Nasrullo Sayidov

Насрулло Саййид
Таваллуди	1958-йил 20-феврал; Ўзбекистон, Бухоро вилояти, Вобкент тумани
Касби	Инжинер, архитектор
Партияси	Эрк демократик партияси (1990-йил)

Насрулло Сайидов (Насрулло Саййид) — ўзбек сиёсатчиси. Ўзбекистон парламентининг собиқ депутати (1990-1993-йиллар). Ёзувчи, публицист ва мухолифатдаги “Эрк” партияси етакчиларидан бири, партиянинг Бухоро вилояти бўлими раҳбари. У Ўзбекистон Мустақиллик Декларациясини қабул қилиш ташаббускори бўлган фаоллардан биридир.

Биографияси

Насрулло Саййид 1958-йил 20-февралда собиқ СССР Ўзбекистон Республикаси Бухоро вилояти Вобкент туманидаги Барқут қишлоғида туғилган. Оилали, 5 нафар фарзанди (2 ўғил ва 3 қиз) бор. Отаси Абдулло Сайидов ва онаси Фароғат Аҳмедовалар оиласида ўн фарзанд бўлиб, Насрулло иккинчи фарзанд эди.

1975-йилда ўз қишлоғидаги ўрта мактабни тугатгач, Самарқанд шаҳридаги Архитектура-қурилиш институтига ўқишга киради. 1980-йилда муҳандис-қурилиш мутахассислигини тамомлаб, Учқудуқ шаҳридаги 3-сонли қурилиш ташкилотига (СМУ-3) ишга кирди.

1982-йилнинг баҳорида синфдоши Муқаддас Ярова билан оила қурди ва тез орада Совет армияси сафига хизматга жўнатилди. 1982-83-йилларда Белорусия ССРдаги қатор ҳарбий қисмларда хизмат қилиб, танк командири сифатида Ватанга қайтди. Ҳарбий хизматни ўтаб бўлгач, Вобкент тумани ҳокимлиги (ўша пайтдаги Ижроия қўмитаси) қурилиш назорати бўйича мутахассис бўлди.

1986-йил давомида Тошкент шаҳрида янги очилган Агросаноат мажмуини бошқариш олий мактабида малака оширди. Насрулло Сайидов 1987-йилдан 1994-йил февралигача ПМК-199 қурилиш ташкилотида аввал муҳандис, сўнгра бош раҳбар лавозимларида ишлаган.

Ўзбекистон Совет Социалистик Республикасида 1990-йил 19-февралда Олий Мажлисга сайловлар бўлиб ўтди. У раҳбарлик қилган қурилиш ташкилоти (ПМК-199) ишчилари уни Ўзбекистон Республикаси халқ депутатлигига номзод қилиб кўрсатди. У муқобил сайловларда иштирок этиб, ғалаба қозонди.

Сиёсий фаолияти

Насрулло Сайидов узоқ вақтдан бери ўзбек зиёлилари ўртасида истиқлол ва озодлик учун кучайиб бораётган курашда иштирок этган эди. Бу кураш ярим яширин ҳолда катта сиёсий майдонларга ўта бошлаган эди. 1988—89-йилларда ўзбек тилига давлат мақомини бериш талаби билан бўлиб ўтган халқ намойишларида фаол қатнашган.

Олий Мажлиснинг биринчи таъсис сессиясидан сўнг демократик йўл билан сайланган бир гуруҳ депутатлар Ўзбекистоннинг СССР таркибидан чиқиши ҳақида ўйлай бошладилар. 1990-йил 30-апрелда “Эрк” демократик партияси тузилиб, Насрулло Саййид унга а’зо бўлди.

1990-йил 19-июнда Муҳаммад Солиҳ бошчилигидаги парламентдаги “Эрк” фраксияси Ўзбекистон Мустақиллиги Декларациясини зудлик билан қабул қилишни талаб қилиб, Олий Мажлисга тақдим этди. Ҳаракатга бошқа 50-60 депутат қўшилди.

Қизғин баҳс-мунозаралардан сўнг 1990-йил 20-июнда Ўзбекистон Олий Мажлиси Мустақиллик Декларациясини қабул қилди. Насрулло Саййид мажлислар залига Ўзбекистон байроғини олиб келиб, минбарга чиқиб “Яшасин Мустақиллик” деб ҳайқирди. Томошабинлар ўрнидан туриб, уни олқишлади.

“Эрк” партияси 1991-йил декабр ойида бўлиб ўтган президентлик сайловларида қатнашди. Халқ демократик партияси етакчиси бўлган Ислом Каримов парламентда кўпчиликни ташкил қилиб, президент бўлди.

1993-йил декабрида Насрулло Саидов “Эрк” партиясининг Бухоро вилоятидаги етакчиси ва сиёсий қарашлари учун Олий Мажлис депутатлигидан чиқариб юборилди. 1994-йил 22-февралда ҳибсга олинган. Уни уйидаги болалар хонасида жанговар граната сақлаганликда айблашди. Унинг айби исботланмаган бўлса-да, суд уни бир йилга озодликдан маҳрум қилди.

