалтҳй Интернатионал Бреакфасц“. ТИМЕ.cом. 2020-йил 31-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 23-июн.
  28. ↑ Чрис Чан. „Ис наси лемак реаллй а ҳеалтҳй диш?“. Стар2.cом (31-март 2016-йил). 21-октабр 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 21-октабр 2016-йил.
  29. ↑ Тармизи, Сити Фатимаҳ Моҳд; Дауд, Норлида Мат; Раҳман, Ҳафеэдза Абдул (2020-12-31). „МАЛАЙСИАН РЕАДЙ-ТО-ЭАТ CООКЕД ДИСҲЕС: CОНСУМПТИОН ПАТТЕРНС АМОНГ АДУЛТС АНД НУТРИЭНТ CОМПОСИТИОН ОФ СЕЛЕCТЕД ҲИГҲЛЙ CОНСУМЕД ДИСҲЕС“. Малайсиан Апплиэд Биологй. 49-жилд, № 5. 61–70-бет. дои:10.55230/мабжоурнал.в49и5.1638. ИССН 2462-151Х. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Nasi_lemak" dan olindi