Nazlı Ecevit
Фатма Назли Эжевит (1900-йил 4-январ — 1985-йил 14-август) — турк мактаби ўқитувчиси ва реалист-импрессионист рассом. У Туркиянинг бош вазири Булент Эжевитнинг онаси бўлган.
| Назлı Эcевит | |
| Таваллуди | 4-январ 1900-йил |
| Вафоти | 14-август 1985-йил (85 ёшда) Анкара, Туркей |
| Миллати | Турк |
| Соҳаси | Рассомчилик, ўқитувчилик |
| Машҳур суратлари | Кериман Ҳанимнинг портрети Салаcакта Қиз Кулеси Бебек Салаcак |
Ёшлиги
Фатма Назли 1900-йил 4-январда ўша пайтдаги Усмонлилар империясининг пойтахти Истанбулда туғилган[1]. Унинг отаси Эмин Саргут, полковник, отаси томонидан бобоси Солиҳ Пошо, генерал-маёр (туркча: Ферик) ва онаси томонидан бобоси Кират пошо, Усмонли султонининг ёрдамчиси бўлган[2]. У боснияликлардан эди[3][4].
Чапа қизлар мактабини (туркча: Çапа İнас Дар-üл муаллимат) 1915-йилда биринчи турк аёл рассомларидан бири Миҳри Мушфик уни рассомчилик бўйича ўқишни давом эттиришга ундади. Қизлар Тасвирий санъат мактабида ўқишни давом эттирди (туркча: İнас Санайи-и Нефисе Мектеби) 1915—1922-йиллар оралиғида у ерда Ўмер Одилдан дарс олган ва Фейҳаман Дуран устахонасига қўшилган. Қизлар Тасвирий санъат мактабининг битирув имтиҳонлари Туркиянинг мустақиллик уруши туфайли бекор қилинганлиги сабабли у ўқитувчилик гувоҳномасини олди.
Йиллар ўқитувчи сифатида
Назли Бешиктош ўрта қизлар мактабида расм ўқитувчиси бўлиб ишлаган. Кейин отасига эргашиб Анадолуда Кастамонуга бориб, 25 йилгача рассомлик фаолиятини тўхтатди. У дастлаб Кастамонуда, кейинроқ Болу ва Измитда дарс берган.
1924-йилда турмушга чиқди ва Анқарага кўчиб ўтди. Кейинги йили у Булент исмли ўғил туғди, ўғли кейинчалик сиёсий партия раҳбари ва тўрт марта бош вазир бўлди. У Анқара мусиқа мактабида расм ўқитувчиси бўлиб ишлаган, Ҳаcеттепе университети Анқара давлат консерваториясининг етакчиси. Бундан ташқари, у Истанбул Мастер Жуниор Ҳигҳ Счоолда дарс берган. Унинг ўқитувчилик фаолияти 19 йил давом этди.
Рассомлик фаолияти
Эжевит 1947-йилда расм чизишни давом эттирди. У талабалик йилларида Галатасарой кўргазмаларида ўз асарларини намойиш этган ва 1947-йилдан кейин гуруҳ кўргазмаларида буни давом эттирган. Шунингдек, у шахсий кўргазмалар ҳам ўтказди. Талабалик йилларида у кўпроқ портрет ва яланғоч расмларни чизган. Унинг асарлари реалистик ва импрессионистик услубда намоён бўлган: у ўзи аъзо бўлган ва бир мунча вақт унинг раиси бўлган „Тасвирий санъат уюшмаси“да ривожланди. Унинг услуби 1930-йиллар авлоди турк рассомлари Иброҳим Чалли, Шереф Акдик, Али Карсан ва Адил Дўғанчайникига ўхшайди. 1947-йилдан кейин у Салаcак, Истанбулдаги Босфор ва Бурсадан тўпланган ландшафт расмларидаги импрессионистик услубнинг юмшоқ ва ранг-баранг сезгирлигини маҳаллий муҳитда обектив реалистик кўриниш билан уйғунлаштириб, асосан пейзаж ва натурмортларни чизди.
1948-йилдан 1975-йилгача у ўз асарларини деярли ҳар йили Давлат санъат ва ҳайкалтарошлик кўргазмасида намойиш этди. Унинг асарлари мой, акварел, рангли қаламларда ишланган.
Соғлик муаммолари ва ўлим
1985-йил июн ойига келиб Эжевит диабет ва карбамид билан боғлиқ муаммолар туфайли ўзи яшаган Истанбулдаги касалхонага ётқизилди. Кейинчалик у ўғли Булент Эжевит истиқомат қиладиган Анқарага кўчирилди. 1985-йил 14-августда у 85 ёшида даволанаётган Ҳаcеттепе университети касалхонасида вафот этди. Ҳожи Байрам масжидида ўтказилган дафн маросимидан сўнг Cебеcи Асри қабристонига дафн қилинди[5].
Ишлар
Унинг машҳур расмлари қуйидагилардан иборат:
1. Кериман Ҳанимнинг портрети (Керман Хоним портрети), (1922) Истанбул давлат санъат ва ҳайкалтарошлик музейи
2. Чичеклер (гуллар), Истанбул давлат санъат ва ҳайкалтарошлик музейи
3. Чамлиcанъдан Гöрüнüм (Чамлиcадан кўриниш)
4. Балконлу Манзара (балконли манзара)
5. Бебек (Чақалоқ), (2000-йил апрел ойида тахминан 19 200 АҚСҲ долларига[6] сотилган.
6. Салаcакта Қиз Кулеси (Салаcакдаги Қиз минораси), (июн ойида тахминан 23 200 АҚШ долларига[7] сотилган.
7. Боğазичи (Босфор), (1954) (2000-йил июн ойида тахминан 8 000 АҚСҲ долларига сотилган[7].)
Ражаб Тоййиб Эрдўған 2003-йилнинг март ойида лавозимга киришганидан кейин буйруғи билан 2003-йил июл ойида бош вазирнинг офис биносига „Салаcак“ мавзусидаги ёғли расм ишлаган эди[8].
Манбалар
- ↑ ҳттпс://www.тариҳтебугун.орг/тариҳте-бугун/4/оcак/1900/Назли_Эcевит_Догум_Тариҳи
- ↑ ҳттп://www.туркишпаинтингс.cом/индех.пҳп?п=37&л=1&модПаинтерс_артистДетаилИД=598
- ↑ ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20080822133939/ҳттп://www.аксам.cом.тр/арсив/аксам/2004/08/04/политика/политика1.ҳтмл
- ↑ „архив нусхаси“. 2024-йил 18-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 3-август.
- ↑ „архив нусхаси“. 2020-йил 4-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 3-август.
- ↑ ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20180816061610/ҳттп://www.ҳурриет.cом.тр/амп/гундем/назли-эcевитин-таблосуна-12-миляр-39146764
- ↑ 7,0 7,1 ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20190814205834/ҳттп://арсив.нтв.cом.тр/неwс/8958.асп
- ↑ ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20190814141701/ҳттпс://www.тгртҳабер.cом.тр/ҳабер/133312.ҳтмл