1996-йилдан 2005-йилгача у қаттиқ давлат назорати остида ишлади, лекин сиёсий йўлидан чекинмади. У ўзи раҳбарлик қилган Немо қурилиш компанияси орқали кўплаб бинолар қурган. 2005-йил май ойида Андижонда тинч намойишчилар ўт очди. Ўша пайтда мамлакатда қатағон кучайган эди. Насрулло Саййид Андижон воқеалари ҳақида куйлаган ҳофиз Дадахон Ҳасановнинг аудиоёзувлари сиздирилгани учун қайтадан тергов қилинган эди. Миллий хавфсизлик хизмати уни ҳам ёлғон, ҳам кулгили айблар билан узоқ йиллар қамоққа ташламоқчи бўлгани ойдинлашди. 2005-йилнинг ноябрида у Ўзбекистонни тарк этишга мажбур бўлди.

У 2005-йилнинг ноябридан 2007-йилнинг июлигача Қирғизистонда яшаган ва Ўзбекистондаги диктатурага қарши юзлаб мақола ва ше'рлар чоп этган. 2007-йил июл ойида у сиёсий бошпана сўраш учун Канадага кўчиб ўтди. Насрулло Саййид Канадада яшар экан, Ўзбекистонда унга нисбатан сохта жиноят иши қўзғатилиб, қидирувга берилган эди. У 2019-йил апрел ойида Тошкентга учиб келган ва ўзининг айбсизлигини исботлашга уринган. Аммо уни ватанига киритмасдан аэропортдан қайтариб юборишди.

Китоблари

Н. Саййид Ўзбекистонда демократик фуқаролик жамияти барпо этиш борасида ёзилган кўплаб мақолалар муаллифи. Унинг “Шубҳали одамлар” китоби 2019-йилда Истанбулда ўзбек тилида нашр этилди.

Унинг “Миллат қайғуси” асари турк тилига таржима қилиниб, 2020-йил ёзида Анқарада китоб ҳолида икки тилда (ўзбек ва туркий) нашр этилган.
МИЛЛЕТИН ИЗДИРАБИ (туркча)
СҲУБҲАЛИ ОДАМЛАР (узбек)
МИЛЛАТ ҚАЙҒУСИ (ўзбек)

Манбалар

Марказий Осиёдаги давлат этнографияси: сиёсат юритиш
Ракурс.кг: Ўзбекистон навбатдаги мухолифат активистти мамлакатга киргизган йўқ [1] (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-01-15 санасида архивланган)
Озоди.орг: Вакили пешини порлумларга йўл берилмаган [2]
Ташкент тимес: Мухолифат етакчиси Насрулло Сайидов Ўзбекистонга (Wайбаcк Мачине сайтида 2020-11-01 санасида архивланган) киритилмади
"Ҳаракат" мустақил ахборот агентлиги: Демократ мухолифатчи Насрулло Саййидни Ўзбекистонга киритишди. [3] (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-01-15 санасида архивланган)
Индепендент.аcадемиа.эду: Насрулло Саййид [4]
Дарё.уз: Мустақиллик декларацияси ташаббускорларини биламизми? [5]
Насрулло Саййид: Электрон китоблар. [6]
ББC НЕWС.Узбек: Ўзбекистон: ДХХ чегарадан юбормаган парламент депутатини ИИВ қидирувга берди. [7]
Ҳуқуқшунос Бахтиёр Шоҳназар. [8]
Америка Овози - узбек: Собиқ депутат Насрулло Саййид Ўзбекистонга киритилмади. [9]
АсиаТерра: ИЗ УЗБЕКИСТАНА ДЕПОРТИРОВАЛИ ПОЭТА И ПИСАТЕЛЯ НАСРУЛЛО САЙИДОВА [10]
Камолиддин Раббимов. [11]
ББC Ўзбек: Ўзбекистон: Собиқ парламент депутатига нега ватанига киритилмагани сабаб айтилмади [12]
Озодлик Радиоси. ОзодНазар-Ж.Муҳаммад. [13]
Миллетин Издирабı [ҳàнгāнгīйíн] [14]
ДХХ чегарани кесиб ўтмаган ИИВ собиқ депутати, парламент депутати устидан ариза берди [15] (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-01-14 санасида архивланган)
Китобхон.cом. Насрулло Сайид асарлари, китоблари. [16]
Фарғона агентлиги: Бйвшему депутату узбекского парламента запретили возврашчаця на родину [17]
ББC Узбек: "Қўшиқ эшитди деган шармандали жиноат иши Бухоро МХХнинг қилмиши" [18]
Ўзбекистон: Милиция разйскиваэт диссидента, Давно живусчего в Канаде [19]
ТУРОНЗАМИН. Бухорода дув-дув гап [20] (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-01-14 санасида архивланган)
Муҳаммад Солоҳ. Э'ТИКОДНИНГ CҲОРРАҲАСИ БЎЛМАЙДИ [21] (Wайбаcк Мачине сайтида 2020-10-26 санасида архивланган)
Узбекинфо.орг. Насрулло Саидов тақиб ошида [22]
Независимая газета: Ислому Каримову готовят почетную сйлку [23]
Озодлик Радиоси: Бухорода “Эрк” бошсиз
Насрулло Саййид: ОЛИМ ДАХТИ (аудио)
Насрулло Саййид: Миллат бу тарихни ҳамма билиши керак

Ҳаволалар

ҳттпс://ҳайратуз.wордпресс.cом/ Насрулло Саййиднинг шахсий блоги
ҳттпс://насрулло.wордпресс.cом/ Насрулло Саййиднинг шахсий блоги