Neman (shahar)

Неман (русча: Неман (город)) - Россия Федерацияси Калининград вилоятининг шимоли-шарқий қисмидаги Неман дарёсининг (Мемел) чап қирғоғидаги шаҳар, Неман тумани маъмурий маркази. Совецк шаҳридан 12 км узоқликда ва Калининграддан 120 км шимоли-шарқда Литва билан чегарада жойлашган.

Неман
шахар
Мамлакат	Россия
Асос солинган	1326-йил
Расмий тил(лар)и	рус тили
Миллий таркиб	руслар – 88,4 % беларуслар – 3,2 % литвалар – 2,8 % украинлар – 2,7 % татарлар – 0,7 % арманлар – 0,5% немислар – 0,4 % поляклар – 0,3 % бошқа миллатлар – 1%
Телефон коди	+7 40162
Почта индекс(лар)и	238710

Тарихи

Шаҳар Раганита скалви қадимий қал’аси ўрнида жойлашган. Тахминан 1326-йилда Дуйсбурглик Пётр томонидан тузилган „Пруссия эрининг йилномаси“ га кўра, 1221-йилда Раганит яқинидаги Скалвия қал’аси Жанубий Болтиқбўйи славянлари томонидан қамал қилинган. 1277-йилда Самбия Вогти Дитрих фон Лиделау Скаловияга ҳарбий экспедиция уюштирди. Фон Лиэделау бир неча ўнлаб тартибли ака-укаларни ва мингга яқин боллардларни йиғиб, Мемел дарёсига кемаларда кўтарила бошлади. Раганитанинг Скалов қал’асини топиб, орден армияси уни қамал қилди. Бошланган ҳужумни Камончиларнинг шиддатли ўқлари остида қолган Скалфлар тўхтатиб, орқага чекинишга мажбур бўлди. Қал’ага такрорий ҳужум муваффақиятли якунланди: аскарларнинг баъзилари зинапоялар ёрдамида деворларга кўтарилишди, бошқалари дарвозаларни ёриб ўтиб, ичкарига киришди. Қал’анинг гарнизони ўлдирилди, аёллар ва болалар асирга олинди. Қал’а ва шаҳар атрофи ёндирилди. 1289-йилда Пруссиянинг Раганита қал’аси ўрнида Пруссия ландмастери Меинхард вон Қуэрфурт Тилсит ва Лабиау қал’аларини бошқарадиган янги қал’а қурди. Урушлар пайтида қал’а бинолари бир неча бор вайрон қилинган. Улар 1355-йилда бутунлай вайрон қилинган. Улар ниҳоят 1409-йилда замонавий тош версиясида қайта қурилган. 1678—1679-йилларда шаҳар ва Рагнит қал’аси шведлар томонидан босиб олинган.

1722-йилда аҳоли пунктига шаҳар ҳуқуқи берилди; бу мақсадда қирол Фредерик Уилям И шахсан Рагнитга ташриф буюрди. 1757-йилда етти йиллик уруш пайтида рус қўшинлари Рагнитга юриш қилдилар. 1894-йилда Пилкаллен орқали Тилсит-Сталлупöнен темир йўл линиясида Рагнит станцияси қурилди. 1913-йилда Рагнит-Инстербург тор ўлчовли темир йўл линияси жорий этилди. 1909-йил 29-июнда шаҳар ташкил этувчи корхона – „Рагнит пулпа заводи“ акциядорлик жамияти ташкил этилди. 1945-йил 18-январда 263-Сиваш отишма дивизияси полковник К. Г. Черепанов 1-Болтиқ фронти (командири И. Х. Баграмян) таркибида Рагнит шаҳрининг шарқий чеккасига етиб келди. Фақат 19-январ куни кечқурун шаҳар немис пиёда қўшинларидан бутунлай тозаланди[3]. Урушдан кейин Рагнит, Поцдам конференциясига кўра, Совет Иттифоқига ўтказилди. 1947-йилда Неман деб ўзгартирилди.

1945-йилда целлюлоза-қоғоз фабрикасини қайта тиклаш бошланди. Завод пулпа, қоғоз ва спирт ишлаб чиқарди. 1992-йилга қадар шаҳар ва вилоятда кўплаб ҳарбий қисмлар ва корхоналар фаолият кўрсатди, Неман селлюлоза-қоғоз комбинати барқарор ишлади, хонадонлар, ижтимоий-маданий об’эктлар қурилди. Совхозларда кўп маҳсулот ишлаб чиқарилди. Ҳозирда саноат ва қурилиш таназзулга юз тутмоқда.

2006-йилдан 2016-йилгача шаҳар собиқ муниципал округ таркибидаги Неман шаҳар посёлкасининг маркази бўлган.

Таълим

Неман шаҳрида иккита умумтаълим мактаби ва санъат мактаби бор. 1-сонли мактаб 1945-йил 29-сентабрда ташкил этилган бўлиб, Совет кўчасидаги бинода, ҳозирги санъат мактаби ҳудудида жойлашган. 1946—1970-йилларда мактаб 2-сонли ўрта мактаб ҳозир жойлашган бинода фаолият кўрсатган. 2-сонли мактаб 1945-йил 1-сентабрда собиқ немис мактабининг учта биноси негизида иш бошлаган. Ҳозирда 6 та бино мавжуд.[26]. Неман шаҳрининг қишлоқ хўжалиги мактаби негизида Федерал давлат бюджети касбий таълим муассасаси „Ёпиқ турдаги девиант хатти-ҳаракатлари бўлган талабалар учун Неман махсус таълим муассасаси“ ўз ишини бошлади. Шаҳарда оддий таълим муассасасининг йўқлиги ёшларнинг мактабни тугатгандан кейин шаҳардан чиқиб кетишига олиб келади.