Нелумбо лутеа — Нилуфар оиласига мансуб гулли ўсимлик тури. Умумий номлари орасида Америка лотуси, сариқ лотус, сув-чинқуапин ва волéэ мавжуд. Унинг ватани Шимолий Америка. Бинар номи Нелумбо лутеа Wиллд. Бу тур олдин Нелумбиум лутеум ва Нелумбо пентапетала номлари остида таснифланган.

Нелумбо лутеа
Илмий таснифлаш
Ўсимликлар
Юксак ўсимликлар
Гулли ўсимликлар
Икки уруғпаллалилар
Протеалес
Нелумбонаcеаэ
Нилуфар
Н. лутеа
Бинар номи
Нелумбо лутеа

Тавсиф

Америка лотуси сув ўсимлигидир. Кўл ва ботқоқларда, шунингдек, сув тошқини бўлган жойларда ўсади. Илдизлари лойда, лекин барглари ва гуллари сув юзасида бўлади. Баргларнинг диаметри 33–43 cм (13–17 ин). Етук ўсимликлар баландлиги 0.8 то 1.5 м (2.6 то 4.9 фт) гача етади[1]. Гуллаш баҳорнинг охирида бошланади ва ёзгача давом этиши мумкин. Ўсимликнинг номи лотин тилида „сариқ“ деган маънони англатади ва ўсимликнинг оқдан оч сариқ ранггача бўлган гулларига ишора қилади. Гулларнинг диаметри 18–28 cм (7.1–11.0 ин) ва 22-25 гулбарглари бор[1].

Америкалик лотус ўсимлигида Остриниа пениталиснинг личинкалари паразитлик қилади[2].

Бироқ, Нелумбо лутеа популяцияси АҚШда ўсиш жойларининг йўқолиши сабабли камайиб бормоқда. У Ню-Жерси, Мичиган ва Пенсилвания штатларида хавф остида ёки йўқолиб кетиш хавфи остидагилар рўйхатига киритилган ва Делаверда йўқ бўлиб кетган[3]. Уларнинг популяциялари генетик хилма-хилликнинг паст даражасига эга бўлиб, популяциялар ичида эмас, балки турли популяциялар ўртасида ўзгарувчанликни кўрсатади[4].

Виржиния штатидаги Виржиния-Бичдаги тубжой америкалик лотус

Бу ўсимликни озиқ-овқат сифатида ишлатган тубжой америкаликлар, Қўшма Штатлар шимолига тарқатган[5].

Фойдаланиш

Бу ўсимлик озиқ-овқат манбаи сифатида ишлатиладиган катта илдизпояларга эга[6]. Уруғи ҳам истеъмол қилинади ва „аллигатор маккажўхори“ деб номланади[7][8]. Очилмаган барглар ва ёш пояларни пишириш мумкин[9].

Америка лотуси ўрмаловчи илдизпоялари ва уруғлари орқали тарқалади. Ушбу тур кўплаб дурагайлар яратиш учун Н. нуcифера билан чатиштиришган.

Америка лотуси

Бошқа оммавий ахборот воситалари

Дисней қаҳрамони малика Тиана ўзининг маликалик либоси сифатида сариқ Нелумбо лутеадан тикилган кўйлакни кийган.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Слоcум, Перрй Д.. Wатерлилиэс анд Лотусес: Спеcиэс, Cултиварс, анд Неw Ҳйбридс. Тимбер Пресс, 2005 — 236-бет. ИСБН 978-0-88192-684-2. 
  2. ↑ „Спеcиэс Остриниа пениталис - Америcан Лотус Борер - Ҳодгес#4946 - БугГуиде.Нет“. буггуиде.нет. Қаралди: 2019-йил 26-сентябр.
  3. ↑ „Пропагатион Протоcол фор Америcан Лотус ( Нелумбо лутеа Wиллд.)“.
  4. ↑ „Генетиc диверситй, популатион струcтуре, анд ҳисториcал гене флоw оф Нелумбо лутеа ин УСА усинг миcросателлите маркерс“.
  5. ↑ Wиэрсема, Жоҳн Ҳ. (1997). "Нелумбоанаcеаэ". Флора оф Нортҳ Америcа 3. ҳттп://www.эфлорас.орг/флоратахон.аспх?флора_ид=1&тахон_ид=233500796. 
  6. ↑ Cоммон Wеэдс оф тҳе Унитед Статес. Неw Ёрк: Довер, 1971 — 172-бет. ИСБН 0-486-20504-5. 
  7. ↑ Мариани, Жоҳн Ф.. Энcйcлопедиа оф Америcан Фоод анд Дринк. Лебҳар-Фриэдман Боокс, 1999 — 5-бет. ИСБН 0-86730-784-6. 
  8. ↑ Ниэринг, Wиллиам А.. Тҳе Аудубон Соcиэтй Фиэлд Гуиде то Нортҳ Америcан Wилдфлоwерс, Эастерн Регион. Кнопф [1979], 1985 — 637-бет. ИСБН 0-394-50432-1. 
  9. ↑ Элиас, Тҳомас С.. Эдибле Wилд Планц: А Нортҳ Америcан Фиэлд Гуиде то Овер 200 Натурал Фоодс. Неw Ёрк: Стерлинг [1982], 2009 — 210-бет. ИСБН 978-1-4027-6715-9. ОCЛC 244766414.