Ziyosfera

Nasr ibn Mahmud

Наср ибн Маҳмуд ибн Наср ибн Солиҳ ибн Мирдос (арабча: نصر بن محمود بن نصر المرداسي‎‎; 1076-йилда вафот этган) — 1075–1076-йилларда Ҳалабни бошқарган Мирдосий амир.

Наср ибн Маҳмуд
Ҳалаб амири
Салтанат 1075 – 1076-йил 8-май
Ўтмишдоши Маҳмуд ибн Наср
Давомчиси Собиқ ибн Маҳмуд
Вафоти 1076-йил 8-май
Тўлиқ номи
Наср ибн Маҳмуд ибн Наср ибн Солиҳ ибн Мирдос
Қабила Бану Килаб
Сулола Мирдосийлар
Отаси Маҳмуд ибн Наср
Онаси Алмалик ал-Азизнинг қизи

Оиласи

Наср Маҳмуд ибн Насрнинг, яъни (Ҳалаб)нинг Мирдосий амирининг (ҳ. 1065–1075) тўнғич ўғли эди[1]. Насрнинг онаси Бувайҳий амири Алмалик ал-Азиз ибн Жалол ад-Давланинг қизи эди[2]. Унинг ўгай биродарлари Собиқ, Вассоб ва Шабиб ҳамда синглиси Маниъа эди[2].

Ҳокимияти

Маҳмуд ўзининг энг кичик ўғли Шабибни ворис этиб тайинлаган эди, бироқ Маҳмуд 1075-йил бошларида вафот этгач, Наср Ҳалаб амири сифатида тан олинди[1]. Шабиб ҳануз ёш эди ва амирликнинг етакчи амалдорлари ҳамда қўшинлари Насрни маъқул кўришди[3]. У ҳукмронликни қўлига олиши биланоқ отасининг вазири, қўмондон Али ибн Абу ас-Сурайяни отасининг Шабибни ворис этиб тайинлашига таъсир кўрсатганликда айблаб қатл эттирди[4]. Унинг ўрнига Наср Абу Наср Муҳаммад ибн ал-Ҳасан ат-Тамимийни, Ибн ан-Наҳҳос номи билан машҳур шахсни тайинлади. Наср ўзининг тоғаси Бану Мунқиз амири Садид ал-Мулк Али ибн Муқаллидга раҳбарлик вазифаларининг кўп қисмини назорат қилишни топширди. Садид ал-Мулк ва Ибн ан-Наҳҳос адабиётга умумий қизиқиш билдирган ва мустаҳкам иш муносабатларини ривожлантирган эди[5]. Тарихчи Тҳиэррй Бианқуиснинг ёзишича, Наср „отасига қараганда тинчроқ ва сахийроқ эканини кўрсатди“[1].

У Ҳалабда жойлашган, маълум бир Аҳмад Шоҳ бошчилик қилган туркман қўшинларининг қўллаб-қувватлашига эга эди[6]. Аҳмад Шоҳ 1075-йил сентябр/октябр ойларида византияликлардан Манбижни қамал қилиб эгаллади[1]. Кўп ўтмай, Ҳалабнинг жанубий қишлоқ ҳудудларига Дамашқ салжуқ ҳукмдори Ациз ва унинг укаси Жавлий босқин уюштирдилар[7]. Ҳужум чоғида улар Рафанийяни эгаллашди[1]. Насрнинг Ацизга пул тўлаб чекинишга мажбур этиш уриниши рад этилгач, Наср Аҳмад Шоҳни унга қарши юборди. Аҳмад Шоҳ салжуқлар билан икки марта жанг қилиб, уларни тор-мор қилди[8], натижада Рафанийя устидан мирдосийлар назорати тикланди[1].

Ўлими ва ундан кейинги воқеалар

1075-йил 8-майда, Ийд ал-Фитр куни, Наср маст ҳолда номаълум сабабларга кўра Аҳмад Шоҳни зиндонга ташлади[1][8]. Сўнг у Аҳмад бошчилигидаги туркман қўшинларига Ҳалаб чеккасидаги уларнинг базаси — ал-Ҳазерда ҳужум қилди[1]. Жанг чоғида Наср туркман камончиси отган ўқдан ҳалок бўлди[1]. Шундан сўнг ҳалабликлар шаҳар дарвозаларини ёпиб, олдинга силжиётган туркманларнинг ўз бошлиқларини озод этишига йўл қўймадилар, Садид ал-Мулк ва Ибн ан-Наҳҳос эса шаҳар ва унинг қалъасида тартибни сақлаб туришди[9]. Садид ал-Мулк Насрга Собиқни ворис қилиб тайинлашни ташкил этди[1]. Собиқ Аҳмад Шоҳни озод қилди, ундан кейин Аҳмад Шоҳ унга катта таъсир кўрсатди ва туркманлар билан биргаликда амирликда мирдосийлар қабиласи Бану Килаб ҳисобига ҳукмронлик қила бошладилар. Қабила Вассобни ўз амири этиб кўтариб, Садид ал-Мулкни Ҳалабдан унинг оилавий мулки бўлган Кафартабга қувиб юборишга ёрдам берди[10].

Манбалар

  1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 Бианқуис 1993, с. 121.
  2. ↑ 2,0 2,1 Бианқуис 1993, с. 119.
  3. ↑ Заккар 1969, с. 194.
  4. ↑ Заккар 1969, сс. 194–195.
  5. ↑ Заккар 1969, с. 197.
  6. ↑ Заккар 1969, с. 195.
  7. ↑ Заккар 1969, сс. 195–196.
  8. ↑ 8,0 8,1 Заккар 1969, с. 196.
  9. ↑ Заккар 1969, сс. 196–197.
  10. ↑ Заккар 1969, с. 198.

Адабиётлар

Ўтмишдоши:
Рашид ад-Давла Маҳмуд 		Ҳалаб амири
1075–1076-йил 8-май 		Вориси:
Собиқ ибн Маҳмуд 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Nasr_ibn_Mahmud" dan olindi