Настуран (юн. настос — зичлашган ва лот. ураниум — уран), уран смолали руда — содда оксидлар синфига мансуб минерал. Уранитнинг кри-сталлокимёвий аналоги. Массив ва колломорф агрегатлар. Таркибида ўзгарувчан миқдорда УО3 (20—55%) ва УО2 (25—60%) бўлади. Қушимча сифатида радиоген қурғошин, Са, баъзан нодир-ер элементлари, шунингдек, сув учрайди. Н.нинг кристаллик структураси, одатда, уранинитга мос келади. Ранги қора, смоласимон ялтироқ, шаффоф эмас. Қаттиқлиги минералогик шкала буйича 4—6; зичлиги УО2 ва УО3 нисбатига қараб, 4500 дан 9000 кг/м3 гача ўзгариб туради. Электромагнит хоссасига эга. Ниҳоятда кучли радиоактив. У нинг энг куп тарқалган минерали. Мураккаб гдиротермал типли конларда Сн ва W минераллари, шунингдек, кобалт, никел, темир арсенидлари билан, мис, қўрғошин, висмут, кумуш ва бошқаларнинг сулфидлари билан бирга ҳосил бўлади. Урантемир рудали конларда гематит, магнетит ва бошқа билан бирга учрайди. Чукинди типли конларда, конгломератларда эса қора уран деб аталувчи ку-кунсимон, тупроқли агрегатларда ҳам маълум. Уран ва радийнинг асосий саноат минералларидан бири.[1]

Манбалар

  1. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил